Bà Dung, 64 tuổi, tái phát viêm đa xoang sau ba lần mổ, xương xơ hóa dày gấp 5 lần, mô sẹo bít tắc, nhiều ổ mủ, vừa phẫu thuật lần bốn thành công.

Bà Dung từng phẫu thuật chỉnh hình vách ngăn mũi và trị xoang cách đây 10 năm. Năm năm sau, bà tiếp tục phẫu thuật mũi xoang lần nữa và chỉ sau đó một tuần phải mổ lại do biến chứng, di chứng. Một năm gần đây, bà Dung đau nhiều vùng đỉnh đầu và phía sau gáy, nghẹt mũi, chảy nước mũi điều trị không cải thiện nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, nội soi cho người bệnh ghi nhận niêm mạc mũi phù nề, khe giữa xuất tiết dịch nhầy đục, vách ngăn thủng, sung huyết. Chụp CT thấy dày niêm mạc xoang hàm, xoang sàng, xoang hai bên, thông xoang hàm hai bên từ dấu phẫu thuật cũ, vách ngăn mũi vẹo hình chữ S, mô sẹo bít tắc hoàn toàn xoang trán. Các mốc giải phẫu trong xoang mất toàn bộ sau nhiều lần phẫu thuật.

Bà Dung được chỉ định phẫu thuật vì điều trị nội khoa thời gian dài không đáp ứng. “Ca mổ thách thức vì không thể xác định được cấu trúc giải phẫu để thao tác, rất dễ chạm vào hốc mắt hay nền sọ. Nếu không có hệ thống định vị tích hợp trí tuệ nhân tạo AI hỗ trợ thì không thể mổ được”, GS Chung Thủy nói.

Trước ca mổ, hình ảnh CT của bà Dung được tải lên hệ thống định vị ba chiều Navigation IGS ứng dụng AI. Dữ liệu được đồng bộ và dựng bản đồ 3D cấu trúc giải phẫu mũi xoang. Công nghệ AI quét nhận diện khuôn mặt, đối chiếu hình ảnh CT và căn chỉnh mốc giải phẫu của bà Dung khớp mô hình 3D trên màn hình. Nhờ đó, dụng cụ phẫu thuật hiển thị theo thời gian thực khi bác sĩ thao tác.

GS Chung Thủy thao tác cẩn thận, liên tục quan sát hai màn hình, định vị thật chính xác mới tiến hành nạo xoang sàng sát hốc mắt, xương cứng xơ hóa, thấy nhiều mô viêm, ổ mủ, khuyết xương giấy (lớp xương mỏng ngăn xoang sàng với hốc mắt) do mô viêm mạn tính bào mòn.

Vì mất ranh giới này, chỉ cần dụng cụ lệch nhẹ là chạm vào ổ mắt gây biến chứng nên ekip thao tác tỉ mỉ và cẩn trọng.

GS Chung Thủy tiếp tục định vị liên tục bằng hệ thống dẫn đường, khi xác định chắc chắn vị trí, bác sĩ Phạm Thị Phương (Trung tâm Tai Mũi Họng) mới thao tác dụng cụ nội soi. Tuy nhiên, nhiều lần vẫn khó tiếp cận được xoang trán vì mất đường lên ngách trán do xương xơ hóa, dày gấp 5 lần bình thường. Từng bước khoan mở xương, khi tiếp cận được xoang trán bác sĩ thấy rất nhiều dịch mủ bên trong.

“Đây chính là nguyên nhân khiến người bệnh đau đầu kéo dài”, GS Chung Thủy giải thích, thêm rằng, ngách trán bị sẹo dính và xương xơ hóa không thể dẫn lưu dịch ra ngoài, dịch ứ đọng lâu dài là môi trường cho vi khuẩn phát triển thành ổ mủ. Mủ và tình trạng viêm trong khoang xoang kín làm tăng áp lực, kích thích niêm mạc và thần kinh vùng trán gây đau đầu.

Ekip lấy sạch mô viêm và dịch mủ, cuối cùng kiểm tra ngách trán và đường dẫn lưu xoang trán bằng cách cho tắt đèn phòng mổ, dùng ánh sáng từ ống nội soi chiếu xuyên qua lớp xương, da vùng trán và góc trong mắt. Khi vùng da tại đây ửng đỏ là dấu hiệu xoang trán đã thông.

Vì đèn phòng mổ với công suất lớn có thể che lấp vệt sáng này nên tác sĩ khó đánh giá. Đây cũng là kỹ thuật xuyên sáng (transillumination) trong phẫu thuật mũi xoang giúp ca mổ chính xác và an toàn hơn.

Sau mổ, bà Dung không biến chứng ổ mắt hay nền sọ, sức khỏe hồi phục, xuất viện sau 2 ngày. Tái khám, vết mổ lành thương tốt, cải thiện rõ tình trạng đau đầu, nghẹt mũi.

GS Chung Thủy giải thích, hệ thống định vị IGS là bước tiến công nghệ trong điều trị mũi xoang, dựng bản đồ ba chiều mô phỏng chính xác cấu trúc mũi xoang từng bệnh nhân. Thông thường, bác sĩ áp dụng hệ thống định vị và nội soi là đủ để phẫu thuật tái phát viêm đa xoang.

Tuy nhiên, với trường hợp bà Dung, ngách trán vốn hẹp và sâu lại bị sẹo dính, xương xơ hóa dày, mất toàn bộ cấu trúc giải phẫu nên phải áp dụng định vị IGS dẫn đường tổng thể, nội soi và xuyên sáng để kiểm tra hai lớp, tăng mức độ an toàn và không biến chứng.

Theo GS Chung Thủy, viêm xoang mạn tính có xu hướng tái phát nếu không được kiểm soát tốt. Vì vậy, sau phẫu thuật mũi xoang người bệnh không nên chủ quan, vẫn chăm sóc vệ sinh mũi xoang hàng ngày bằng nước muối sinh lý, đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh khói bụi lạnh. Tái khám đúng hẹn để bác sĩ theo dõi, đánh giá đường dẫn lưu xoang để xử lý sớm nếu có bất thường. Tránh để tình trạng bệnh quá lâu khiến việc điều trị càng khó khăn, kéo dài về sau.