Bà Ánh, 70 tuổi, ngã xe, đầu trên xương tay phải gãy thành nhiều mảnh nhỏ, vừa được thay khớp vai ‘đảo ngược’ hiện đại, hết đau, vận động linh hoạt.

“Khớp vai đảo ngược là lựa chọn điều trị phù hợp trong giai đoạn này cho người bệnh”, TS.BS.CKII Lê Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, thêm rằng đầu trên của xương cánh tay là thành phần chính của khớp vai, vốn có biên độ vận động lớn nhất trên cơ thể.

Khi bị gãy, dù chỉ cử động rất nhỏ cũng gây đau dữ dội. Vị trí khớp vai còn có rất nhiều dây thần kinh và mạch máu đi qua, nếu không xử lý nhanh, các mảnh vỡ sẽ làm tổn thương hoặc chèn ép gây hư hoại mạch máu nuôi tay, yếu liệt tay vĩnh viễn.

Với gãy xương, theo bác sĩ Tuấn, thông thường kết hợp xương là kỹ thuật được cân nhắc đầu tiên. Phương pháp này đòi hỏi chất lượng xương phải còn tốt để giữ vững bằng nẹp vít. Người bệnh có thể tập vật lý trị liệu sớm sau mổ. Tuy nhiên, trường hợp bà Ánh không thể thực hiện kết hợp xương do xương đầu tay gãy quá nhiều, thành 4-5 mảnh nhỏ, chất lượng xương kém và loãng xương. Đặc biệt phần xương chỏm cánh tay còn rất ít, không đủ để giữ bằng vít thông thường.

Khớp vai nhân tạo đảo ngược là một thiết kế đặc biệt, trong đó vị trí của ổ chảo và chỏm xương cánh tay được hoán đổi cho nhau. Nhờ đó, khớp giúp tăng độ ổn định và biên độ vận động, giảm tối đa nguy cơ trật khớp. Khi tuổi tác tăng cao, các cấu trúc giữ ổn định khớp vai như dây chằng, bao khớp và gân cơ chóp xoay dễ bị rách hoặc thoái hóa, khiến khớp vai trở nên kém vững. Loại khớp này giúp khắc phục các hạn chế trên của khớp vai.

Ca mổ dự kiến phức tạp do bà Ánh lớn tuổi, có nhiều bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp, loãng xương, tiền sử ung thư…, với sự phối hợp của đa chuyên khoa gồm chấn thương chẩn hình, nội cơ xương khớp và phục hồi chức năng. Trước mổ, bà Ánh được điều trị ổn định các bệnh lý nội khoa để kiểm soát các biến chứng trong và sau mổ. Đồng thời, bác sĩ sử dụng phần mềm TraumaCad tổng hợp thông tin từ hình ảnh X-quang và chụp cắt lớp CT để lựa chọn kích cỡ khớp phù hợp nhất cho người bệnh.

Trong ca mổ kéo dài ba giờ, các bác sĩ loại bỏ những mảnh xương gãy và các cấu trúc bị tổn thương khác. Sau đó thay khớp vai nhân tạo đảo nghịch vào và kiểm tra khả năng di chuyển, tình trạng trật khớp bằng cách xoay cánh tay theo nhiều hướng khác nhau. Cuối cùng, sửa chữa lại các cơ và mô mềm đã bị tổn thương, khâu lại vết rạch da và kết thúc ca mổ.

Sau phẫu thuật, bà Ánh tỉnh táo, giảm đau rõ rệt, được tập phục hồi chức năng ngay ngày đầu tiên sau mổ và tăng tiến dần theo mức độ lành xương.  Một tháng sau phẫu thuật, người bệnh hoạt động vai gần như bình thường, tiếp tục tái khám và tập phục hồi chức năng cá thể hóa trong 3 – 6 tháng tiếp theo, tránh các biến chứng như dính cứng khớp, teo cơ, loãng xương quanh vùng khớp được thay.

ThS.BS.CKI Hồ Văn Duy Ân, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết loãng xương là một trong những nguyên nhân thường gặp dẫn đến gãy xương ở người cao tuổi. Khi chất lượng xương suy giảm, người bệnh dễ bị gãy xương dù chỉ với những va chạm rất nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày.

Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ đối mặt với những hậu quả nặng nề, đau dai dẳng, suy giảm chức năng vận động, huyết khối tĩnh mạch, loét tì đè… Người bệnh nên đến các bệnh viện chuyên về chấn thương chỉnh hình, cơ xương khớp để được khám sớm và điều trị đúng cách.

Hiện, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM triển khai chương trình Cấp cứu gãy xương trong 24-48 giờ. Người bệnh gãy xương được kiểm tra tiền phẫu nhanh chóng, chính xác nhờ các hệ thống máy móc hiện đại, đồng bộ như MRI 3 Tesla, CT 1975 lát cắt, siêu âm tim, xét nghiệm máu tự động…

Sau đó, được đánh giá chỉ định phẫu thuật nhanh trong vòng 24-48 giờ sau khi nhập viện. Theo bác sĩ, đây là thời gian “vàng” trong điều trị vì xương vừa gãy, các di lệch còn mới, dễ nắn lại và cố định ổ gãy xương. Can thiệp càng sớm, người bệnh càng ít đau đớn và sớm tập phục hồi chức năng, đẩy nhanh tốc độ phục hồi.