Liam, 3 tháng tuổi, nôn ra máu đỏ tươi lẫn máu cục dù vẫn tỉnh táo, bú bình thường, bác sĩ chẩn đoán mắc hội chứng Mallory-Weiss hiếm gặp ở trẻ nhũ nhi.

Ban đầu, gia đình nghĩ bé chỉ bị trớ sữa sinh lý thường gặp ở trẻ nhỏ nên chỉ theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, trong một ngày Liam nôn 4 lần, hai lần sau chất nôn có lẫn máu đỏ tươi lẫn máu cục. Gia đình lập tức đưa bé đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

BS.CKI Nguyễn Hữu Hiếu, khoa Nhi, cho biết khi nhập viện, Liam có biểu hiện nôn ra máu nhưng vẫn tỉnh táo, chơi và bú bình thường, đi ngoài phân vàng, không sốt, không ho, chưa ghi nhận biểu hiện bất thường rõ rệt về toàn trạng. Tuy nhiên, việc nôn ra máu đỏ tươi, đặc biệt có máu cục, gợi ý tình trạng xuất huyết đường tiêu hóa trên, cần được đánh giá nguyên nhân và theo dõi sát.

Thử thách của ca bệnh là trẻ mới ba tháng tuổi, nôn ra máu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ tổn thương niêm mạc thực quản, dạ dày, tá tràng, nuốt máu từ vùng mũi họng, hoặc các bệnh lý toàn thân như rối loạn đông máu, dị ứng đạm sữa bò, dị dạng mạch máu vỡ… Các bác sĩ cần đánh giá từng khả năng trước khi lựa chọn hướng điều trị.

Bác sĩ khai thác bệnh sử, chế độ ăn, tình trạng nôn ói và khả năng dung nạp sữa của trẻ; thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Kết quả xét nghiệm cho thấy số lượng tiểu cầu và các xét nghiệm đông máu ban đầu trong giới hạn cho phép, siêu âm ổ bụng và thóp trong giới hạn bình thường. Bác sĩ đồng thời kiểm tra vùng mũi họng và loại trừ khả năng trẻ nuốt phải máu từ đường hô hấp trên, sau đó nôn ra ngoài.

Êkíp tiếp tục khai thác chế độ dinh dưỡng, đánh giá tiền sử dị ứng và khả năng dung nạp đạm sữa bò. Tuy nhiên qua khai thác tiền sử và theo dõi, bé vẫn bú, dung nạp sữa công thức tốt, chưa ghi nhận bệnh lý liên quan.

Trong trường hợp Liam, sau khi đánh giá các nguyên nhân có thể gây nôn ra máu, bác sĩ nghĩ nhiều đến tổn thương niêm mạc vùng nối giữa thực quản và dạ dày do nôn ói, phù hợp với hội chứng Mallory-Weiss.

Theo bác sĩ Hiếu, hội chứng Mallory-Weiss xảy ra khi niêm mạc vùng tiếp giáp giữa thực quản và dạ dày bị rách do áp lực tăng đột ngột trong lúc nôn ói. Vết rách có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ, khiến máu xuất hiện trong chất nôn.

Ở trẻ nhũ nhi, cơ chế chống trào ngược chưa hoàn thiện nên hiện tượng trớ sữa khá phổ biến. Khi trẻ trào ngược, nôn ói liên tục, áp lực tăng đột ngột có thể làm rách niêm mạc, dẫn đến nôn ra máu. Hội chứng này thường được ghi nhận ở người lớn, ít gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời.

Sau khi Liam nhập viện, bác sĩ tập trung kiểm soát tình trạng nôn ói, trào ngược và hỗ trợ phục hồi niêm mạc đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi nguy cơ xuất huyết tái diễn. Sau ba ngày, bé hết nôn ra máu, bú tốt, sức khỏe ổn định, được xuất viện và hẹn tái khám.

Hội chứng Mallory-Weiss thường gặp ở người lớn, ít gặp hơn ở trẻ em, đặc biệt là trẻ nhũ nhi. Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí World Journal of Gastroenterology, hội chứng này chiếm khoảng 3,8% các nguyên nhân gây xuất huyết tiêu hóa trên ở trẻ.

Biểu hiện đặc trưng của hội chứng này là nôn ra máu sau một hoặc nhiều đợt nôn ói. Máu có thể màu đỏ tươi hoặc sẫm màu, đôi khi lẫn máu cục. Phần lớn trường hợp có tổn thương niêm mạc nông, lượng máu chảy ít và có thể tự cầm khi nguyên nhân gây nôn được kiểm soát. Tuy nhiên, nếu vết rách ảnh hưởng đến mạch máu lớn hơn hoặc xuất huyết kéo dài, trẻ bệnh có nguy cơ thiếu máu cấp, tụt huyết áp, thậm chí sốc mất máu.

Theo bác sĩ Hiếu, điều trị phụ thuộc mức độ xuất huyết và tình trạng của trẻ. Trường hợp nhẹ có thể được theo dõi, điều trị nội trú nhằm kiểm soát triệu chứng và tạo điều kiện để niêm mạc phục hồi. Nếu máu chảy liên tục hoặc tái phát, bác sĩ có thể cân nhắc nội soi tiêu hóa trên để xác định vị trí tổn thương và can thiệp cầm máu.

Bác sĩ Hiếu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi phát hiện nôn ra máu để xác định nguyên nhân và mức độ xuất huyết. Đặc biệt, nếu trẻ nôn ra máu nhiều lần, kèm da xanh tái, li bì, bỏ bú, tay chân lạnh, thở nhanh hoặc đi ngoài phân đen, cần được cấp cứu kịp thời do nguy cơ mất máu nghiêm trọng.

Phụ huynh không tự ý dùng thuốc chống nôn, thuốc cầm máu hoặc thuốc điều trị trào ngược khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Để hạn chế nôn trớ ở trẻ, phụ huynh nên cho bé bú lượng sữa phù hợp, tránh ép bú quá nhiều trong một cữ, giúp trẻ ợ hơi và bế ở tư thế thẳng sau bú khi còn thức. Khi ngủ, phụ huynh cần đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng chắc chắn, không kê cao đầu hoặc cho nằm nghiêng để chống trào ngược.

* Tên người bệnh đã được thay đổi