TP.HCM – Chị Hân, 26 tuổi, mắc lao sinh dục khiến cả hai vòi trứng tổn thương, nội mạc tử cung xơ hóa, teo mỏng nên không thể mang thai tự nhiên, có con nhờ thụ tinh ống nghiệm.

Chị Hân đến Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM) thăm khám sau 2 năm mong con. Kết quả kiểm tra cho thấy, người chồng sức khỏe bình thường, trong khi chị Hân bị rối loạn kinh nguyệt, 2-6 tháng mới có một lần.

Trước đó, khi khám tại một bệnh viện ở TP.HCM, chị được phát hiện mắc lao sinh dục – thể lao ngoài phổi hiếm gặp. Dù điều trị thuốc kháng lao trong 6 tháng, song chị Hân vẫn không thể mang thai tự nhiên.

Bác sĩ Phùng Huy Tuân, IVF Tâm Anh TP.HCM, cho biết bệnh lao thường được biết đến nhiều nhất ở thể lao phổi (chiếm 80-85%). Tuy nhiên, một số trường hợp vi khuẩn không gây tổn thương ở phổi mà theo đường máu hoặc hệ bạch huyết lan sang các cơ quan khác, gọi là lao ngoài phổi, trong đó có hệ sinh dục.

Đối với nữ, vi khuẩn lao chủ yếu tấn công vòi trứng, sau đó lan đến nội mạc tử cung. Tình trạng viêm nhiễm kéo dài dẫn đến xơ hóa, teo nội mạc, hình thành các dải dính trong buồng tử cung hoặc gây tắc vòi trứng. Điều này khiến trứng và tinh trùng không thể gặp nhau để thụ tinh, đồng thời buồng tử cung cũng mất đi khả năng tiếp nhận phôi, dẫn đến vô sinh.

“Bệnh nhân đã được điều trị khỏi lao hoàn toàn, nhưng vi khuẩn đã tàn phá và để lại những tổn thương không thể phục hồi ở vòi trứng và tử cung”, bác sĩ Tuân nói và cho biết thêm kết quả siêu âm của chị Hân cho thấy lớp nội mạc tử cung bị teo mỏng suốt nhiều chu kỳ. Với tình trạng này, chị gần như không thể mang thai tự nhiên. Bác sĩ Tuân chỉ định anh chị thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) để có con.

Bác sĩ Tuân tiến hành kích thích buồng trứng, thu được 10 noãn trưởng thành, tạo được 6 phôi ngày 5 và 1 phôi ngày 6.

Theo bác sĩ Tuân, thách thức lớn nhất không nằm ở việc tạo phôi mà là chuẩn bị nội mạc tử cung để đón phôi. Di chứng lao khiến nội mạc tử cung của chị Hân xơ hóa và teo mỏng, thêm tình trạng lạc nội mạc tử cung làm giảm khả năng làm tổ của phôi.

Chị Hân được điều trị bằng thuốc ức chế lạc nội mạc tử cung, kháng viêm và chuẩn bị nội mạc trước khi chuyển phôi. Tuy nhiên chu kỳ đầu tiên, bác sĩ phải hoãn lịch chuyển phôi do lớp nội mạc quá mỏng. Sang chu kỳ thứ hai, khi nội mạc đạt độ dày phù hợp, êkíp tiến hành chuyển phôi, song chị Hân chưa đậu thai.

Chu kỳ tiếp theo, bác sĩ Tuân điều chỉnh phác đồ nội tiết ngoại sinh liều tối đa nhưng nội mạc vẫn không cải thiện. Không bỏ cuộc, êkíp quyết định bơm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP) kết hợp phác đồ kích thích buồng trứng nhẹ để kích hoạt nội tiết tự nhiên của cơ thể.

Sau điều trị, nội mạc của chị Hân tăng lên 7,5 mm, bác sĩ Tuân tiến hành chuyển phôi và chị đậu thai. Hiện thai kỳ của chị Hân bước sang tuần thứ 10 được bác sĩ theo dõi chặt chẽ.

Theo Báo cáo Lao toàn cầu 2024 của WHO, Việt Nam nằm trong danh sách 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao và lao kháng thuốc cao giai đoạn 2021-2025.

Theo bác sĩ Tuân, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, lao sinh dục chủ yếu gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (20-40 tuổi). Các nghiên cứu cho thấy đây là một trong những biểu hiện của lao ngoài phổi ở phụ nữ, với tỷ lệ mắc ước tính khoảng 6-25%, tùy từng quốc gia và khu vực nghiên cứu. Khoảng 10-12% người bệnh không có triệu chứng. Những trường hợp còn lại thường biểu hiện bằng rối loạn kinh nguyệt, vô sinh, đau vùng chậu hoặc khí hư kéo dài.

Do các biểu hiện không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh phụ khoa khác, lao sinh dục thường chỉ được phát hiện trong quá trình thăm khám hiếm muộn hoặc sau khi thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán như nội soi, sinh thiết.

Bác sĩ khuyến cáo, phụ nữ chưa có thai sau một năm quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai (hoặc sau 6 tháng nếu từ 35 tuổi trở lên) nên thăm khám tìm nguyên nhân. Những trường hợp rối loạn kinh nguyệt kéo dài, tiền sử mắc lao cần khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh di chứng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

* Tên nhân vật đã được thay đổi