M.L.P. (15 tuổi, TP.HCM) được bác sĩ chẩn đoán rối loạn tiền đình, là trường hợp người bệnh trẻ nhất, ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 trong 3 năm qua.

P. được “đầu tư” việc học từ nhỏ để đi du học sớm, nói tiếng Anh lưu loát, điểm IELTS 8.5. Đáng lý, P. đi du học năm ngoái nhưng vì một số lý do, em tiếp tục học tại Việt Nam.

P. thất vọng, cảm thấy “tuột mất” một cơ hội lớn. Em lao vào học ngôn ngữ, học kỹ năng, tìm hiểu tất cả các thông tin, thủ tục, giấy tờ, hồ sơ, trau dồi bản thân, quyết tâm đậu học bổng trong năm tới, không bỏ lỡ cơ hội lần nữa. Lịch của P. gần như kín mít, học chính khóa ở trường, học hai trung tâm tiếng Anh. Tối về, P. tiếp tục các khóa học trực tuyến.

P. còn là một Tiktoker, Influencer (người có sức ảnh hưởng) trong lĩnh vực học Tiếng Anh với hàng ngàn người theo dõi trên mạng xã hội. Mỗi ngày, P. sản xuất các video về học tập, sinh hoạt, phát triển bản thân. Song song việc học, em cặm cụi quay, dựng clip, suy nghĩ ý tưởng mới. “Có những ngày em chỉ ngủ 2–3 tiếng. Đợt thi giữa kỳ hay cuối kỳ, có hôm em thức trắng”, P. nói.

Theo P., ba mẹ không ép buộc em phải giỏi hay xuất sắc. Nhưng chính em tạo áp lực cho bản thân, em phải xuất sắc. Bởi nhìn quanh ai cũng tài giỏi, hoàn hảo, thành công – cả ở trường lẫn trên TikTok. Em không muốn mình bị bỏ lại phía sau.

Hơn một năm qua, em sử dụng thiết bị điện tử (laptop, điện thoại, Ipad) liên tục gần 20 tiếng mỗi ngày. Cách đây 3 tháng, P. phải nhập viện cấp cứu vì sốt, đau đầu, chóng mặt, suy nhược cơ thể.

Gần đây, P. hay chóng mặt, choáng váng, mất thăng bằng khi di chuyển, nôn ói, đau đầu. Triệu chứng 3 ngày không cải thiện, ba mẹ đưa P. đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7.

Bác sĩ khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh, nghi ngờ rối loạn tiền đình, chỉ định đo chức năng tiền đình với hệ thống Interacoustic. Hệ thống này ứng dụng trí tuệ nhân tạo giúp bác sĩ phát hiện những sai số nhỏ, tăng độ chính xác trong phát hiện suy giảm chức năng tiền đình từng bên. Chẩn đoán chính xác giúp bác sĩ lên phác đồ phù hợp và hiệu quả hơn nếu chỉ điều trị triệu chứng chóng mặt đơn thuần.

ThS.BS.CKI Trương Tấn Phát, Trưởng Đơn vị Tai Mũi Họng kiểm tra rung giật nhãn cầu cho P. bằng công nghệ ảnh động nhãn đồ (Videonystagmography – VNG). P. được hướng dẫn nhìn theo điểm cố định, dõi theo vật thể di chuyển chậm, chuyển động mắt nhanh. Kết quả ghi nhận, các phản xạ mắt của P. có dấu hiệu chậm, không đều, xuất hiện rung giật nhãn cầu nhẹ khi dõi theo vật thể di chuyển và các nghiệm pháp tư thế bên phải.

P. cũng được đeo kính có gắn camera vHIT (Video Head Impulse Test), quay nhẹ bất ngờ theo các hướng. Kết quả ghi nhận phản xạ tiền đình nhãn cầu của P. yếu ở bên phải, chuyển động mắt không theo kịp chuyển động đầu.

Dựa trên kết quả kiểm tra VNG và vHIT, bác sĩ Phát chẩn đoán, P. bị rối loạn chức năng tiền đình, chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV ống bán khuyên sau phải). Đây là nguyên nhân gây chóng mặt và mất thăng bằng.

Theo bác sĩ Phát, rối loạn tiền đình có thể có nguyên nhân ngoại biên hoặc trung ương hay gặp ở người trung niên, lớn tuổi do sự suy giảm chức năng của các cơ quan tiếp nhận thông tin và cảm giác. Tuy nhiên, sự suy giảm này có thể xảy ở người trẻ tuổi do căng thẳng, stress, sinh hoạt ăn uống ngủ nghỉ chưa hợp lý, rối loạn lo âu, chấn thương hoặc cũng có thể không có nguyên nhân rõ ràng. P. là một trường hợp điển hình người bệnh rối loạn tiền đình tuổi vị thành niên. “P. là người bệnh vị thành niên nhỏ tuổi nhất ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 trong 3 năm qua”, bác sĩ Phát nói. Trung tâm Tai Mũi Họng tiếp nhận khoảng 5% người bệnh rối loạn tiền đình tuổi vị thành niên một năm.

Bác sĩ Phát giải thích, ở thanh thiếu niên, hệ thống tiền đình (giúp giữ thăng bằng) chưa phát triển hoàn thiện, khiến việc kiểm soát thăng bằng ở mắt và cảm giác cơ thể dễ bị rối loạn. Điều này làm tăng nguy cơ chóng mặt do kích thích thị giác. Ngoài ra, các yếu tố dễ gây suy nhược cơ thể như căng thẳng, thiếu ngủ, thói quen sinh hoạt kém, đau nửa đầu do thay đổi nội tiết và đau vùng cổ vai cũng góp phần làm gia tăng chứng chóng mặt trong giai đoạn này. Bên cạnh chóng mặt, người bệnh còn đau đầu, buồn nôn, nôn.

Bác sĩ Phát cũng dẫn một khảo sát được thực hiện ở Đức, cho thấy tỷ lệ mắc chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV) – dạng rối loạn tiền đình ngoại biên, ở thanh thiếu niên (13-17 tuổi) dao động từ 10% đến gần 19,8%.

Rối loạn tiền đình là tình trạng tổn thương vùng tiền đình trong tai, dây thần kinh số 8, hệ thống tiền đình trong não, các đường kết nối thần kinh trong não hoặc động mạch não nuôi dưỡng cấu trúc tiền đình, làm gián đoạn quá trình dẫn truyền và xử lý thông tin của hệ thống tiền đình. Triệu chứng gồm chóng mặt, choáng váng, mất thăng bằng…

P. được bác sĩ hướng dẫn tập phục hồi chức năng tiền đình, đồng thời cần kiểm soát căng thẳng, stress, cần ngủ đủ 8 tiếng/ngày, không học tập làm việc quá sức, kiểm soát thời gian tiếp xúc thiết bị điện tử. Vì căng thẳng khiến cơ thể sản sinh một lượng lớn hormone cortisol, tác động tiêu cực đến việc truyền thông tin từ hệ thống tiền đình đến não, làm trầm trọng thêm bệnh, theo bác sĩ Phát.

P. được ba mẹ đưa đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 tập phục hồi chức năng tiền đình 2 lần mỗi tuần. Bác sĩ Phát cũng kết hợp bác sĩ chuyên khoa Nội Thần kinh để điều trị tích cực cho người bệnh. Về điều trị rối loạn tiền đình ở độ tuổi này, 80% các trường hợp, liệu pháp phục hồi tiền đình kết hợp hướng dẫn chế độ sinh hoạt, ăn uống, ngủ nghỉ đều hiệu quả điều trị tích cực, chưa cần dùng thuốc.

Sau 1 tháng, P. cải thiện dần triệu chứng, không còn choáng váng, chóng mặt, mất thăng bằng. Nhưng người bệnh cần tái khám theo đúng lịch hẹn để theo dõi và phải tiếp tục kiểm soát tốt stress, căng thẳng, theo bác sĩ Phát.

Bác sĩ Phát khuyến cáo, khi con trẻ có dấu hiệu như choáng váng, hoa mắt, mất thăng bằng hay chóng mặt, cha mẹ không nên chủ quan, nên đưa con đi khám sớm để chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời, tránh để bệnh chuyển nặng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập.

Bên cạnh đó, ba mẹ cũng nên đồng hành cùng con chăm sóc sức khỏe tinh thần, hướng dẫn con cách nghỉ ngơi hợp lý, kiểm soát căng thẳng và giữ lối sống lành mạnh, giúp con phát triển cả thể chất lẫn tâm lý một cách ổn định..