Kết hôn muộn, vợ chồng chị Hân, 42 tuổi, mong con hơn hai năm, trải qua hai chu kỳ IVF tạo được 6 phôi nhưng phần lớn bất thường nhiễm sắc thể, chỉ còn một phôi duy nhất giúp chị mang thai.

Vợ chồng chị Hân đến khám tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM) sau hơn hai năm thả tự nhiên nhưng chưa có con. Kết quả kiểm tra cho thấy chị có dự trữ buồng trứng bình thường (AMH 2,2 ng/mL), hai vòi trứng thông, tinh trùng của chồng không ghi nhận bất thường.

ThS.BS Giang Huỳnh Như, Giám đốc IVF Tâm Anh TP.HCM, cho biết các kết quả trên là những yếu tố thuận lợi nhưng không phản ánh đầy đủ chất lượng noãn và phôi. Ở tuổi ngoài 40, trở ngại đáng lưu ý là tỷ lệ noãn và phôi bất thường nhiễm sắc thể tăng, có thể làm giảm khả năng phôi làm tổ, tăng nguy cơ thai ngừng phát triển hoặc sảy thai.

Để tối ưu cơ hội mang thai, bác sĩ Như tư vấn vợ chồng chị thực hiện thụ tinh ống nghiệm (IVF) kết hợp sàng lọc phôi tiền làm tổ (PGT-A), nhằm lựa chọn phôi có NST bình thường, tăng cơ hội đậu thai.

Ở chu kỳ đầu, bác sĩ kích thích buồng trứng cho chị Hân, thu được 6 noãn trưởng thành. Noãn được thụ tinh bằng kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), nuôi được 2 phôi (ngày 5 và ngày 6). Chỉ có phôi ngày 5 đủ điều kiện để sàng lọc phôi tiền làm tổ (PGT-A), kết quả sinh thiết cho thấy phôi lệch bội NST nên không thể sử dụng để chuyển.

Theo bác sĩ Như, phôi lệch bội là phôi thừa hoặc thiếu một hoặc một số NST so với 23 cặp NST bình thường của người. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sai sót trong quá trình phân chia NST ở noãn khi tuổi của người phụ nữ đã cao.

Để tận dụng cơ hội, chị Hân quyết định chuyển phôi ngày 6 không sinh thiết. Bác sĩ chuẩn bị nội mạc tử cung và chuyển phôi, song chị Hân không đậu thai.

Sau lần chuyển phôi không thành công, chị Hân bước vào chu kỳ IVF thứ hai. Lần này, bác sĩ thu được 10 noãn trưởng thành. Sau thụ tinh, phôi được nuôi cấy trong hệ thống Time-lapse tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), giúp theo dõi liên tục quá trình phát triển. Kết quả bốn phôi phát triển đến giai đoạn phôi nang ngày 5.

Cả bốn phôi được thực hiện sàng lọc PGT-A, ghi nhận ba phôi lệch bội nhiễm sắc thể, chỉ một phôi có bình thường phù hợp để chuyển. Như vậy, qua hai chu kỳ IVF, 5 phôi của chị Hân được xét nghiệm thì 4 phôi có bất thường nhiễm sắc thể.

Theo bác sĩ Như, đây cũng là thời điểm êkíp phải cân nhắc kỹ nhất. Chị Hân đã 42 tuổi, khả năng tạo thêm phôi phù hợp ngày càng khó khi tuổi tăng, trong khi vợ chồng chị đã trải qua một lần chuyển phôi không thành công. Phôi còn lại vì thế là cơ hội rất quý, không có nhiều cơ hội để thử lại nếu lần chuyển này thất bại.

“Khi người bệnh lớn tuổi và chỉ còn một phôi, mỗi quyết định từ đánh giá buồng tử cung, chuẩn bị nội mạc đến lựa chọn thời điểm chuyển đều cần được cân nhắc kỹ vì cơ hội tạo phôi ngày càng hạn chế”, bác sĩ Như nói và quyết định trữ đông chiếc phôi duy nhất chờ thời điểm chuyển phôi thích hợp.

Bác sĩ Như tiến hành khảo sát lại buồng tử cung và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng làm tổ, theo dõi sự phát triển và chuẩn bị nội mạc theo tình trạng của người bệnh. Khi nội mạc đủ điều kiện, bác sĩ chuyển phôi duy nhất giúp chị Hân đậu thai.

Mang thai khi lớn tuổi, chị Hân thuộc nhóm thai phụ có nguy cơ cao, chị đồng thời bị cường giáp nhẹ. Bác sĩ Trung tâm Sản phụ khoa phối hợp với bác sĩ Nội tiết theo dõi thai kỳ chặt chẽ, kiểm soát chức năng tuyến giáp và chỉ định chị dùng aspirin liều thấp đến tuần thai 36 dự phòng nguy cơ tiền sản giật. Thai kỳ diễn tiến thuận lợi, tuần thai 39, chị sinh con trai nặng 2,7 kg.

Theo bác sĩ Như, phụ nữ từ 40 tuổi mong con nên chủ động khám và đánh giá sức khỏe sinh sản sớm. Sau độ tuổi này, khả năng sinh sản giảm dần, trong khi nguy cơ bất thường NST của phôi tăng theo. Khám sớm giúp phát hiện các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và có kế hoạch điều trị phù hợp.

Với những trường hợp lớn tuổi thực hiện IVF, khi số phôi có thể sử dụng rất hạn chế, chỉ định sàng lọc phôi được cá thể hóa dựa trên tuổi, tiền sử sinh sản, nguyên nhân hiếm muộn và nguy cơ bất thường di truyền để bảo toàn và tận dụng cơ hội từ những phôi tạo được.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ có kế hoạch trì hoãn sinh con nên tìm hiểu và đánh giá khả năng sinh sản từ sớm. Trong một số trường hợp, người chưa có kế hoạch mang thai có thể cân nhắc các phương án bảo tồn khả năng sinh sản như trữ trứng, tinh trùng, thay vì đợi đến khi hiếm muộn mới bắt đầu điều trị.

* Tên nhân vật đã được thay đổi