Sau 3 tuần làm việc quá độ đến kiệt sức, chị Vân (32 tuổi, TP.HCM) phát hiện cùng lúc bị mắc tiểu đường type 2 và rối loạn tiền đình.

Đi làm trở lại sau kỳ nghỉ thai sản, kinh tế khó khăn, chị Vân dồn sức làm việc. Ngoài công việc chính, chị còn nhận thêm các dự án với nước ngoài, do lệch múi giờ nên chị thường xuyên phải thức đêm để họp với đối tác. Mặc dù thấy tăng cân rõ rệt, mệt mỏi, thỉnh thoảng chóng mặt nhức đầu nhưng chị nghĩ còn trẻ, “qua đợt khó khăn này nghỉ ngơi vài ngày là ổn”.

Đỉnh điểm là hơn một năm trước, các dự án bước vào giai đoạn quan trọng. Liên tiếp trong 3 tuần, chị làm việc cật lực mỗi ngày 20-21 tiếng, thường ngủ lúc 3 giờ sáng, chỉ chợp mắt 2-3 tiếng, bên cạnh đó vẫn chăm sóc, đưa đón con đi học. Gắng sức quá độ, chị ngất xỉu ngay tại sự kiện của công ty. Khi được đưa đi cấp cứu, đường huyết của chị đã ở mức báo động, gần 400mg/dL (mức bình thường dưới 250mg/dL). Bác sĩ phải tiêm 2 đơn vị insulin để giảm nhanh đường huyết, đồng thời yêu cầu chị khám chuyên sâu và nằm viện điều trị 5 ngày. Tuy nhiên, do công việc cấp bách không thể bỏ dở, chị đã xin xuất viện ngay để hoàn thành dự án.

Một tuần sau, khi dự án kết thúc, chị đi kiểm tra lại sức khỏe, giật mình khi bác sĩ thông báo chị đã bị tiểu đường type 2. Đây là hậu quả của việc chị tăng cân không kiểm soát và căng thẳng quá mức kéo dài. Mặc dù đã uống thuốc, ăn kiêng để kiểm soát đường huyết nhưng chị vẫn gặp tình trạng nhìn thấy đốm đen, một dạng biến chứng của võng mạc tiểu đường.

Bệnh tật khiến chị thêm stress, kéo theo đó cân nặng tiếp tục tăng dù chị đã cố gắng ăn kiêng. Chị đến khám giảm cân tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng – Quận 7 cũ). Khi đến khám, chị Vân nặng 71kg, cao 1m53, chỉ số BMI 30.3, béo phì mức độ cao nhất. TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường cho biết, đây là trường hợp béo phì điển hình trên nền tiểu đường type 2, kèm theo đó là tình trạng gan nhiễm mỡ độ 2, rối loạn lipid máu và rối loạn tiền đình ngoại biên.

Bác sĩ Hoàng giải thích, căng thẳng kéo dài làm tăng cortisol và adrenaline, ảnh hưởng đến quá trình xử lý glucose, dẫn đến đường huyết tăng cao. Khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng hiệu quả insulin, glucose sẽ tích tụ trong máu thay vì chuyển thành năng lượng cho tế bào, gây ra cảm giác mệt mỏi liên tục. Cơ thể sản sinh nhiều hormone cortisol do căng thẳng liên tục kéo dài, có thể làm tổn thương hệ thống dây thần kinh, gây rối loạn chức năng tiền đình.

Bác sĩ Hoàng lên phác đồ vừa điều trị giảm cân vừa kiểm soát đường huyết, giải quyết tình trạng đốm đen trong mắt do tiểu đường. Chị Vân được áp dụng thuốc điều trị thế hệ mới trong kiểm soát giảm cân và tiểu đường, được Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cấp phép, chứng minh giúp kiểm soát cảm giác thèm ăn, giảm cân bền vững, đặc biệt cho bệnh nhân béo phì có rối loạn chuyển hóa, tiểu đường. Cùng với đó, chị được tư vấn rất kỹ về chế độ ăn đủ dinh dưỡng và luyện tập vừa phải, phù hợp với sức khỏe của chị.

Sau 1 tháng sử dụng thuốc thế hệ mới trong điều trị giảm cân và tiểu đường, chị Vân giảm được 4kg, tình trạng đốm đen trong mắt gần như mất hẳn, đường huyết của chị ổn định hơn trước rất nhiều. Sau 3 tháng, chị giảm xuống còn 61kg, sức khỏe ổn định.

“Tôi không cần phải ăn kiêng quá mức như trước mà cân nặng vẫn giảm, đường huyết luôn ở ngưỡng an toàn, đây là điều mà tôi mừng nhất”, chị Vân chia sẻ.

Theo bác sĩ Hoàng, điều trị giảm cân cho người mắc tiểu đường phức tạp hơn so với người béo phì thông thường vì phải đảm bảo cân bằng giữa việc giảm cân và duy trì ổn định chỉ số đường huyết. Béo phì và tiểu đường là sự tác động qua lại lẫn nhau. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tăng cân là lượng insulin trong máu cao. Insulin là hormone giúp đưa glucose từ máu vào các tế bào để sử dụng làm năng lượng. Tuy nhiên, khi cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả (kháng insulin), cơ thể sẽ phản ứng bằng cách sản xuất thêm insulin. Lượng insulin dư thừa có thể khiến cơ thể tích trữ mỡ, dẫn đến tăng cân, béo phì. Điều này đặc biệt đúng đối với những người mắc tiểu đường type 2. Trong trường hợp này, lượng insulin dư thừa kích thích cơ thể lưu trữ dưới dạng mỡ.

Ngược lại, khi cơ thể tích trữ quá nhiều năng lượng dư thừa, mô mỡ trong cơ thể giúp giải phóng, phản ứng với các hormone gây ra bệnh chuyển hóa, đặc biệt bệnh tiểu đường. Có hơn 90% người bệnh tiểu đường ảnh hưởng sức khỏe do thừa cân, béo phì. Người bệnh béo phì có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn khoảng 10 lần so với người có cân nặng vừa phải.

Bác sĩ Hoàng khuyến cáo, người bệnh tiểu đường nên giảm cân vì giảm cân đồng nghĩa với việc thuyên giảm bệnh. Giảm cân sẽ giúp người bệnh có nhiều năng lượng hơn và giảm nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng như bệnh tim và đột quỵ. Giảm 5-10% cân nặng có thể giúp kiểm soát bệnh tiểu đường, cải thiện tình trạng kháng insulin. Nếu đang mắc bệnh tiểu đường type 2, giảm cân có thể là “phương pháp” hỗ trợ điều trị bệnh.

Tuy nhiên, việc giảm cân phải khoa học dưới sự hướng dẫn của bác sĩ để vừa có cân nặng phù hợp duy trì sức khỏe, vừa đảm bảo ổn định đường huyết. Việc cố gắng giảm cân trong thời gian ngắn rất dễ thất bại và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người bệnh.