Chị Nữ, 26 tuổi, vướng họng kéo dài, tưởng viêm họng, đi khám, phát hiện sỏi amidan lớn, bác sĩ nội soi lấy sỏi tại phòng khám.

Ngoài vướng họng, chị Nữ không có triệu chứng khác, không đau, không sốt nên chủ quan không đi khám. Đến khi tình trạng vướng họng gây khó chịu nhiều, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

ThS.BS.CKII Phạm Thái Duy, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi họng ghi nhận một khối màu trắng đục, cứng, kích thước khoảng 1,5 cm nằm trong hốc amidan phải, chẩn đoán sỏi amidan.

Bác sĩ Duy chỉ định gắp sỏi amidan trực tiếp tại phòng khám qua nội soi, không cần gây mê ở phòng mổ. Quan sát qua nội soi, bác sĩ Duy dùng kẹp gắp chuyên dụng, tiếp cận hốc amidan, gắp khối sỏi ra ngoài. Toàn bộ quá trình khoảng 15 phút. Chị Nữ hết cảm giác vướng họng, khó chịu.

“Đây là sỏi amidan khá lớn, thông thường sỏi amidan chỉ vài milimet hoặc những hạt li ti”, bác sĩ Thái Duy nói; thêm rằng, amidan có cấu trúc nhiều hốc, ngách nhỏ, là nơi thức ăn và tế bào chết dễ mắc kẹt. Theo thời gian, các chất này tích tụ, kết hợp với vi khuẩn, khoáng chất trong nước bọt, vôi hóa thành khối rắn gọi là sỏi amidan. Người có tiền sử viêm amidan mạn tính, hốc amidan giãn rộng, vệ sinh răng miệng kém hoặc khô miệng có nguy cơ hình thành sỏi cao hơn.

Đa phần sỏi amidan nhỏ, không gây triệu chứng, được phát hiện tình cờ khi nội soi họng. Khi sỏi lớn dần, người bệnh cảm thấy vướng, cộm ở họng, hôi miệng dai dẳng dù vệ sinh răng miệng tốt, ho khan, đôi khi cảm giác có dị vật trong họng. Sỏi amidan hiếm khi gây đau họng hoặc khó nuốt rõ rệt, trừ khi kích thước rất lớn hoặc có viêm kèm theo. Triệu chứng thường mơ hồ nên dễ bị bỏ qua, chỉ phát hiện khi sỏi đã lớn như chị Nữ.

Theo bác sĩ Duy, với sỏi nhỏ, nằm nông, bác sĩ có thể gắp trực tiếp bằng dụng cụ chuyên dụng ngay tại phòng khám dưới nội soi, gây tê tại chỗ, không cần gây mê. Trường hợp sỏi lớn, bám sâu vào hốc amidan, khó tiếp cận hoặc người bệnh không hợp tác được khi thao tác tại chỗ, bác sĩ chỉ định lấy sỏi tại phòng mổ, có gây mê để đảm bảo an toàn, tránh sót sỏi hoặc tổn thương mô xung quanh.

Nếu hốc amidan giãn rộng, viêm nhiễm tái phát nhiều lần hoặc sỏi tái phát liên tục, người bệnh cũng được chỉ định cắt amidan để giải quyết triệt để nguyên nhân. Sỏi amidan để lâu không xử trí gây hôi miệng kéo dài, vướng họng, khó chịu ảnh hưởng sinh hoạt. Đồng thời cũng tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển, gây viêm amidan tái phát, viêm họng mạn tính.

Bác sĩ Duy khuyến cáo, để phòng ngừa sỏi amidan, nên vệ sinh răng miệng kỹ, súc họng bằng nước muối sinh lý thường xuyên và khám tai mũi họng định kỳ, đặc biệt khi có cảm giác vướng họng hoặc hôi miệng kéo dài.