Trong 3 giờ, ê-kíp bác sĩ Bệnh viện Tâm Anh TP.HCM liên tục giải áp khoang màng phổi, đưa lượng khí lớn ra ngoài, giúp phổi trái gần như xẹp hoàn toàn của nam sinh 19 tuổi dần nở trở lại.
Đó là cuộc chạy đua xử trí của các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khi tiếp nhận anh Khanh, 19 tuổi, đột ngột đau nhói ngực trái, khó thở nhưng ban đầu nghĩ triệu chứng có thể tự hết.
Khoảng 19 giờ, đang ngồi học bài, Khanh bất ngờ đau nhói ngực trái, kèm khó thở nhẹ. Cơn đau xuất hiện đột ngột nhưng anh vẫn tỉnh táo, không có triệu chứng bất thường khác nên nghỉ ngơi tại nhà. Qua một đêm, đau ngực không giảm, khó thở tăng dần. Người nhà đưa anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cấp cứu.
Lúc này, bác sĩ CKI Phan Tuấn Trọng, khoa Cấp cứu, cho biết khi tiếp nhận, Khanh vẫn đau ngực trái và khó thở nhiều. Người bệnh không hút thuốc, không mắc bệnh nền, không có tiền sử bệnh phổi đáng chú ý. Trước một người trẻ đột ngột khó thở mà chưa có chẩn đoán rõ ràng, việc đầu tiên của bác sĩ là tìm nguyên nhân càng nhanh càng tốt. Khanh được cho thở oxy và chụp X-quang ngực tại giường.
Kết quả cho thấy phổi trái gần như bị ép về phía rốn phổi. Khoang màng phổi chứa nhiều khí khiến nửa lồng ngực trái sáng bất thường, các vân phổi gần như biến mất. Phổi trái gần như xẹp hoàn toàn, kèm khí – dịch ở khoảng một phần ba dưới phổi.
Người bệnh bị tràn khí màng phổi trái lượng nhiều. Lúc này, bài toán của các bác sĩ đặt ra là lấy khí ra trước khi phổi bị chèn ép thêm.
Theo bác sĩ Trọng, bình thường phổi áp sát thành ngực và giãn nở theo từng nhịp thở. Khi khí thoát ra khỏi phổi và tích tụ trong khoang màng phổi, khí chiếm chỗ, đẩy phổi co lại về phía rốn phổi. Lượng khí càng nhiều, phần phổi còn tham gia hô hấp càng ít, người bệnh càng khó thở.
Ở bệnh nhân Khanh, lượng khí đã lớn đến mức phổi trái gần như xẹp hoàn toàn. Khi đó phải nhanh chóng giảm áp lực trong khoang màng phổi để tạo khoảng trống cho phổi nở lại.
Ê-kíp Cấp cứu lập tức hội chẩn cùng với các chuyên gia Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu để đánh giá mức độ chèn ép và thống nhất phương án xử trí.
Nếu lượng khí tiếp tục tích tụ, áp lực trong lồng ngực có thể tăng, làm phổi bị chèn ép nhiều hơn, giảm khả năng trao đổi oxy. Trong tình huống nặng, áp lực còn có thể ảnh hưởng đến các cấu trúc trung thất và mạch máu lớn, làm giảm lượng máu trở về tim, tụt huyết áp và gây suy tuần hoàn.
“Không thể chờ phổi tự nở. Khí phải được đưa ra ngoài. Ê-kip phải đặt ống dẫn lưu, khí thoát ra với áp lực lớn để cứu người khẩn cấp”, một bác sĩ trong ê-kip nói.
Ê-kip quyết định đặt ống dẫn lưu màng phổi ngay tại khoa Cấp cứu. Một ống nhỏ được đưa qua thành ngực vào khoang màng phổi trái, sau đó nối với hệ thống dẫn lưu để tạo đường thoát cho lượng khí và dịch đang chèn ép phổi.
Khi mở hệ thống, khí thoát ra với áp lực lớn. Đây là thời điểm then chốt của ca cấp cứu khi lượng khí trong khoang màng phổi được giải áp, áp lực chèn ép phổi giảm xuống, tạo điều kiện để phổi nở trở lại.
Sau dẫn lưu, Khanh tỉnh táo, mạch và huyết áp ổn định, cảm giác khó thở giảm dần. Tuy nhiên, bác sĩ chưa thể dừng lại ở việc người bệnh thấy dễ thở hơn. Cần xác định phổi đã nở đến đâu, lượng khí còn lại bao nhiêu và có tổn thương khác đi kèm hay không.
Người bệnh tiếp tục được chụp CT ngực được thực hiện sau dẫn lưu. Hình ảnh cho thấy lượng khí trong khoang màng phổi trái đã giảm, chỉ còn ít khí tiếp tục được dẫn lưu. Phổi trái bắt đầu nở trở lại, dù vẫn còn vùng xẹp hoặc đông đặc ở thùy dưới và một lớp dịch mỏng.
Từ một lá phổi gần như bị ép xẹp, mục tiêu điều trị từng bước được chuyển sang duy trì dẫn lưu và chờ phổi hồi phục. Sau khi hô hấp ổn định, Khanh được chuyển đến Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu tiếp tục điều trị. Người bệnh duy trì dẫn lưu màng phổi, được theo dõi lượng khí, dịch qua ống dẫn lưu, khả năng nở lại của phổi và các dấu hiệu bất thường.
Các bác sĩ nhận định Khanh bị tràn khí màng phổi tự phát nguyên phát, tình trạng có thể xảy ra ở người trẻ dù trước đó không có bệnh phổi nền rõ ràng. Một số trường hợp liên quan đến các bóng khí nhỏ ở ngoại vi phổi bị vỡ, khiến khí thoát vào khoang màng phổi. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xác định được nguyên nhân cấu trúc cụ thể trên hình ảnh học.
Trong những ngày tiếp theo, anh Khanh hết khó thở, các chỉ số sinh tồn ổn định, phổi tiếp tục hồi phục. Ê-kíp theo dõi trước khi quyết định thời điểm rút ống dẫn lưu và cho người bệnh xuất viện.
Bác sĩ Trọng khuyến cáo, đau ngực xuất hiện đột ngột kèm khó thở ở người trẻ cần được kiểm tra, ngay cả khi trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Khi có đau nhói một bên ngực, hụt hơi hoặc khó thở tăng dần, người bệnh nên đến cơ sở y tế để xác định nguyên nhân. Với tràn khí màng phổi lượng nhiều, xử trí sớm nhằm giải áp khoang màng phổi, tạo điều kiện cho phổi nở lại và hạn chế nguy cơ diễn tiến nặng.
*Tên của người bệnh đã được thay đổi
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
