Bà Hạnh có lỗ thông trong tim nhiều năm mà không biết, từ Mỹ về Việt Nam điều trị trước khi tiến triển suy tim, rối loạn nhịp, tăng áp động mạch phổi.

Một năm trước, bà Hạnh về Việt Nam thăm họ hàng kết hợp khám sức khỏe tổng quát tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Siêu âm tim phát hiện thông liên nhĩ kèm giãn các buồng tim phải, bác sĩ chỉ định can thiệp đóng lỗ thông, nhưng bà phải trở lại Mỹ nên trì hoãn điều trị.

Khoảng hai tháng nay, bà thường xuyên cảm thấy mệt và khó thở khi gắng sức. Do việc sắp xếp khám chuyên khoa và can thiệp tại Mỹ dự kiến mất nhiều tháng, bà quyết định trở về Việt Nam điều trị. Tuy nhiên, vé máy bay khứ hồi đã được ấn định nên bà chỉ có hai tuần để hoàn tất thăm khám, can thiệp và hồi phục. Ngay ngày hôm sau khi về nước, bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám và được hỗ trợ sắp xếp điều trị trong thời gian sớm nhất.

BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trưởng khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, cho biết sau khi thăm khám và đánh giá tình trạng người bệnh, êkíp nhanh chóng phối hợp thực hiện các xét nghiệm cần thiết, hội chẩn và sắp xếp lịch can thiệp. Kế hoạch điều trị được triển khai sớm nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ các bước đánh giá an toàn, đồng thời dành đủ thời gian theo dõi sự ổn định của dụng cụ và hồi phục sức khỏe trước khi bệnh nhân trở lại Mỹ.

Ở người bình thường, vách ngăn giữa hai buồng nhĩ kín. Bệnh nhân này có một lỗ thông liên nhĩ khoảng 16 mm, với các rìa xung quanh khá mỏng. Qua lỗ thông này, một phần máu từ nhĩ trái đi sang nhĩ phải, làm lượng máu qua tim phải và lên phổi tăng cao. Theo thời gian, nhĩ phải và thất phải giãn dần. Nếu không được điều trị, người bệnh có nguy cơ giảm khả năng gắng sức, rối loạn nhịp tim, suy tim hoặc tăng áp động mạch phổi.

Bác sĩ Phúc thông tim, đánh giá lượng máu đi qua phổi của bệnh nhân cao gấp ba lần lượng máu đi nuôi cơ thể, làm áp lực động mạch phổi tăng. Tuy nhiên, sức cản của các mạch máu phổi vẫn còn thấp nên người bệnh vẫn phù hợp để đóng lỗ thông bằng dụng cụ. Mặc dù lỗ thông khoảng 16 mm, các rìa xung quanh mỏng nên việc lựa chọn dụng cụ không chỉ dựa trên đường kính lỗ thông. Dưới hướng dẫn của siêu âm tim qua thực quản, êkíp đánh giá lỗ thông ở nhiều mặt cắt, xác định phần vách liên nhĩ có chất lượng mô và chiều dài phù hợp để nâng đỡ dụng cụ. Dựa trên toàn bộ đặc điểm giải phẫu này, bác sĩ lựa chọn dụng cụ đường kính 32 mm mà không cần nong đo lỗ thông bằng bóng.

Tuy nhiên, do luồng thông lớn đã tồn tại nhiều năm, tim trái của bệnh nhân có thể chưa thích nghi ngay với lượng máu trở về tăng đột ngột sau khi đóng kín. Áp lực trong tim trái cũng hơi cao. Nếu đóng hoàn toàn ngay lập tức, áp lực tim trái có thể tăng, gây ứ máu ngược lên phổi, khiến người bệnh khó thở hoặc phù phổi cấp.

Vì vậy, bác sĩ Phúc quyết định tạo một lỗ nhỏ khoảng 5 mm trên dụng cụ. Lỗ này đóng vai trò như một đường “giảm áp” có kiểm soát, cho phép một lượng máu nhỏ tiếp tục đi qua giữa hai buồng nhĩ, giúp hạn chế sự gia tăng đột ngột của áp lực tim trái sau can thiệp.

“Đây là kỹ thuật chỉ áp dụng chọn lọc ở những bệnh nhân có nguy cơ không thích ứng với việc đóng kín hoàn toàn lỗ thông. Lỗ giảm áp phải có kích thước phù hợp, đồng thời không làm biến dạng dụng cụ và vẫn bảo đảm bảo dụng cụ cố định chắc chắn trong tim”, bác sĩ Phúc cho biết.

Sau can thiệp, dụng cụ sẽ dần được mô nội mạc của cơ thể phủ lên. Lỗ giảm áp có thể thu hẹp theo thời gian nhưng không phải lúc nào cũng tự đóng hoàn toàn. Người bệnh cần tái khám và siêu âm định kỳ để đánh giá vị trí dụng cụ, luồng thông còn lại, áp lực động mạch phổi và sự hồi phục của các buồng tim.

Quá trình can thiệp kéo dài khoảng 40 phút, bệnh nhân được gây tê tại chỗ và tỉnh táo trong suốt thủ thuật. Sau 24 giờ theo dõi, tình trạng ổn định và bà được xuất viện.

Tái khám sau một tuần, siêu âm cho thấy dụng cụ nằm đúng vị trí, không ghi nhận biến chứng đáng kể và luồng máu qua lỗ giảm áp phù hợp. Bà Hạnh không còn mệt và khó thở khi đi bộ. Bà được xuất viện và tái khám theo dõi kích thước các buồng tim và áp lực động mạch phổi trong những tháng tiếp theo.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết mỗi năm bệnh viện tiếp nhận hơn 12.000 lượt khách quốc tế và kiều bào thăm khám và điều trị, trong đó nhiều người chủ động tầm soát và điều trị các bệnh lý tim mạch trong thời gian về nước.

Phần lớn kiều bào nước ngoài có xu hướng khám sức khỏe tổng quát hoặc chuyên sâu về các bệnh tim mạch, thận – tiết niệu, thần kinh cột sống, chấn thương chỉnh hình, hỗ trợ sinh sản, sản phụ khoa… “Tại Tâm Anh, người bệnh không chỉ khám với chuyên gia mà còn được làm thủ thuật nhanh chóng, không phải chờ đợi với chi phí hợp lý”, phó giáo sư Vinh nói thêm. Bệnh viện còn lưu trữ bệnh án điện tử, hỗ trợ dịch thuật hồ sơ bệnh án để thuận tiện cho bác sĩ ở nước sở tại tiếp tục theo dõi sau khi người bệnh về nước.

Phó giáo sư Vinh khuyến nghị mọi người hãy khám sức khỏe tổng quát định kỳ mỗi 6-12 tháng, giúp phát hiện sớm bất thường, điều trị kịp thời. Đặc biệt, bệnh tim bẩm sinh thông liên nhĩ có thể tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Người trưởng thành thường xuyên mệt, hụt hơi, hồi hộp hoặc giảm khả năng gắng sức nên khám chuyên khoa tim mạch để phát hiện và điều trị trước khi xuất hiện biến chứng.

Sau can thiệp đóng thông liên nhĩ, người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý ngưng thuốc, tái khám theo lịch và mang theo thông tin về loại dụng cụ khi tiếp tục điều trị ở nước ngoài. Chăm sóc răng miệng tốt và khám nha khoa định kỳ cũng góp phần hạn chế nguy cơ nhiễm trùng liên quan đến tim.

* Tên người bệnh đã được thay đổi