Sau 4 tháng sốt liên tục không rõ nguyên nhân, ông Hào, 57 tuổi, mới phát hiện do vi khuẩn sâu răng xâm nhập làm tổn thương van tim.

“Cảm giác thật nhẹ nhõm sau hơn 4 tháng khổ sở vì không biết mình mắc bệnh gì”, ông Hào chia sẻ sau một tuần phẫu thuật sửa van hai lá.

Ông Hào khởi phát cơn sốt cao đầu tiên vào nửa năm trước. Tự uống thuốc hạ sốt không đỡ, ông đến bệnh viện địa phương khám, chẩn đoán sốt siêu vi. Bác sĩ kê toa thuốc cho ông, nhưng uống hết thuốc mà không cắt được cơn sốt. Thân nhiệt của ông luôn ở mức 38 độ C.

Cũng từ đó, ông Hào đi khắp các bệnh viện để tìm nguyên nhân gây sốt, mệt mỏi kéo dài. Ông từng khám chuyên khoa Nội tổng quát, Nội tiết, Hô hấp, Tiêu hóa, được thực hiện xét nghiệm máu và các cận lâm sàng liên quan, chẩn đoán sốt viêm phế quản, viêm gan siêu vi B, viêm dạ dày. Ông còn nhập viện nhiều đợt, có đợt nằm cả tuần. “Nhưng cơn sốt chỉ hạ khi tôi dùng thuốc, vài ngày sau triệu chứng quay trở lại, càng khiến tôi uể oải hơn”, ông kể.

Bốn tháng sau, ông Hào vẫn sốt trên 38 độ C, mệt nhiều hơn, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra. ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Ngọc, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch phát hiện có âm thổi bất thường ở tim nên chỉ định siêu âm tim, ghi nhận bệnh nhân bị viêm nội tâm mạc nhiễm trùng, hở van hai lá trung bình, đồng thời có khối sùi 11.5×6.8 mm ở van hai lá. Người bệnh được cấy máu, xác định vi khuẩn gây tổn thương van tim là Streptococcus sanguinis – 1 trong 3 loại vi khuẩn sâu răng và là một trong những nguyên nhân chính gây viêm nội tâm mạc nhiễm trùng.

“Đây là lý do khiến bệnh nhân sốt cao không hạ suốt mấy tháng qua”, bác sĩ Ngọc nhận định, cho biết thêm khi người bệnh khám chuyên khoa, phát hiện sâu hơn 10 cái răng, viêm tủy, bệnh nha chu, vôi răng nặng. Vi khuẩn Streptococcus sanguinis từ khoang miệng theo đường máu đi đến nội mạc tim, thành mạch và các van tim, tạo nên khối sùi lớn ở van.

Ông Hào được điều trị hạ sốt, nhổ những chiếc răng sâu nặng nhất, trám những chiếc sâu nhẹ hơn, đồng thời xử lý viêm nha chu, cạo vôi răng. Ông cũng được dùng kháng sinh trước khi điều trị răng và theo dõi sau nhổ răng. Hai tuần sau tình trạng răng miệng tạm ổn, bệnh nhân hết sốt, bác sĩ tiến hành phẫu thuật sửa van tim cho ông.

ThS.BS Nguyễn Minh Trí Viên, Cố vấn Phẫu thuật tim, Trung tâm Tim mạch, bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, vi khuẩn làm tổn thương một phần nhỏ lá van tạo thành khối sùi, chưa gây biến chứng tăng áp phổi hay suy tim. Vì thế, có thể bảo tồn chứ chưa cần thay toàn bộ van hai lá.

Trong ca phẫu thuật kéo dài 3 giờ, bác sĩ Viên và ê kíp tiến hành cắt bỏ khối sùi, sửa lá van bị hở. Nhờ phương pháp gây mê vô cảm kết hợp gây tê mặt phẳng cơ dựng sống, bệnh nhân ít đau, hạn chế dùng morphin sau mổ. Hậu phẫu, ông Hào hồi phục nhanh, được cai máy thở sớm, sinh hoạt bình thường và xuất viện sau khi điều trị kháng sinh đủ phác đồ.

Bác sĩ Ngọc thông tin, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng là tình trạng vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể, di chuyển theo dòng máu và bám vào tổ chức của tim (nội tâm mạc) hoặc van tim gây nhiễm trùng. Bệnh xảy ra khi người bệnh bị nhiễm trùng ở một bộ phận khác của cơ thể. Vi khuẩn từ đó di chuyển theo dòng máu, đi đến tim và gây nhiễm trùng tại tim. Hoặc, vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua da hoặc miệng, sau đó đi vào máu đến tim.

Vi khuẩn tấn công nội mạc tim và mạch máu thường xảy ra ở người bệnh đã có sẵn bất thường ở tim, chẳng hạn như bệnh tim bẩm sinh (tim bẩm sinh tím, thông liên thất, còn ống động mạch, van động mạch chủ hai mảnh…), hẹp hở van tim (hẹp van hai lá, hở van động mạch chủ…) hoặc từng can thiệp sửa/thay van tim. Trường hợp ông Hào, tình trạng hở van hai lá là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn sâu răng tấn công van tim.

Phần lớn các trường hợp viêm nội tâm mạc nhiễm trùng đều xuất phát từ nhiễm liên cầu khuẩn gram dương, tụ cầu và cầu khuẩn, chiếm 80-90% tổng số ca bệnh. Ngoài ra, các loài ký sinh ở vùng hầu họng như nhóm HACEK (Haemophilus, Actinobacillus, Cardiobacteria, Eikenella, Kingella) và nấm cũng là tác nhân gây nên tình trạng này.

Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây ra các biến chứng nghiêm trọng như suy tim cấp do hở van cấp tính, giãn buồng tim do hở van mạn tính, block nhĩ thất, ngoại tâm thu nhĩ/thất, rung nhĩ. Ít phổ biến hơn nhưng nguy hiểm là xuất hiện áp xe trong tim. Ngoài ra, một số bệnh nhân đến bệnh viện phát hiện viêm nội tâm mạc nhiễm trùng trong hoàn cảnh đột quỵ não. Các mảnh sùi lớn di chuyển gây tắc mạch máu não. Biểu hiện triệu chứng tương tự như các trường hợp đột quỵ não khác như nói khó, nói đớ, liệt, yếu hoặc tê một bên người.

Bác sĩ Ngọc khuyến cáo mọi người nên vệ sinh răng miệng kỹ và khám nha khoa định kỳ để giảm nguy cơ vi khuẩn sâu răng xâm nhập vào cơ thể gây biến chứng nguy hiểm. Khi phát hiện bệnh lý răng miệng, nên điều trị sớm. Những người có tiền sử bệnh tim bẩm sinh, bệnh lý van tim, từng phẫu thuật hay can thiệp ở tim, đặc biệt có đặt ống ghép nhân tạo, van nhân tạo… cần theo dõi dấu hiệu và triệu chứng của viêm nội tâm mạc nhiễm trùng như sốt kéo dài, mệt mỏi, xanh xao không rõ nguyên nhân… để thăm khám kịp thời.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi