Ông Vũ, 86 tuổi, lơ mơ, nói khó, đường huyết chỉ còn 10 mg/dL, được bác sĩ cấp cứu kịp thời, ngăn nguy cơ tổn thương não lan rộng.

Gia đình phát hiện ông Vũ đột ngột nằm bất động, gọi hỏi không trả lời nên lập tức đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cấp cứu.

Bác sĩ CKI Đào Đức Cường, khoa Cấp cứu, cho biết khi tiếp nhận, người bệnh mở mắt nhưng phản ứng chậm, gần như không thể diễn đạt bằng lời nói, thở khó, lúc đáp ứng, lúc không với yêu cầu của bác sĩ.

Người nhà cho biết ông có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp, vẫn uống thuốc trị tiểu đường đều đặn nhưng ăn uống kém, thường bỏ bữa. Bác sĩ nhận định việc dùng thuốc trị bệnh tiểu đường trong khi không ăn đủ khiến đường huyết có thể tụt sâu.

Trước tình trạng rối loạn ý thức đột ngột, ê-kíp Cấp cứu nhanh chóng đánh giá các chức năng sống, kiểm tra đường huyết để tìm nguyên nhân. Kết quả glucose máu chỉ 10 mg/dL, thấp hơn rất xa ngưỡng 70 mg/dL được xác định hạ đường huyết. Ở người trưởng thành mắc đái tháo đường, mục tiêu đường huyết thường là 100-130 mg/dL trước bữa ăn và dưới 180 mg/dL sau ăn 1-2 giờ. Ở người trưởng thành bình thường, đường huyết lúc đói thường khoảng 70-99 mg/dL, lúc no khoảng 140 mg/dL.

“Glucose là nguồn năng lượng thiết yếu để não duy trì hoạt động. Khi đường huyết giảm quá thấp, não thiếu năng lượng, người bệnh có thể lú lẫn, nói khó, mất ý thức, co giật hoặc hôn mê. Nếu tình trạng kéo dài, tế bào thần kinh có thể tổn thương, để lại di chứng vĩnh viễn, thậm chí đe dọa tính mạng. Ở trường hợp ông Vũ, tuổi cao, ăn uống kém nhưng vẫn dùng thuốc điều trị đái tháo đường khiến đường huyết có thể giảm quá mức. Thuốc vẫn phát huy tác dụng hạ đường huyết trong khi lượng thức ăn nạp vào không đủ, làm tăng nguy cơ hạ đường huyết nghiêm trọng”, bác sĩ Cường nói.

Ê-kíp lập tức xử trí hạ đường huyết bằng cách bổ sung glucose, đồng thời theo dõi sát ý thức, nhịp thở và các chỉ số sinh tồn. Tuy nhiên, nâng đường huyết chưa phải là bước cuối cùng. Với biểu hiện rối loạn ý thức và mất ngôn ngữ xuất hiện đột ngột, bác sĩ phải tiếp tục đánh giá nguy cơ đột quỵ, tránh bỏ sót một tình trạng cấp cứu thần kinh khác.

Người bệnh được chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não bằng hệ thống máy MRI 3 Tesla. Kết quả chưa ghi nhận hình ảnh nhồi máu não mới rõ ràng tại thời điểm chụp. Tuy nhiên, một số vùng chất trắng ở cả hai bán cầu não có tín hiệu bất thường, có thể liên quan đến tổn thương mạch máu nhỏ hoặc tình trạng thiếu máu não cũ. Đối chiếu với tình trạng đường huyết giảm sâu và các biểu hiện thần kinh, bác sĩ cân nhắc khả năng thiếu hụt glucose nghiêm trọng đã ảnh hưởng đến chức năng não, thậm chí gây tổn thương tế bào thần kinh.

Sau hội chẩn giữa các chuyên khoa Cấp cứu, Trung tâm Khoa học Thần kinh và Nội tiết – Đái tháo đường, người bệnh tiếp tục được điều trị và theo dõi sát tình trạng thần kinh, đường huyết nhằm phát hiện sớm những bất thường và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường, các bác sĩ đánh giá, điều chỉnh phác đồ, theo dõi đường huyết và điều trị nội khoa. Sau ba ngày, ông tỉnh táo, khả năng nói cải thiện, có thể tự đi lại và ăn uống bình thường trước khi xuất viện.

Theo bác sĩ Cường, hạ đường huyết không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng run tay, vã mồ hôi hay cảm giác đói cồn cào. Ở người cao tuổi mắc đái tháo đường, dấu hiệu đôi khi là lú lẫn, thay đổi hành vi, chóng mặt, nói khó hoặc giảm đáp ứng. Khi tình trạng trở nặng, người bệnh có thể đột ngột mất ý thức mà không kịp nhận biết hay báo cho người thân. Nguy cơ càng cao khi người bệnh vẫn uống thuốc nhưng ăn uống kém hoặc bỏ bữa.

Bác sĩ khuyến cáo người mắc đái tháo đường cần dùng thuốc đúng chỉ định, ăn uống phù hợp và theo dõi đường huyết thường xuyên, đặc biệt khi tuổi cao hoặc sức khỏe thay đổi. Nếu người bệnh đột ngột lơ mơ, co giật hoặc mất ý thức, gia đình cần gọi cấp cứu ngay, tuyệt đối không cố đút thức ăn, nước uống hay đường vào miệng khi người bệnh giảm ý thức vì nguy cơ sặc. Với hạ đường huyết nặng, phát hiện và điều trị càng sớm càng giúp hạn chế nguy cơ tổn thương não và các biến chứng nguy hiểm

*Tên của người bệnh đã được thay đổi