Nghĩ còn trẻ, sức khỏe tốt, anh Tuân (27 tuổi) không tuân thủ điều trị tiểu đường type 2 dẫn đến hôn mê vì đường huyết tăng gấp 8 lần.

Được chẩn đoán tiểu đường type 2 từ 2 năm trước nhưng anh không uống thuốc đều đặn theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh uống bia rượu, nước ngọt, không kiểm soát chế độ ăn. Trong 2 năm cân nặng tăng từ 70kg lên gần 90kg.

Khoảng 2 tháng nay, anh liên tục khát nước, tiểu nhiều, mệt mỏi, nghĩ do làm việc quá sức, mỗi ngày anh uống thêm vài lon nước tăng lực nhưng mệt nhiều hơn. Chuẩn bị lái xe đi làm, anh đột ngột ngất xỉu, hôn mê, được gia đình đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ).

Các kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy não không tổn thương nhưng các chỉ số liên quan thận, tim, huyết áp… tăng đồng loạt. Đường huyết cao hơn 8 lần bình thường, chỉ số creatinin (phản ánh chức năng thận) tăng gấp 6-11 lần bình thường. Huyết áp và nồng độ kali cùng cao gấp 2 lần bình thường. Bác sĩ xác định người bệnh bị nhiễm toan ceton nặng – biến chứng nghiêm trọng của tiểu đường đồng thời suy thận cấp. Khí máu động mạch của người bệnh rất thấp, độ pH chỉ 6.88 (bình thường 7.35-7.45; mức dưới 7.00 là nghiêm trọng).

“Người bệnh nhập viện trong tình trạng nguy kịch, chỉ cần trễ hơn khoảng 60 phút, nguy cơ tử vong rất cao”, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Kim Tuyền, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nói.

Người bệnh nhanh chóng được truyền insulin liên tục để điều chỉnh đường huyết, bù dịch kiểm soát rối loạn điện giải, kiểm soát cân bằng nước và đảm bảo huyết động để duy trì chức năng thận. Sau khi các chỉ số sinh hiệu ổn định, người bệnh được chuyển về khoa Nội tiết – Đái tháo đường để tiếp tục theo dõi.

Bác sĩ Tuyền cho biết, tiểu đường type 2 đang có xu hướng ngày càng trẻ hóa. Chế độ ăn không lành mạnh và lối sống ít vận động là nguyên nhân chính dẫn đến tiểu đường, béo phì và các bệnh liên quan đến rối loạn chuyển hóa khác. Độ tuổi thanh niên, do đặc thù công việc cũng như tâm sinh lý thường khó kiểm soát chế độ ăn ở mức cân bằng cũng như tuân thủ sử dụng thuốc điều trị theo đúng chỉ định. Điều này dễ dẫn đến các biến chứng cấp tính như tăng áp lực thẩm thấu máu, nhiễm toan ceton,… nguy hiểm đến tính mạng như trường hợp anh Tuân, bác sĩ Tuyền lý giải.

Nghiên cứu từ Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan cùng nhiều đơn vị thực hiện với 2,7 triệu người Mỹ trong giai đoạn từ 1986-2013 (các đánh giá lặp đi lặp lại về chế độ ăn uống cứ sau 4 năm và kéo dài trong suốt 26 năm theo dõi) cho thấy, người dùng đồ uống có đường (nước ngọt, nước ép trái cây) trong 4 năm có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn người uống nước lọc 16%. Nếu không kiểm soát đường huyết trong thời gian dài, người bệnh có thể mắc các biến chứng mạn tính như xơ vữa mạch máu và tai biến mạch máu não, thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, nhiễm trùng và hoại tử chân, tổn thương võng mạc, tổn thương thận,…

Kiểm soát đường huyết là yếu tố quan trọng nhất trong điều trị tiểu đường. Người bệnh cần dùng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ và tái khám định kỳ, cần tuân thủ chế độ ăn tiết chế tinh bột, ăn vừa phải lượng protein, tránh chất béo xấu, hạn chế muối, đồng thời duy trì vận động khoảng 30 phút mỗi ngày với các bài tập phù hợp với sức khỏe như đi bộ, đạp xe… Ngay khi thấy các triệu chứng khát nhiều, tiểu nhiều, ăn nhiều nhưng vẫn mệt mỏi, người bệnh nên đi khám tại các bệnh viện có chuyên khoa Nội tiết.

*Tên người bệnh đã thay đổi