Hơn 20 năm sau tuổi dậy thì, cơ quan sinh dục của anh Hưng gần như không phát triển, chưa từng cương, xuất tinh, nay được điều trị nội tiết giúp tinh hoàn tăng gấp đôi và bắt đầu sinh tinh tinh.

Sau khoảng hai tháng điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM), anh Hưng bắt đầu trải qua những thay đổi cơ thể vốn thường xuất hiện ở nam giới từ tuổi thiếu niên. Lông mu dày hơn, tinh hoàn và dương vật phát triển, anh có thể cương, xuất tinh và lần đầu quan hệ tình dục.

Trước đó, ở tuổi 33, anh gần như chưa trải qua quá trình dậy thì hoàn chỉnh.

Từ nhỏ đến khi trưởng thành, Hưng ít cơ bắp, gần như không có lông trên cơ thể và giọng nói cao, chói khiến anh nhiều lần bị trêu chọc. Đến tuổi dậy thì, trong khi cơ thể những bạn nam cùng tuổi dần thay đổi, tinh hoàn và dương vật của anh gần như không phát triển. Hưng chưa từng cương và xuất tinh.

“Tôi như mắc kẹt trong hình hài một đứa trẻ”, anh nói. Ba năm trước, anh Hưng kết hôn với chị Ngọc, 24 tuổi, nhưng không thể sinh hoạt vợ chồng nên chưa có con. Anh đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Bác sĩ Nguyễn Quang Vinh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, cho biết thể tích mỗi tinh hoàn của người bệnh chỉ khoảng 3 ml (bình thường khoảng 12-25 ml với nam giới trưởng thành). Dương vật kém phát triển, lông mu thưa, các đặc tính sinh dục thứ phát chưa phát triển đầy đủ.

Xét nghiệm nội tiết ghi nhận FSH chỉ 0,433 mIU/mL (bình thường 1,5-12,4 mIU/mL), LH dưới 0,3 mIU/mL (bình thường 1,8-8,6 IU/L). Đặc biệt, nồng độ testosterone chỉ 7,18 nmol/L (bình thường 10,4-34,7 nmol/L).

Bác sĩ Vinh chẩn đoán anh Hưng bị suy sinh dục trung ương (suy sinh dục thứ phát). Tình trạng này xảy ra khi cơ thể không tạo đủ tín hiệu LH và FSH từ vùng hạ đồi – tuyến yên để kích thích tinh hoàn sản xuất testosterone và thúc đẩy quá trình sinh tinh. Đây cũng là nguyên do khiến quá trình dậy thì của anh Hưng gần như “đứng yên” suốt hơn 20 năm.

Ở người bình thường, vùng hạ đồi và tuyến yên phát tín hiệu thông qua các hormone hướng sinh dục để kích thích tinh hoàn sản xuất testosterone và tạo tinh trùng. Trường hợp của Hưng, nồng độ LH và FSH thấp kéo dài khiến tinh hoàn không được kích thích đầy đủ từ giai đoạn dậy thì, dẫn đến cơ quan sinh dục và các đặc tính sinh dục nam không phát triển hoàn chỉnh, đồng thời ảnh hưởng khả năng sinh tinh.

“Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ quan sinh dục, chức năng sinh lý và khả năng sinh sản mà còn khiến nam giới mất đi sự mạnh mẽ vốn có, luôn mệt mỏi”, bác sĩ Vinh giải thích, đồng thời hội chẩn cùng ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng Đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, IVF Tâm Anh TP.HCM, để đưa ra phác đồ điều trị toàn diện cho người bệnh.

Suy sinh dục trung ương có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân tại vùng hạ đồi – tuyến yên, bất thường bẩm sinh hoặc di truyền và một số bệnh lý khác. Trường hợp của Hưng, bác sĩ Huy tiếp tục đánh giá các yếu tố liên quan để xác định nguyên nhân nền, đồng thời điều trị tình trạng thiếu hụt nội tiết và phục hồi chức năng sinh sản.

“Mục tiêu điều trị không chỉ là đưa testosterone về mức phù hợp mà cần đánh thức hoạt động của tinh hoàn, giúp cơ thể tiếp tục quá trình phát triển các đặc tính sinh dục nam, giúp người bệnh vừa có con, vừa có được bản lĩnh phái mạnh, cải thiện chất lượng cuộc sống”, bác sĩ Huy nói.

Do đó, thay vì bổ sung testosterone đơn thuần, bác sĩ Huy lựa chọn bổ sung các hormone hướng sinh dục để kích thích tinh hoàn phát triển và khởi động lại quá trình sinh tinh. Ở những trường hợp suy sinh dục trung ương khởi phát trước tuổi dậy thì, phối hợp hCG và FSH là một trong những phương pháp được sử dụng để vừa thúc đẩy phát triển cơ quan sinh dục, vừa tạo điều kiện cho sinh tinh. Trong đó LH/hCG giúp kích thích tế bào Leydig trong tinh hoàn sản xuất testosterone, còn FSH tác động lên hệ thống ống sinh tinh, hỗ trợ tinh hoàn phát triển và kích hoạt quá trình tạo tinh trùng.

“Đây là quá trình cần nhiều thời gian, bởi tinh hoàn vốn không được kích thích đầy đủ trong nhiều năm, phải từng bước đáp ứng với hormone trước khi có thể tạo ra tinh trùng”, bác sĩ Huy giải thích.

Hưng tái khám định kỳ, theo dõi nồng độ testosterone, thể tích tinh hoàn và khả năng sinh tinh, để bác sĩ điều chỉnh phác đồ theo từng giai đoạn. Sau khoảng 2 tháng, thể tích mỗi tinh hoàn tăng từ khoảng 3 ml lên 6-7 ml, tức hơn gấp đôi so với trước điều trị. Lông mu phát triển rõ hơn, cơ quan sinh dục thay đổi, Hưng bắt đầu có khả năng cương, có thể quan hệ vợ chồng và xuất tinh như một người đàn ông trưởng thành.

“Sau 33 năm tôi mới được sống như một người đàn ông trưởng thành đúng nghĩa”, Hưng xúc động.

Tuy nhiên, mục tiêu quan trọng nhất với vợ chồng anh vẫn là khả năng sinh sản. Sau 7 tháng điều trị, xét nghiệm tinh dịch đồ của anh ghi nhận mật độ khoảng 1 triệu tinh trùng/ml, tỷ lệ di động 40%. Dù mật độ còn thấp, việc tìm thấy tinh trùng cho thấy tinh hoàn đã đáp ứng với kích thích nội tiết và quá trình sinh tinh đã được khởi động. Bác sĩ Huy lập tức chỉ định trữ đông mẫu tinh trùng để dự phòng cho kế hoạch sinh con của hai vợ chồng.

Dù đã có mẫu tinh trùng dự trữ, êkíp chưa vội chỉ định thụ tinh trong ống nghiệm. Bác sĩ Huy hướng dẫn vợ chồng Hưng tiếp tục theo dõi ngày rụng trứng và quan hệ tự nhiên trước, bởi tinh hoàn của anh đang đáp ứng tốt với điều trị và người vợ còn trẻ. Nếu sau 6 tháng chưa có thai, cần thăm khám lại để bác sĩ đánh giá chất lượng tinh trùng, cân nhắc áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Suy sinh dục nam là tình trạng cơ thể không sản xuất đủ testosterone hoặc tinh hoàn không tạo tinh trùng bình thường. Trong đó, suy sinh dục trung ương xuất hiện từ trước hoặc trong tuổi dậy thì có thể khiến trẻ chậm hoặc không phát triển các đặc tính sinh dục như tăng kích thước tinh hoàn và dương vật, mọc lông mu, thay đổi giọng nói, tăng khối cơ và xuất hiện ham muốn tình dục. Do trẻ vẫn có thể sinh hoạt bình thường, tình trạng này đôi khi kéo dài nhiều năm trước khi được phát hiện.

Khi đến tuổi trưởng thành, người bệnh có thể đi khám vì tinh hoàn nhỏ, các đặc tính sinh dục phát triển không đầy đủ, giảm ham muốn, rối loạn cương, không xuất tinh hoặc hiếm muộn.

Điều trị phụ thuộc nguyên nhân, thời điểm khởi phát và nhu cầu sinh sản. Với nam giới còn mong muốn có con, bác sĩ lựa chọn phương pháp vừa cải thiện tình trạng thiếu hormone, vừa hướng đến kích thích tinh hoàn tạo tinh trùng. Người bệnh không nên tự bổ sung testosterone, bởi testosterone từ bên ngoài có thể ức chế trục nội tiết sinh sản và ảnh hưởng quá trình sinh tinh.

Bác sĩ Huy khuyến cáo phụ huynh nên đưa con đi khám nếu đến khoảng 14-15 tuổi nhưng tinh hoàn chưa phát triển, hoặc gần như chưa xuất hiện các dấu hiệu dậy thì. Phát hiện sớm giúp bác sĩ tìm nguyên nhân và can thiệp hiệu quả trong giai đoạn cơ thể còn đang phát triển.

Nam giới trưởng thành có tinh hoàn nhỏ, ít lông trên cơ thể, các đặc tính sinh dục phát triển không đầy đủ, giảm ham muốn, rối loạn cương, không xuất tinh hoặc hiếm muộn chưa rõ nguyên nhân cũng nên khám nam khoa, đánh giá nội tiết và chức năng sinh sản.

* Tên nhân vật đã được thay đổi