Chị C.N.M.L. (43 tuổi, TP.HCM) bị ung thư vú, thạc sĩ bác sĩ Huỳnh Bá Tấn lên kế hoạch phẫu thuật 2 trong 1 điều trị ung thư và tái tạo bằng vạt da cơ thẳng bụng.

Chị L. có u ở ngực phải cách đây 10 năm, bác sĩ chẩn đoán bướu lành tính. Chị theo dõi định kỳ hàng năm.

Tháng 9/2024, bên cạnh khối u cũ, xuất hiện u mới cỡ ngón tay út, lói từng cơn cảm giác như nhéo xong thả ra. Tháng 10/2024, chị đến một phòng khám, bác sĩ siêu âm, khẳng định đây là u lành tính, có thể phẫu thuật hoặc không. Chị quyết định mổ cắt u cho an toàn. Tuy nhiên, khi phòng khám thực hiện giải phẫu bệnh sau mổ lại xác định u ác tính. Bác sĩ đề nghị chị phẫu thuật lại gấp, “càng sớm càng tốt”, cắt ngực, nạo hạch nách để lấy sạch tế bào ung thư. Thế nhưng chị từ chối vì hoảng sợ.

“Bật ngửa và hoang mang – là tất cả cảm xúc của tôi khi cầm kết quả ung thư” – chị L. nói. Chị trở về nhà, chân tay bủn rủn, nghĩ “cái chết đến rất gần, cảm giác tế bào ung thư đang lan rộng khắp cơ thể”. Chị trằn trọc không ngủ 1 tuần liền, nghĩ về con đang đi học và mọi việc đang dang dở.

Chị mang hồ sơ bệnh án đến khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, BVĐK Tâm Anh TP.HCM để được tư vấn. Thạc sĩ bác sĩ Huỳnh Bá Tấn cho biết đây là tình huống không hiếm gặp.

Theo bác sĩ Tấn, chẩn đoán một khối u vú lành tính hay ác tính phải đủ bộ ba: khám lâm sàng, hình ảnh học (siêu âm, nhũ ảnh…) và giải phẫu bệnh (sinh thiết). Chẩn đoán khối u ở vú nếu chỉ dựa vào khám và siêu âm sẽ bị bỏ sót những khối ung thư có biểu hiện trên lâm sàng và hình ảnh giống với khối u lành tính (ung thư dạng tủy, ung thư dạng nhầy,…). Ngoài ra, siêu âm cũng khó phát hiện được những ung thư biểu hiện ở dạng vi vôi hoặc dạng không tạo khối.

Ở trường hợp của chị L. do chẩn đoán nhầm với khối u lành tính nên dẫn đến lần mổ đầu tiên không đúng mức, bệnh nhân phải chịu thêm một lần mổ, làm chậm trễ quá trình điều trị.

Tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM, bác sĩ Tấn chẩn đoán chị L mắc ung thư vú giai đoạn 1, tiên lượng điều trị khỏi bệnh đến 90% và chị hoàn toàn có cơ hội để tái tạo bầu ngực sau khi cắt tuyến vú để loại bỏ ung thư. Chị L. chọn tái tạo bằng vạt cơ thẳng bụng, ngực được tạo thành từ mô mỡ bụng nên mềm mại.

Theo bác sĩ Tấn, tùy vào u lành hay ác tính mà bác sĩ sẽ có hướng điều trị, kỹ thuật mổ khác nhau. Với u lành tính không triệu chứng đau, vướng víu, kích thước nhỏ, có thể không cần điều trị; trường hợp cần phẫu thuật, bác sĩ chỉ cắt u. Còn u ác tính, bất kỳ kích thước nào cũng cần điều trị. Tùy vào kích thước u, giai đoạn bệnh, bác sĩ sẽ cắt u và vùng mô lành tính xung quanh 1 – 2cm hoặc cắt toàn bộ tuyến vú. “Phẫu thuật sai kỹ thuật có thể khiến tế bào ung thư lan rộng” – bác sĩ Tấn nói.

Ê kíp bác sĩ khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ tiêm chất màu xanh vào quầng vú, sau đó rạch da gần nách phải, lấy hạch bắt màu xanh và mô sau núm vú gửi sinh thiết. Trong thời gian đó, ê kíp tiếp tục cắt tuyến vú phải, bóc tách lấy vạt da cơ thẳng bụng bên phải. Bác sĩ Tấn tạo đường hầm từ vùng bụng đến ngực phải, sau đó luồn vạt da cơ và mỡ bụng lên thành ngực.

Kết quả giải phẫu bệnh ngay tức thì ghi nhận hạch gác cửa và mô sau núm vú không có tế bào ác tính. Dó đó, ê kíp mổ quyết định chỉ cắt bỏ tuyến vú bên trong, giữ lại toàn bộ da và núm vú, sau đó tái tạo tuyến vú bằng vạt da cơ thẳng bụng. Người bệnh được lấy sạch tế bào ung thư và có lại ngực như bình thường.

“Tôi được cứu khỏi cái chết cả thể xác và tinh thần, trở về một người bình thường với công việc hàng ngày, chăm lo cho con cái” – chị L. tâm sự.

Hiện điều trị ung thư vú không chỉ dừng lại ở cắt u hay tuyến vú, mà còn đảm bảo thẩm mỹ cho người bệnh. Nhất là người bệnh ung thư ở độ tuổi dưới 50 tuổi. Tái tạo ngực không làm tăng nguy cơ tái phát hay di căn nếu chẩn đoán ban đầu chính xác. Tái tạo vú phải vừa đạt yêu cầu an toàn ung thư vừa đạt thẩm mỹ và không cản trở cho điều trị hỗ trợ (hóa trị, xạ trị…), theo dõi sau đó.

Hiện có 2 kỹ thuật chính để tái tạo vú là tái tạo bằng túi ngực và tái tạo bằng mô tự thân (vạt da cơ thẳng bụng, vạt da cơ lưng rộng…). Một số trường hợp có thể kết hợp cả hai. Tái tạo vú bằng vạt da cơ thẳng bụng là kỹ thuật sử dụng mô da, mỡ ở vùng bụng dưới của chính người bệnh mang lại sự mềm mại, tự nhiên cho vú tái tạo. Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ kết hợp tạo hình thành bụng (thu nhỏ vòng bụng). Đây là kỹ thuật khó, cần phẫu thuật viên có nhiều kinh nghiệm, chuyên môn cao.

Người bệnh ung thư vú phát hiện giai đoạn sớm có cơ hội điều trị khỏi và tái tạo ngực. Bác sĩ Bá Tấn khuyến cáo phụ nữ từ 40 tuổi nên khám tầm soát ung thư vú hàng năm. Phụ nữ thuộc nhóm có nguy cơ ung thư vú cao (tiền sử gia đình, đột biến gen BRCA…) nên khám ở tuổi sớm hơn (trước 40 tuổi). Trong gia đình có mẹ bị ung thư vú, con gái nên đi tầm soát ung thư sớm trước 10 tuổi so với độ tuổi mẹ phát hiện ung thư.