Bà Nhung, 63 tuổi, liệt chân phải từ nhỏ, toàn bộ sức nặng và lực di chuyển đè lên chân trái gây thoái hóa nặng; vừa được thay khớp để duy trì vận động.

Hậu quả của cơn sốt bại liệt năm 5 tuổi khiến chân phải bà Nhung gần như liệt hoàn toàn, phải gắn nẹp chân để hỗ trợ đi lại suốt đời. Chân trái trở thành trụ cột chịu lực cho tất cả hoạt động hàng ngày nên thoái hóa sớm. Cách đây bốn tháng, sau một lần té ngã, chân trái của bà Nhung càng đau nhức, đi lại khó khăn. Bà đã trải qua phẫu thuật cắt lọc sụn chêm khớp gối trái ở bệnh viện địa phương, uống và tiêm nhiều loại thuốc nhưng cơn đau không hết, đi lại ngày càng khó khăn.

Bà Nhung đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, kết quả chụp X-quang cho thấy khớp gối chân trái đã bị thoái hóa đến giai đoạn cuối. Đồng thời, do nhiều năm đi lại và sinh hoạt chủ yếu dựa vào chân trái, sự phân chia lực không đều kéo dài khiến khớp gối trái ưỡn ra và vẹo trong đến 27 độ, khung chậu lệch rõ sang một bên, hai chân không đều nhau.

BSNT.CKI Nguyễn Đại Dương, chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình, cho biết với người bình thường, một bên chân đau có thể được bù trừ bởi chân còn lại. Nhưng với bà Nhung, chân trái gần như là chân duy nhất giúp duy trì khả năng vận động. Nếu tiếp tục trì hoãn điều trị, người bệnh đối mặt nguy cơ mất hoàn toàn khả năng đi lại. Phẫu thuật thay khớp là phương pháp điều trị tối ưu, tuy nhiên trục chân trái vẹo của người bệnh cũng cần điều chỉnh lại để tạo “trụ cột” mới vững chắc, chịu lực tốt và cải thiện chức năng khớp.

Ở những trường hợp vẹo và biến dạng khớp nặng như bà Nhung, theo bác sĩ Dương, việc lập kế hoạch trước mổ là rất quan trọng. Người bệnh được đánh giá toàn diện, bao gồm chụp X-quang toàn bộ trục chi để xác định chính xác mức độ biến dạng, đánh giá chất lượng xương, tình trạng phần mềm quanh khớp cũng như khả năng vận động. Những dữ liệu này được đưa vào phần mềm chuyên dụng trong thay khớp để hỗ trợ bác sĩ lên kế hoạch về mức độ chỉnh trục, cân bằng phần mềm và lựa chọn loại khớp nhân tạo phù hợp.

Khi phẫu thuật diễn ra, bác sĩ rạch một đường vừa đủ giữa gối trái của người bệnh, mở khớp gối và loại bỏ các thành phần đã bị tổn thương. Sau đó, thay khớp gối nhân tạo có kích thước phù hợp vào, điều chỉnh lại trục chi về thẳng nhất có thể nhưng vẫn đảm bảo cân bằng phần mềm quanh khớp. “Mục tiêu là giúp người bệnh sau mổ đi lại tự nhiên và có thể thực hiện các động tác co, duỗi, xoay linh hoạt”, bác sĩ Dương nói.

Ngày đầu sau mổ, người bệnh được tập phục hồi chức năng với các bài vận động co duỗi khớp gối, giúp ngăn ngừa cứng khớp và co rút cơ, đẩy nhanh tốc độ phục hồi. Hai ngày sau, bà Nhung không còn đau, có thể đi lại và chuẩn bị xuất viện.

Bác sĩ Đại Dương cho biết, thoái hóa khớp gối là một phần của quá trình lão hóa tự nhiên hoặc do các chấn thương, vận động không phù hợp kéo dài. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh có thể hồi phục tốt, hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Với trường hợp mắc kèm các vấn đề sức khỏe khác như nhiều bệnh nền, liệt, yếu cơ…, người bệnh nên đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa về chấn thương chỉnh hình hoặc cơ xương khớp để có phương pháp điều trị chuyên biệt và phù hợp.