Anh Tấn, 27 tuổi, không hút thuốc, khám tổng quát phát hiện u màng phổi gần 3 cm, được phẫu thuật nội soi ít xâm lấn qua đường quầng vú, xuất viện sau hai ngày.

Anh Tấn hoàn toàn khỏe mạnh, không hút thuốc lá và vẫn sinh hoạt bình thường. Sau một tháng thường xuyên mệt mỏi, thỉnh thoảng đau ngực, anh đến khám tổng quát tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Kết quả chụp CT lồng ngực cho thấy anh có khối u kích thước 27x28x18 mm ở 1/3 phía trên phổi trái. Tổn thương nằm trên màng phổi, có bờ đều, giới hạn rõ, không ghi nhận dấu hiệu co kéo hoặc xâm lấn nhu mô phổi xung quanh.

ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nghĩa, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, nhận định các đặc điểm hình ảnh gợi ý tổn thương lành tính. Tuy nhiên, chưa thể xác định bản chất khối u chỉ qua phim chụp.

Theo bác sĩ Nghĩa, u màng phổi dù lành tính nhưng nếu không loại bỏ, khối u có thể tiếp tục phát triển về kích thước, chèn ép vào các cơ quan lân cận như xương sườn, dây thần kinh hoặc mô phổi kế cận, dẫn đến tăng nặng các triệu chứng đau tức ngực kéo dài, khó thở. Còn nếu là u ác tính, can thiệp sớm giúp ngăn chặn tế bào ung thư di căn, xâm lấn các cấu trúc xung quanh, loại bỏ triệt để nguồn gốc gây bệnh, nâng cao khả năng bình phục cho người bệnh.

Sau hội chẩn, bác sĩ Nghĩa quyết định phẫu thuật nội soi lồng ngực một lỗ, tiếp cận và cắt u qua đường quầng vú để thay vì tạo 3-4 đường mổ trên thành ngực như thông thường.

Với kỹ thuật này, toàn bộ camera nội soi và các dụng cụ chuyên dụng sẽ được đưa vào lồng ngực qua một đường mổ duy nhất ngay tại vùng quầng vú. Do đó, êkíp vừa có thể tiếp cận tổn thương nằm sát màng phổi, vừa tận dụng ranh giới tự nhiên giữa quầng vú và vùng da xung quanh để giảm độ lộ của sẹo sau mổ, người bệnh ít đau, nhanh hồi phục.

Qua đường mổ nhỏ khoảng 3 cm ở vùng quầng vú, bác sĩ Nghĩa đưa camera nội soi và các dụng cụ chuyên dụng vào khoang lồng ngực, xác định vị trí khối u và tiến hành bóc tách.

Khác với phẫu thuật nội soi lồng ngực nhiều lỗ, kỹ thuật một lỗ sử dụng chung một đường vào cho camera và dụng cụ. Thách thức lớn nhất của phương pháp này là không gian thao tác vô cùng chật hẹp, các dụng cụ dễ va chạm, đòi hỏi phẫu thuật viên kiểm soát tốt góc nhìn, phối hợp thao tác chính xác khi bóc tách tổn thương.

Bác sĩ Nghĩa và êkíp tiến hành bóc tách, lấy trọn khối u nằm trên màng phổi qua đường mổ nhỏ ở vùng vú mà không làm tổn thương mô phổi lành và các cấu trúc lân cận.

Một ngày sau mổ, anh Tấn tỉnh táo, tự thở, vết mổ ít đau, sinh hoạt bình thường và xuất viện sau hai ngày.

Mẫu bệnh phẩm được gửi giải phẫu bệnh để làm rõ bản chất khối u, từ đó lập phác đồ điều trị chính xác. Kết quả xác định tổn thương là u xơ calci hóa, một dạng khối u lành tính ít gặp, tỷ lệ mắc khoảng 5%, hình thành do quá trình viêm mạn tính hoặc tổn thương cũ tại màng phổi kích thích các mô liên kết tăng sinh xơ hóa và lắng đọng muối calci theo thời gian. Do đó, người bệnh không cần điều trị bổ sung gì thêm sau mổ, được hướng dẫn tái khám và theo dõi định kỳ.

Bác sĩ Nghĩa cho biết phẫu thuật nội soi lồng ngực một lỗ là kỹ thuật khó, chỉ được thực hiện tại các bệnh viện và trung tâm phẫu thuật lồng ngực lớn với trang thiết bị hiện đại và chuyên gia giàu kinh nghiệm. Kỹ thuật này giúp giảm số đường rạch trên thành ngực, hạn chế tổn thương mô mềm và tăng tính thẩm mỹ cho người bệnh.

Riêng đường tiếp cận qua quầng vú, vị trí sẹo có thể được che bớt bởi ranh giới màu sắc tự nhiên của vùng da này. Tuy nhiên, kỹ thuật không áp dụng cho mọi khối u ở lồng ngực. Bác sĩ phải đánh giá vị trí tổn thương, phạm vi cần cắt bỏ và khả năng thao tác an toàn trước khi quyết định đường mổ.

Bác sĩ Nghĩa khuyến cáo, các bệnh lý u phổi, màng phổi thường diễn tiến âm thầm, ít có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Do đó, khi có triệu chứng đau ngực kéo dài, ho dai dẳng, khó thở hoặc các biểu hiện hô hấp bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân, thay vì cho rằng bệnh chỉ gặp ở người lớn tuổi hoặc có tiền sử hút thuốc. Đặc biệt, nam giới trên 50 tuổi, người có tiền sử hút thuốc lá nhiều, gia đình có người mắc ung thư phổi, làm việc trong môi trường khói bụi độc hại, nên chủ động tầm soát phổi mỗi năm một đến hai lần theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Với người có nguy cơ ung thư phổi cao, hiện phương pháp chụp cắt lớp vi tính (CT) phổi liều thấp có thể được cân nhắc để tầm soát theo độ tuổi, tiền sử hút thuốc và hướng dẫn chuyên môn. Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, hệ thống chụp CT đa lát cắt giúp giảm 85% liều tia X, có khả năng phát hiện những khối u rất nhỏ chỉ khoảng 1-2 mm, từ đó can thiệp kịp thời, điều trị hiệu quả, bảo tồn tối đa chức năng hô hấp, nhanh hồi phục và tăng tính thẩm mỹ cho người bệnh.

* Tên người bệnh đã được thay đổi