Anh Hải sưng chân sau té ngã, đi khám phát hiện mắc hội chứng May-Thurner chèn ép tĩnh mạch gây hình thành huyết khối.

Anh Hải (40 tuổi, Hà Nội) tới thăm khám tại khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội trong tình trạng chân sưng to sau té ngã. Bắp chân trái sưng phù, đau âm ỉ và tăng nặng khi đi lại, gây ảnh hưởng tới sinh hoạt. Bác sĩ nhận thấy vùng thương tổn không liên quan đến xương khớp mà nghi ngờ do vấn đề mạch máu nên chuyển người bệnh sang khoa Tim mạch để tiếp tục được chẩn đoán và điều trị.

ThS.BS Nguyễn Hoài Vũ, khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết, qua thăm khám lâm sàng và siêu âm Doppler mạch máu, bác sĩ phát hiện tình trạng sưng chân do huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới gây tắc nghẽn dòng tĩnh mạch đổ về tim, làm ứ đọng dịch trong mô.

Khi áp lực trong tĩnh mạch tăng cao, dịch thấm ra ngoài mạch máu vào các mô xung quanh dẫn đến phù nề. Nếu không được điều trị, biến chứng nặng nề nhất có thể xảy ra khi cục máu đông từ tĩnh mạch sâu di chuyển lên động mạch phổi, gây tắc nghẽn động mạch phổi nguy hiểm tính mạng.

Huyết khối tĩnh mạch sâu có thể do chấn thương lớn như gãy xương chi dưới, chấn thương cột sống, phẫu thuật lớn…; các đối tượng có nguy cơ cao là người trên 60 tuổi và có bệnh nền tim mạch. “Tuy nhiên trường hợp bệnh nhân Hải yếu tố trượt ngã chưa phải nguyên nhân chính gây ra tình trạng huyết khối. Người bệnh cũng tương đối trẻ và vùng sưng lại chỉ ở chân trái. Chính vì vậy, chúng tôi nghĩ đến hội chứng May-Thurner, còn chấn thương ngã không phải nguyên nhân mà chỉ là yếu tố thúc đẩy bệnh”, bác sĩ Vũ cho biết.

Hội chứng May-Thurner hay còn gọi là hội chứng chèn ép tĩnh mạch chậu, là tình trạng tĩnh mạch chậu trái bị chèn ép bởi động mạch chậu phải, làm giảm lưu lượng máu về tim và tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu ở chân trái.

Để xác định nghi vấn này, ekip cần thực hiện các biện pháp chẩn đoán hình ảnh song khó khăn gặp phải là huyết khối đã che lấp toàn bộ đoạn mạch, vì vậy các biện pháp đều không khả thi.

“Rất may mắn là người bệnh đã tới thăm khám sớm, tình trạng huyết khối hiện đang ở thể cấp tính, chưa bước sang mạn tính, chúng tôi quyết định sử dụng biện pháp truyền thuốc tiêu sợi huyết trực tiếp qua đường ống thông có thể tiêu huyết khối nhanh chóng”, bác sĩ Vũ cho biết.

Bác sĩ Vũ giải thích thêm rằng khuyến cáo để sử dụng biện pháp này là trong vòng 14 ngày sau khi khởi phát huyết khối và đạt hiệu quả nhất là trong vòng 7 ngày, ở trường hợp bệnh nhân Hải đã được chỉ định truyền thuốc ở thời điểm chỉ trong vòng 5 ngày. Bắt đầu tiến hành truyền thuốc, người bệnh được theo dõi nghiêm ngặt, kiểm tra các chỉ số cách 3 tiếng/lần.

Sau 21 tiếng, toàn bộ huyết khối khu vực tĩnh mạch chân trái đã tiêu hết. Lúc này, các kết quả chụp cắt lớp vi tính, chụp tĩnh mạch số hóa xóa nền DSA và siêu âm trong lòng tĩnh mạch IVUS đều đúng như dự đoán ban đầu, anh Hải mắc hội chứng May Thurner. Ngay ngày hôm sau, người bệnh tiếp tục được tiến hành đặt stent tĩnh mạch, giải quyết chèn ép tĩnh mạch chậu và ngăn ngừa huyết khối tái phát. Anh Hải xuất viện sau 5 ngày, các triệu chứng sưng đau không còn, sinh hoạt đi lại bình thường.

Theo bác sĩ Vũ, 80% người bệnh mắc hội chứng May-Thurner ở dạng thể ẩn với bất thường bẩm sinh và không có triệu chứng. Khi có các yếu tố kích hoạt như hạn chế vận động lâu ngày, mang thai, sau sinh nở, chấn thương, cơ thể béo phì, mắc các bệnh lý như suy giãn tĩnh mạch… dẫn đến hội chứng chuyển sang thể cấp tính. Lúc này huyết khối hình thành với các dấu hiệu như sưng phù chân trái, đau khi đi lại hoặc khi ấn vào bắp chân, đỏ hoặc tím da chân…

Nhiều người bệnh giai đoạn này nhầm lẫn với các bệnh lý khác, chủ quan không đi khám sớm dẫn đến huyết khối cấp tính chuyển sang thể mạn tính, biện pháp truyền trực tiếp thuốc tiêu sợi huyết không còn hiệu quả, người bệnh buộc phải sử dụng thuốc chống đông kéo dài 3-6 tháng mới có thể tiêu toàn bộ huyết khối. Thời gian điều trị kéo dài gây bất tiện, tốn kém, dễ tiến triển sang tình trạng hậu huyết khối với các biến chứng như đau đớn, loét da khó lành.

Hội chứng May-Thurner thường không có triệu chứng rõ ràng nên việc xác định tỷ lệ thực tế trong dân số gặp nhiều khó khăn. Song các nghiên cứu cho thấy 40%-60% các trường hợp bệnh nhân bị huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, đặc biệt là huyết khối tĩnh mạch chậu, đùi có hội chứng May-Thurner.

Mọi người thường chỉ đi khám và phát hiện khi đã biến chứng huyết khối, vậy nên việc tăng cường nhận thức, khuyến khích tầm soát và thăm khám sớm, không chủ quan bỏ qua các dấu hiệu, giúp hạn chế các rủi ro biến chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.