TP HCM – Anh Trung, 44 tuổi, theo dõi nang thận trái hai năm, nay khám định kỳ bất ngờ phát hiện ung thư, được phẫu thuật triệt căn bằng robot, bảo tồn thận.

Anh Trung phát hiện nang thận từ hai năm trước, không đau, không triệu chứng nên chỉ tái khám định kỳ tại cơ sở y tế địa phương. Hai tuần trước, anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám sức khỏe, kết quả siêu âm cho thấy thận trái có một nang kích thước khoảng 3 cm với cấu trúc bất thường, bác sĩ chỉ định chụp CT có tiêm thuốc cản quang để đánh giá rõ bản chất nang.

ThS.BS Nguyễn Tân Cương, Trưởng khoa Tiết niệu B, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết hình ảnh CT cho thấy nang nằm ở vùng giữa thận, vách nang dày, dịch bên trong không đồng nhất. Đặc biệt, đáy nang có vùng mô đặc ngấm thuốc cản quang, dấu hiệu gợi ý tổn thương ác tính.

Bác sĩ đánh giá tổn thương theo phân loại Bosniak là hệ thống dựa trên hình ảnh CT hoặc MRI để ước tính nguy cơ ác tính của nang thận (từ nhóm Bosniak I-IV), nang của anh Trung thuộc nhóm IV có tỷ lệ ác tính rất cao, khoảng 80 – 90% là ung thư thận.

Theo bác sĩ Cương, nếu nang thận lành tính gây đau, nhiễm trùng hoặc biến chứng, có thể can thiệp bằng kỹ thuật cắt chỏm nang. Trường hợp nang nghi ác tính cần cắt trọn nang cùng phần đáy và một viền mô thận lành bao quanh, tương tự phẫu thuật cắt thận bán phần điều trị u thận.

Trường hợp này có thể mổ nội soi cắt thận bán phần. Tuy nhiên, do nang nằm sâu trong nhu mô và ở vị trí khó tiếp cận, bác sĩ Cương quyết định phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi có thể bóc tách, cắt trọn tổn thương chính xác, bảo tồn tối đa mô thận lành và rút ngắn thời gian tạm ngưng cấp máu nuôi thận trong lúc cắt u.

Khi tiếp cận thận, êkíp phát hiện anh Trung có hai động mạch thận riêng biệt, một nhánh đi vào phía trên và một nhánh đi vào phía dưới thận, thay vì một động mạch như giải phẫu thông thường. Bác sĩ tiến hành bóc tách, nhận diện riêng từng nhánh để tránh tổn thương mạch máu, sau đó kẹp đồng thời cả hai bằng kẹp mạch máu chuyên dụng (kẹp bulldog), tạo trường mổ khô ráo để cắt trọn khối nang.

Thời gian thiếu máu nóng, tức khoảng thời gian tạm ngưng cấp máu cho thận trong lúc cắt khối u, chỉ khoảng 20 phút, nhằm hạn chế ảnh hưởng đến chức năng thận. Các cánh tay robot linh hoạt xoay 540 độ cũng giúp bác sĩ khâu phục hồi nhu mô thận thuận lợi. Sau hơn hai giờ, ca mổ hoàn tất, diện cắt khô.

Ngày đầu sau mổ, anh Trung còn hơi chướng bụng nhưng đã vận động nhẹ và bắt đầu ăn uống. Sang ngày thứ hai, sức khỏe cải thiện rõ. Anh xuất viện sau 4 ngày.

Một tuần sau, kết quả giải phẫu bệnh xác định khối u là ung thư biểu mô tế bào thận, diện cắt không còn tế bào ung thư. Nhờ phát hiện khi khối u còn nhỏ và được cắt trọn, phần lớn nhu mô thận lành được giữ lại, chức năng thận của anh được duy trì. Anh được hẹn tái khám sau một tháng và tiếp tục theo dõi định kỳ theo hướng dẫn điều trị ung thư thận.

Nang thận là túi chứa dịch hình thành trong thận, thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc chụp CT. Tình trạng này có thể gặp ở nhiều độ tuổi nhưng phổ biến hơn từ sau 40 tuổi và tăng dần theo tuổi. Theo bác sĩ Cương, đa số nang thận lành tính, không gây triệu chứng và không cần điều trị, chỉ theo dõi định kỳ. Với nang từ phức tạp thuộc nhóm Bosniak III-IV, bác sĩ sẽ đánh giá đặc điểm hình ảnh, kích thước, vị trí và tình trạng người bệnh để quyết định theo dõi sát hoặc phẫu thuật.

Điều đáng lưu ý là một số nang có cấu trúc phức tạp, nguy cơ ác tính cao dù kích thước nhỏ và người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh như trường hợp anh Trung. Khi siêu âm phát hiện nang có vách dày, vôi hóa bất thường hoặc thành phần đặc, người bệnh nên khám chuyên khoa Tiết niệu để được chụp CT hoặc MRI, bác sĩ đánh giá nguy cơ và tư vấn hướng theo dõi hay can thiệp phù hợp.

Bác sĩ Cương khuyến cáo, người từ 40 tuổi, hút thuốc lá, béo phì, tăng huyết áp, có bệnh thận mạn, tiền sử gia đình mắc ung thư thận nên khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng hoặc 12 tháng, trong đó siêu âm bụng có thể giúp phát hiện tình cờ các bất thường ở thận khi chưa có triệu chứng. Trường hợp từng phát hiện nang thận cần tái khám đúng hẹn để phát hiện sớm những thay đổi về kích thước, cấu trúc của nang và can thiệp vào thời điểm phù hợp.

*Tên người bệnh đã được thay đổi