Chị Ngọc, 35 tuổi, bị tiêu chảy kéo dài, khám tiêu hóa phát hiện u tủy tuyến thượng thận, được phẫu thuật bằng robot phòng nguy cơ tăng huyết áp gây đột quỵ.

Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận khối u kích thước 4×5 cm nằm ở tuyến thượng thận trái. TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, cho biết thông thường khối u chỉ khoảng 2 cm, trường hợp chị Ngọc kích thước khá lớn làm biến đổi cấu trúc giải phẫu xung quanh.

Trước đó, chị thường xuyên mệt mỏi, da xanh xao, tim đập nhanh nhưng nghĩ do thiếu máu nên bỏ qua. Trong quá trình điều trị thiếu máu bằng thuốc sắt, chị bị táo bón kéo dài nên đi khám tiêu hóa và tình cờ phát hiện khối u.

Bác sĩ Liên cho biết, khoảng 90% bệnh nhân u tủy tuyến thượng thận có tăng huyết áp nhưng chị Ngọc thuộc nhóm u “im lặng” nên huyết áp vẫn bình thường nên dễ bỏ sót.

Dù không có biểu hiện điển hình, xét nghiệm cho thấy nồng độ metanephrine trong máu của chị tăng cao, chứng tỏ khối u vẫn âm thầm tiết hormone. Nếu không điều trị, lượng hormone dư thừa kéo dài sẽ làm tổn thương cơ tim, suy tim mạn. Khối u tiếp tục phát triển còn có nguy cơ chèn ép hoặc chảy máu.

Đặc biệt, khi người bệnh căng thẳng, gắng sức, va chạm vùng bụng hoặc phải gây mê hay phẫu thuật khi khối u chưa được phát hiện, việc thao tác vào vùng bụng có thể kích hoạt “cơn bão catecholamine”, khiến huyết áp tăng vọt, dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc phù phổi cấp, đe dọa tính mạng.

Do tuyến thượng thận trái nằm ngay trước tụy, phía dưới tĩnh mạch lách, phía trên thận trái, khối u lớn chèn ép các cơ quan này, bác sĩ Liên quyết định phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi để giảm nguy cơ tổn thương các cấu trúc quan trọng. Đặc biệt, chị Ngọc đang có tình trạng thiếu máu mạn tính, nên việc chọn lựa phẫu thuật bằng robot giúp cho giảm thiểu việc mất máu trong mổ, có thể làm tình trạng thiếu máu nặng hơn.

Tuy nhiên, ngay khi tiếp cận khối u, êkíp phát hiện khối u không chỉ được nuôi bởi ba mạch máu chính như thông thường mà còn xuất hiện thêm một mạch máu tăng sinh bất thường, làm tăng nguy cơ chảy máu trong quá trình bóc tách.

Bác sĩ Liên lập tức thay đổi chiến thuật, tận dụng hình ảnh 3D phóng đại 10-15 lần và các cánh tay robot linh hoạt 540 độ để tỉ mỉ nhận diện từng mạch máu nuôi, lần lượt kẹp và cắt kiểm soát trước khi bóc tách khối u khỏi tụy, tĩnh mạch lách và cực trên thận. Nhờ đó, người bệnh ít mất máu và có thể bảo tồn các cơ quan lân cận.

Trong khi phẫu thuật viên bóc tách từng milimet, êkíp gây mê liên tục điều chỉnh huyết động vì chỉ cần chạm vào khối u cũng có thể khiến hormone phóng thích ồ ạt, gây tăng huyết áp đột ngột.

Sau mổ 48 giờ, chị Ngọc có thể đi lại nhẹ nhàng và xuất viện. Bác sĩ hướng dẫn theo dõi huyết áp và xét nghiệm kiểm tra nồng độ metanephrine định kỳ để đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

U tủy tuyến thượng thận phát triển từ các tế bào tủy của cơ quan nằm phía trên hai quả thận. Khối u có khả năng tiết ra lượng lớn hormone catecholamine như adrenaline và noradrenaline, làm tăng huyết áp, loạn nhịp tim và ảnh hưởng nhiều cơ quan trong cơ thể. Phần lớn u tuyến thượng thận lành tính, song nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời vẫn có thể gây biến chứng tim mạch nguy hiểm hoặc tiến triển ác tính.

Triệu chứng điển hình gồm tăng Tuy nhiên, một số trường hợp khối u vẫn tiết hormone nhưng không có biểu hiện rõ ràng, khiến bệnh dễ bị bỏ sót và chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc chụp chiếu vì bệnh lý khác.

Bác sĩ Liên khuyến cáo, khi có dấu hiệu tăng huyết áp kéo dài hoặc từng cơn, đau đầu, hồi hộp, tim đập nhanh, vã mồ hôi, run tay, lo âu hay sụt cân, người bệnh cần đi khám để tìm nguyên nhân. Với những khối u “im lặng” nếu được phát hiện sớm và phẫu thuật đúng thời điểm sẽ giúp người bệnh tránh được các biến chứng nguy hiểm.