TP HCM – Vết thương xuyên ngực khiến phổi trái của ông Bảy, 64 tuổi, rách sâu, xẹp và rò khí liên tục, bác sĩ đặt ống dẫn lưu khẩn cấp trước khi phẫu thuật phục hồi phổi.

Ông Bảy được đưa vào khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) với vết thương hở ở ngực trái khoảng 2 cm, khó thở, nồng độ oxy máu (SpO2) còn 90%, nhịp thở 22 lần/phút. Tổn thương xuyên sâu vào phổi gây rò khí lượng lớn, khiến phổi trái xẹp và đẩy người bệnh vào nguy cơ suy hô hấp.

Theo gia đình, trước đó ông Bảy ngã từ trên cao xuống và bị vật nhọn đâm vào ngực. Người thân phát hiện ông nằm dưới đất, vùng ngực chảy máu nên lập tức đưa đến bệnh viện.

Các bác sĩ xác định người bệnh bị vết thương xuyên thấu ngực, tràn khí màng phổi. Không khí từ phổi bị tổn thương liên tục thoát vào khoang màng phổi, chèn ép khiến phổi không thể nở bình thường. Nếu áp lực tiếp tục tăng, người bệnh có thể nhanh chóng suy hô hấp, rối loạn tuần hoàn và tử vong.

Ngay trong lúc người bệnh được thở oxy, theo dõi sinh hiệu và thực hiện các xét nghiệm máu, điện tim, chẩn đoán hình ảnh cần thiết, êkíp Cấp cứu hội chẩn cùng Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu để xử trí vết thương và tình trạng tràn khí màng phổi.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu cùng các bác sĩ Trung tâm đặt ống dẫn lưu khẩn để giải phóng khí và máu chèn ép phổi, tạm thời cứu mạng người bệnh. Tuy nhiên, áp lực khí và máu bên trong quá lớn, lượng khí liên tục rò rỉ khiến một phần phổi gần như bị xẹp hoàn toàn, khí ra ồ ạt ở bình dẫn lưu.

Sau phẫu thuật đặt dẫn lưu, người bệnh được chuyển vào khoa Hồi sức tích cực – Chống độc (ICU) để theo dõi, thực hiện các xét nghiệm máu, điện tim, chẩn đoán hình ảnh cần thiết trong khi các êkíp Cấp cứu, ICU và Ngoại Lồng ngực – Mạch máu cùng hội chẩn khẩn để chuẩn bị phẫu thuật lần hai để khâu vết rách ở phổi.

Bác sĩ Đặng Lê Hồng Ngân, khoa ICU cho biết để đánh giá đầy đủ mức độ tổn thương sau tai nạn, bác sĩ chỉ định chụp CT Scan sọ não, vùng cổ và lồng ngực. Kết quả chụp CT cho thấy tổn thương lồng ngực rất phức tạp. Khoang màng phổi trái tràn ngập khí và dịch, thùy dưới phổi trái xẹp bán phần. Nhu mô phổi có vùng dập, rách sâu do vật nhọn xuyên qua. Ngoài ra, người bệnh còn bị gãy xương sườn số 5 bên trái, khí lan rộng trong mô mềm vùng ngực, cổ và lưng.

Do khí vẫn rò nhiều và tổn thương nhu mô phổi sâu, êkíp quyết định phẫu thuật để kiểm soát điểm rò khí, cầm máu và phục hồi phổi.

Khi mở lồng ngực, phó giáo sư Vĩnh phát hiện đường tổn thương xuyên sâu đến rốn phổi. Đây là vùng tập trung phế quản, động mạch, tĩnh mạch và nhiều cấu trúc quan trọng của phổi. Người bệnh may mắn khi hệ thống khí – phế quản lớn không bị đứt. Tuy nhiên, vật nhọn tạo một đường rách sâu trong nhu mô, gây chảy máu và rò khí đáng kể.

Thách thức của cuộc mổ là khâu kín đường rách, kiểm soát chảy máu và rò khí nhưng không làm tổn thương các mạch máu, đường thở lân cận.

Phó giáo sư Vĩnh tỉ mỉ thực hiện từng mũi khâu phục hồi nhu mô phổi, kiểm soát tình trạng rò khí và cầm máu. Trong suốt quá trình đó, êkíp gây mê theo dõi sát sao các chỉ số sinh tồn, tinh chỉnh linh hoạt thông số máy thở theo tình trạng phổi xẹp và rò khí, đồng thời kiểm soát huyết động, dù dịch và máu phù hợp để ca mổ diễn ra an toàn.

Ca phẫu thuật hoàn tất, phần phổi tổn thương được phục hồi mà không phải cắt bỏ. Người bệnh tiếp tục được theo dõi hậu phẫu tại khoa ICU. Êkíp theo dõi khí máu, hình ảnh phổi, lượng khí và dịch qua hệ thống dẫn lưu, đồng thời điều chỉnh máy thở theo diễn tiến tổn thương.

Người bệnh được kiểm soát đau, điều trị kháng sinh, hỗ trợ dinh dưỡng và chăm sóc hô hấp. Những ngày sau, phổi dần nở trở lại, chức năng hô hấp từng bước cải thiện. Người bệnh tỉnh, SpO2 đạt 100%, phổi thông khí hai bên và dẫn lưu màng phổi hoạt động tốt. Các bác sĩ chuyển sang chế độ hỗ trợ hô hấp nhẹ hơn, giảm dần mức hỗ trợ của máy thở.

Khi hô hấp và tuần hoàn ổn định, bác sĩ rút ống nội khí quản, chuyển sang thở oxy qua cannula. Các ống dẫn lưu màng phổi được rút dần theo diễn tiến hồi phục của người bệnh. Do tổn thương phổi ban đầu phức tạp, người bệnh tiếp tục được theo dõi nguy cơ rò khí, tụ dịch, chảy máu và nhiễm trùng. Sau gần một tháng điều trị, người bệnh được xuất viện.

Phó giáo sư Vĩnh cho biết vết thương xuyên ngực có thể làm tổn thương phổi, tim, các mạch máu lớn… và đặc biệt có nguy cơ làm rách vỡ khí phế quản. Mức độ tổn thương bên trong vì vậy không thể đánh giá chỉ qua kích thước vết thương ngoài da.

Sau xuất viện, vết thương của ông Bảy vẫn có nguy cơ rỉ dịch, tụ máu hoặc áp xe tại vị trí khâu. Do đó, ông cần tuân thủ lịch tái khám để kịp thời phát hiện bất thường. Người bệnh được hướng dẫn xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa, tránh các chất kích thích và đồ ăn cay nóng; kết hợp tập hít thở nhẹ nhàng, vận động tăng dần theo khả năng và tránh gắng sức trong giai đoạn hồi phục.

Phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo, khi xảy ra tai nạn có dị vật đâm xuyên cơ thể, đặc biệt ở ngực, bụng hoặc vùng có mạch máu lớn, người xung quanh không nên tự ý rút dị vật. Hành động này có thể làm mất tác dụng chèn ép tạm thời tại vị trí tổn thương dẫn đến chảy máu ồ ạt và tổn thương tạng. Thay vào đó, cần nhanh chóng cầm máu tạm thời, giữ người bệnh hạn chế vận động, gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng xử trí chấn thương.

* Tên người bệnh đã được thay đổi