HÀ NỘI – Hoàng, 20 tuổi, du học sinh tại Mỹ, xuất hiện cơn run toàn thân kèm tình trạng thở dốc, buồn nôn, bác sĩ chẩn đoán chứng rối loạn hoảng sợ.

Nam sinh học ngành Phân tích kinh tế tại một bang ở Mỹ dần nhốt mình trong phòng, bỏ học, chơi game hoặc ngủ để né tránh suy nghĩ tiêu cực. Người bệnh kể có những đêm, anh bồn chồn, khóc đến kiệt sức. Ban ngày Hoàng thường xuyên che giấu các biểu hiện khiến áp lực tâm lý tăng lên.

Trong một đợt về nước, gia đình nhận ra những dấu hiệu bất thường, đưa Hoàng tới khám tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy. Trong quá trình tham vấn, Ths.BS Phạm Văn Dương, chuyên khoa tâm lý – tâm thần, ưu tiên xây dựng mối quan hệ an toàn, không phán xét để Hoàng có thể nói thật về những khó khăn thay vì tiếp tục che giấu. Anh đồng thời được kiểm tra thêm bằng bài test. Bác sĩ Dương chẩn đoán anh mắc chứng rối loạn hoảng sợ, một dạng bệnh thuộc nhóm rối loạn lo âu.

Người bệnh thường trải qua các cơn hoảng sợ kịch phát xuất hiện một cách đột ngột, không báo trước. Khó khăn của Hoàng không chỉ bắt nguồn từ áp lực học tập mà là kết quả của nhiều yếu tố tích tụ. Nam sinh giấu gia đình điểm số và tình trạng hiện tại mình đang gặp phải. Anh trai hơn Hoàng 6 tuổi từng phải dừng du học Mỹ, từ đó nam sinh hình thành nỗi sợ, luôn cố dự đoán những tình huống xấu để phòng ngừa. Hoàng cho biết có xu hướng lo sợ bị đánh giá thấp và khó chấp nhận thất bại.

Các cơn hoảng loạn được giải thích về cơ chế sinh lý và vòng lặp của nỗi sợ hãi, triệu chứng cơ thể và sợ chính cơn hoảng loạn của mình. Cơn hoảng sợ thường bùng nổ rất nhanh với các biểu hiện thở dốc, buồn nôn, run toàn thân đạt đến đỉnh điểm trong vòng 10–20 phút và kéo dài khoảng 5 đến 20 phút (có thể lên tới 1 giờ). Sau cơn hoảng sợ, người bệnh thường xuyên lo lắng, hồi hộp sợ cơn hoảng sợ khác lại tái diễn, dẫn đến hành vi né tránh các tình huống hoặc địa điểm gợi lại cơn hoảng sợ trước đây.

Bác sĩ Dương tư vấn cho Hoàng điều trị bằng thuốc, trị liệu tâm lý kết hợp hít thở, tập luyện yoga và thư giãn. Gia đình cũng được tư vấn cách đồng hành để Hoàng vượt qua khó khăn, chấp nhận thực tại và điều trị bệnh.

Trong học tập, nam sinh được hướng dẫn chia nhỏ nhiệm vụ, bắt đầu từ những phần đơn giản thay vì chờ đến khi có đủ động lực. Việc tiếp cận dần những tình huống từng né tránh giúp phá vòng lặp trì hoãn. Gia đình thấu hiểu và chia sẻ giúp anh cải thiện cảm xúc và hành vi. Thay vì trách móc về điểm số, người mẹ lựa chọn lắng nghe và chấp nhận.

Bên cạnh đó, bác sĩ Dương phân tích để người bệnh hiểu giá trị bản thân không phụ thuộc hoàn toàn vào cách người khác nhìn nhận, từ đó tập luyện chia sẻ khó khăn.

Sau hai tuần, Hoàng giảm đáng kể thời gian chơi game, tăng các hoạt động ngoài trời, kết bạn mới và chủ động thực hiện những việc có ý nghĩa mỗi ngày. Nam sinh tìm được công việc làm thêm trong mùa hè.

Các cơn lo âu vẫn xuất hiện nhưng nhẹ hơn nhưng chủ yếu là thở dốc, hơi buồn nôn và suy nghĩ chạy nhanh trong đầu. Tần suất và cường độ giảm so với giai đoạn khủng hoảng. Hoàng cũng bớt tự trách bản thân và chủ động tìm đến trị liệu tâm lý. Tuy nhiên, giấc ngủ của Hoàng chưa trở lại bình thường. Anh vẫn thường chỉ ngủ khi đã kiệt sức. Vì vậy, chuyên gia tiếp tục theo dõi giấc ngủ, khả năng tự quản lý và các dấu hiệu lo âu khi bước vào giai đoạn học tập căng thẳng.

Theo bác sĩ Dương với sinh viên du học, việc sa sút điểm số đôi khi chỉ là phần nổi của vấn đề. Bỏ lớp, trì hoãn kéo dài, đảo lộn giấc ngủ, thu mình, mất động lực hoặc liên tục tìm cách “trốn” khỏi suy nghĩ tiêu cực là những dấu hiệu cần được chú ý.

Can thiệp sớm không chỉ nhằm đưa người trẻ trở lại việc học mà còn giúp họ xây dựng khả năng tự quản lý, giá trị bản thân và mạng lưới hỗ trợ, để một thất bại không trở thành vòng xoáy dẫn đến khủng hoảng tâm lý.