Chị Minh (31 tuổi, Hà Nội) nhồi máu cơ tim cấp do tình trạng bóc tách mạch vành sau sinh, được bác sĩ can thiệp cấp cứu, thoát nguy kịch.

Chị Minh mới sinh con được khoảng 3 tháng, thai kỳ khỏe mạnh, quá trình sinh nở tự nhiên bình thường. Trước đó, chị cũng không có tiền sử bệnh tim mạch.

Ngày 10/3, chị Minh cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội trong tình trạng đau ngực dữ dội, khó thở.

ThS.BS Dương Công Lĩnh, khoa Tim mạch, cho biết người bệnh được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp có ST chênh lên. Kết quả chụp mạch vành qua da cho thấy tình trạng bóc tách từ thân chung động mạch vành lan vào nhánh liên thất trước (LAD), gây hẹp nặng, có đoạn gần như tắc hoàn toàn. Cụ thể, lớp nội mạc của thành mạch bị rách, tạo ra một “đường đi giả” bên cạnh lòng mạch thật. Máu tràn vào khe rách và tích tụ trong thành mạch, hình thành khối tụ, chèn ép lòng mạch thật vốn là đường chính dẫn máu nuôi tim, khiến dòng máu bị giảm nghiêm trọng, dẫn đến nhồi máu cơ tim.

Ngay khi xác định trí tổn thương, êkíp nhanh chóng cố gắng đưa dây dẫn vào đúng lòng mạch thật. Trong quá trình can thiệp, các bác sĩ sử dụng kỹ thuật siêu âm trong lòng mạch (IVUS) để “nhìn” trực tiếp bên trong thành mạch, xác định kiểm tra vùng lòng thật và lòng giả.

Tuy nhiên, do tổn thương lan rộng, bệnh nhân nhanh chóng rơi vào tình trạng huyết động không ổn định. Êkíp lập tức đặt bóng đối xung động mạch chủ (IABP) để hỗ trợ tuần hoàn. Thiết bị hoạt động đồng bộ theo từng nhịp tim, giúp tăng tưới máu mạch vành và giảm tải cho tim đang suy yếu, tạo “khoảng thời gian vàng” để cơ tim hồi phục.

Can thiệp đặt stent thành công, dòng chảy mạch vành được cải thiện, huyết động dần ổn định dưới hỗ trợ của bóng đối xung, chị Minh qua cơn nguy kịch.

Theo bác sĩ Lĩnh, bóc tách động mạch vành tự phát (SCAD) là nguyên nhân không phổ biến của nhồi máu cơ tim, chiếm khoảng 1-4% các hội chứng mạch vành cấp. Tuy nhiên, tình trạng này có thể gây hậu quả nghiêm trọng như rối loạn nhịp nguy hiểm, sốc tim hoặc thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

SCAD gặp chủ yếu ở phụ nữ và thường xảy ra ở người không có yếu tố nguy cơ tim mạch điển hình. Đáng chú ý, trong các trường hợp nhồi máu cơ tim liên quan thai kỳ và sau sinh, SCAD được xem là nguyên nhân hàng đầu, với diễn tiến thường nặng và khó lường. SCAD không chỉ xảy ra ngay sau sinh mà còn có thể xuất hiện sau đó vài tháng, thậm chí muộn hơn.

Nhiều nghiên cứu cho thấy SCAD có thể liên quan đến những thay đổi sinh lý trong thai kỳ và sau sinh. Sự biến động nội tiết khiến cấu trúc thành mạch trở nên yếu và dễ tổn thương hơn. Đồng thời, tim phải hoạt động nhiều hơn, lưu lượng máu tăng, làm gia tăng áp lực lên thành mạch. Những thay đổi này diễn ra âm thầm, khiến động mạch vành trở nên “mong manh” hơn bình thường. Khi xuất hiện thêm các yếu tố như gắng sức mạnh (rặn khi sinh, nâng nặng), căng thẳng, thiếu ngủ hoặc stress sau sinh…, áp lực lên thành mạch tăng đột ngột có thể thúc đẩy tình trạng bóc tách mạch vành, gây biến cố cấp tính.

Bác sĩ Lĩnh khuyến cáo phụ nữ trong và sau thai kỳ nên hạn chế gắng sức quá mức, duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt huyết áp, mỡ máu, đồng thời đảm bảo nghỉ ngơi và giảm căng thẳng. Bên cạnh đó, cần chủ động theo dõi sức khỏe tim mạch, đặc biệt khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Không nên chủ quan với các triệu chứng đau ngực sau sinh, kể cả ở người trẻ và trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, đau lan vai – tay, khó thở, hồi hộp hoặc choáng váng, cần đi khám ngay tại bệnh viện để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.