Sau 4 năm từ chối phẫu thuật thay van tim, bà Tân, 66 tuổi, suy tim nặng, loạn nhịp tim, suy thận, suy gan, nguy cơ biến chứng cao khi mổ.

BS.CKI Phạm Phong Luân, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, hầu hết bệnh nhân mắc bệnh van tim đều đồng ý phẫu thuật khi có chỉ định. Trường hợp sống chung với lá van hư hỏng nặng trong nhiều năm, dẫn tới tổn thương đa cơ quan như bà Tân là rất ít gặp.

Bà Tân phát hiện hở van hai lá bốn năm trước, được bác sĩ tư vấn phẫu thuật thay van. Vì tâm lý sợ mổ, bà từ chối, chỉ điều trị nội khoa. Được một thời gian, cơ thể bà có dấu hiệu kém đáp ứng, bắt đầu hụt hơi khi lên một tầng cầu thang, không thể làm việc nhà hay đi bộ thể dục.

Hai tháng nay bà khó thở nhiều phải ngủ ngồi, mệt mỏi, chướng bụng, phù hai chân, đi lại khó khăn. Khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận suy tim, chức năng có bóp cơ tim (EF) còn 40% (bình thường trên 50%), rung nhĩ, giãn thất trái, suy gan, suy thận giai đoạn 3B.

Bác sĩ Luân cho biết bệnh nhân bị hở van hai lá nặng do đứt dây chằng. Bình thường van tim được cố định bởi các dây chằng và cột cơ. Nếu vì nguyên nhân nào đó khiến dây chằng bị đứt, dẫn đến hở van. Trường hợp bà Tân, hở van tim gây biến chứng nghiêm trọng do không được điều trị bằng phương pháp phù hợp.

Suy tim khiến tim không bơm đủ máu đến các cơ quan khác trong cơ thể, trong đó có gan và thận. Thận không nhận đủ máu và chất dinh dưỡng sẽ bị suy giảm chức năng lọc máu. Đồng thời, lượng máu bị ứ đọng tại các tĩnh mạch ngoại biên, đặc biệt là gan, dẫn đến tổn thương tế bào gan, xơ gan và rối loạn chức năng gan. “Mức độ suy tim càng nghiêm trọng, nguy cơ tổn thương gan, thận càng cao”, bác sĩ Luân nhấn mạnh.

ThS.BS Trần Thúc Khang, Phó khoa Ngoại Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, bệnh nhân giãn lớn buồng tim trái, kèm suy thận, suy gan, áp lực động mạch phổi tăng cao, thể trạng kém… có nguy cơ tụt huyết áp, ngưng tim trên bàn mổ. Nguy cơ này càng cao khi buộc phải làm liệt tim người bệnh, chạy máy tim phổi nhân tạo trong lúc mổ. Tuy nhiên, đây là phương án tối ưu để thay van hai lá hư hỏng nặng.

Ê kíp tính toán, cố gắng rút ngắn tối đa thời gian làm liệt tim. Đồng thời, các bác sĩ hồi sức túc trực suốt ca mổ để xử trí kịp thời nếu có rủi ro. Van hai lá bệnh nhân bị đứt gần hết các dây chằng, lá van co rút, bác sĩ quyết định thay van hai lá cơ học. Van ba lá bị hở nặng cũng được sửa chữa đồng thời. Nhờ thao tác nhanh và chuẩn xác, thời gian ngừng tuần hoàn cho thì chính của cuộc mổ (làm liệt tim) chưa đầy 60 phút, không có biến chứng.

Hậu phẫu, vấn đề hồi sức cũng tiềm ẩn nhiều thách thức và điều này đã được ê kíp tiên liệu trước. Sau 5 ngày chăm sóc tích cực, bệnh nhân rời phòng ICU với chức năng co bóp tim cải thiện lên 45%, chức năng gan tốt hơn rõ rệt, và chức năng thận trở về giá trị gần như bình thường. “Đây thật sự là kết quả ngoạn mục và rất đáng mừng cho người bệnh”, bác sĩ Khang chia sẻ.

Bác sĩ Khang cho biết, hở van 2 lá nhẹ chỉ cần theo dõi, siêu âm định kỳ mỗi năm. Hở van 2 lá trung bình trở lên cần tìm nguyên nhân để điều trị triệt để, ngăn ngừa bệnh tiến triển. Những trường hợp hở van 2 lá nặng, có triệu chứng (khó thở, mệt mỏi, tim đập nhanh), giãn lớn buồng tim, chức năng tim giảm… cần phẫu thuật sửa hoặc thay van tim. Người có yếu tố nguy cơ như trên 60 tuổi, có tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc thiếu máu cục bộ cơ tim, mắc bệnh lý cơ tim giãn nở, cơ tim phì đại, tiền sử gia đình bị bệnh tim mạch… nên tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh sớm, tránh tiến triển nặng khiến điều trị khó khăn, tốn kém và giảm chất lượng sống.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi