2 giờ sáng, bà H. trở mình, thấy bị rơi xuống núi, nhà cửa sụp đổ, mọi thứ xung quanh quay vòng, miệng bà lẩm bẩm: “Cho con được sống”.
Đây không phải lần đầu tiên bà T.T.H. (60 tuổi, nhà ở quận 2, TP.HCM) cảm thấy mọi thứ quay vòng. Cách đó vài ngày, bà đang nằm, tỉnh giấc, chồm người dậy bật đèn, bà thấy mọi thứ chao đảo rồi đổ sập xuống. Hốt hoảng, toát mồ hôi hột, bà lấy hai tay ôm đầu nhưng mọi thứ không dừng lại. Những lần chóng mặt của bà diễn ra tầm 60 giây nhưng liên tục. Bà kể, có lần, bà cúi xuống nhặt đồ, đứng dậy, bà chao đảo, nhà cửa xung quanh quay như chong chóng. Bà hoa mắt, ù tai, nôn ói.
6 tháng qua, tình trạng này thường xuyên lặp lại 2-3 ngày/lần. Bà uống thuốc theo đơn bác sĩ mà bà từng khám và điều trị trước đó, đỡ bệnh rồi lại tái phát.
“Tôi sợ và ám ảnh. Ăn không ngon, ngủ không yên. Sức khỏe giảm sút. Tôi từng đi khám trầm cảm và uống thuốc an thần”, bà H. nói.
“Tôi tưởng mình sắp chết đến nơi”, bà N.T.L. (65 tuổi) cũng kể về những lần “nhìn cuộc đời quay vòng”. Một tuần qua, bà L. thường xuyên cảm thấy mọi thứ xung quanh chao đảo, chóng mặt. Bà cúi xuống lấy đồ, chồm người, trở mình khi ngủ hoặc quay ra phía sau thì hoa mắt, chóng mặt, nhà cửa sụp đổ. Bà bước đi lảo đảo rồi té ngã.
Từ đó, bà sợ quá nên nằm yên một chỗ, ăn uống và vệ sinh tại giường. Bà thường xuyên trong trạng thái hốt hoảng, lo sợ. “Tôi già yếu, khi thấy mọi thứ chao đảo, quay như chong chóng, tôi cứ nghĩ mình sắp chết”, bà L. bần thần nói.
Cách đây 1 năm, bà L. được bác sĩ chẩn đoán rối loạn tiền đình, từng điều trị khắp nơi, mua thuốc uống cho “qua cơn, cắt cơn” nhưng bệnh không dứt. Bà từng nghĩ, phải sống chung với bệnh đến cuối đời.
May mắn, bà H. và bà L. được người quen giới thiệu đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Tại phòng tiền đình của Trung tâm Tai Mũi Họng, người bệnh được thạc sĩ bác sĩ CKI Nguyễn Trung Nguyên kiểm tra tiền đình bằng hệ thống đo chức năng tiền đình Interacoustics ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, phối hợp với công nghệ ảnh động nhãn đồ (Videonystagmography – VNG).
Thạc sĩ bác sĩ CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng Trung tâm Tai Mũi Họng cho biết, phần mềm đo chức năng tiền đình phối hợp công nghệ AI với 18 phương pháp đo được lập trình sẵn, chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây rối loạn tiền đình, loại trừ các nguyên nhân chóng mặt khác. Phương pháp này còn giúp bác sĩ phát hiện, phân loại và đánh giá mức độ rối loạn tiền đình để chẩn đoán và điều trị đúng hướng. So với phương pháp truyền thống, công nghệ này chỉ cần kiểm tra một lần để hỗ trợ xác định nguyên nhân bệnh.
Người bệnh được đeo một loại kính đặc biệt có gắn camera, ghi lại và phân tích chuyển động nhãn cầu nhằm xác định kiểu rung giật nhãn cầu do nguyên nhân ở tai (rối loạn tiền đình ngoại biên) hay ở não (rối loạn tiền đình trung ương).
Người bệnh được kiểm tra tiền đình về vận động mắt, kiểm tra xung động đầu, phân tích chức năng phản xạ tiền đình mắt của 6 ống bán khuyên qua hệ thống vHIT EyeSeeCam, kiểm tra định vị nhằm phân tích rung giật nhãn cầu ở các tư thế.
Sau 30 phút được AI hỗ trợ phân tích kết quả, thạc sĩ bác sĩ CKI Nguyễn Trung Nguyên chẩn đoán bà H. và bà L. đều bị chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV) – một dạng rối loạn tiền đình ngoại biên do thạch nhĩ (sỏi tai) lạc chỗ, rơi từ soan nang và cầu nang vào ống bán khuyên. Ở người bình thường, sỏi tai giúp định hướng và giữ thăng bằng nhưng khi rơi vào ống bán khuyên, sẽ ngăn dịch lỏng trong tai di chuyển về não, gây chóng mặt, buồn nôn, chao đảo.
Sau khi xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh, người bệnh được thực hiện các bài tập phục hồi chức năng tiền đình (TRV) được áp dụng trong điều trị rối loạn tiền đình ngoại biên do thạch nhĩ lạc chỗ, giúp tái định vị sỏi tai. Hệ thống được lập trình những góc khó, phù hợp cho từng vị trí của các ống bán khuyên khác nhau, phù hợp từng tình trạng bệnh, mọi độ tuổi.
Ngay sau buổi đầu tiên, bà H. phục hồi đến 90% cảm giác thăng bằng và sau lần thứ hai, tình trạng bệnh ổn định. Triệu chứng chao đảo, quay vòng, hoa mắt không còn. Còn bà L., phải tập mỗi tuần 2 lần và sau 2 tuần, các triệu chứng đã cải thiện 90%. Bà L. lấy lại cảm giác thăng bằng, không còn chóng mặt, không còn nhìn mọi thứ quay vòng. Bà cũng không còn nằm một chỗ. Tuy nhiên, bà cần duy trì tập các bài tập tại nhà mà bác sĩ đã hướng dẫn để bệnh không tái phát.
Thạc sĩ bác sĩ CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng Trung tâm Tai Mũi Họng cho biết, hiện công nghệ ảnh động nhãn đồ VNG ứng dụng AI hỗ trợ phân tích kết quả chỉ có tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, với nhiều chức năng giúp điều trị hiệu quả cho người bệnh.
Năm 2023, tại Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận 75% trong tổng số ca bệnh chóng mặt kịch phát tư thế lành tính điều trị quay lại tái khám, trong đó số người bệnh hết chóng mặt sau 1 tuần chiếm 89,6%; hết chóng mặt sau 2 tuần chiếm 9,2%.
“Có người tập phục hồi chức năng tiền đình khi ứng dụng công nghệ VNG này sau 1 tuần là hết bệnh. Có người sau 2 tuần thì ổn định, không còn các triệu chứng chóng mặt, phục hồi 80%-90% bệnh. Họ mừng lắm, cảm ơn bác sĩ rối rít vì mấy năm qua đi khám khắp nơi, uống thuốc không bớt”, bác sĩ Hằng nói.
Cách đây 5 năm, rối loạn tiền đình do thạch nhĩ lạc chỗ hay còn gọi là chóng mặt tư thế kịch phát lành tính từng được coi là bệnh không thể chữa khỏi, phải chung sống cả đời. Nhưng hiện nay bệnh có thể được phát hiện chính xác và điều trị hiệu quả dứt điểm bằng kỹ thuật hiện đại với công nghệ AI thay vì chẩn đoán chỉ dựa trên khám lâm sàng dẫn đến tỷ lệ bỏ sót bệnh cao như trước kia.
Theo bác sĩ Hằng, rối loạn tiền đình có thể điều trị dứt điểm, hạn chế nguy cơ tái phát và biến chứng lâu dài nếu người bệnh được xác định đúng nguyên nhân, điều trị đúng nghiệm pháp. Và hiện nay, bệnh này đã được Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM điều trị thành công cao khi ứng dụng các nghiệm pháp của công nghệ ảnh động nhãn đồ VNG.
Tại hội thảo khoa học “Cập nhật chẩn đoán và điều trị rối loạn tiền đình” do Viện Nghiên cứu Tâm Anh tổ chức, quy tụ các chuyên gia đầu ngành Tai Mũi Họng khắp cả nước, vừa diễn ra ngày 13/4/2024; bác sĩ Hằng cho biết, năm 2023, Bệnh viện Tâm Anh TP.HCM ghi nhận 15,8% người bệnh được chẩn đoán chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV) trong tổng số ca đo tiền đình khi sử dụng công nghệ này; trong đó số người bệnh nữ (68,97%) gấp đôi số người bệnh nam (31,03%). Thạch nhĩ lạc chỗ là nguyên nhân phổ biến gây nên BPPV.
Số người bệnh BPPV có triệu chứng chóng mặt quay tròn do tư thế chiếm 99,1%, mất thăng bằng chiếm 15.5%, buồn nôn chiếm 47.1%, đau đầu chiếm 28.9%.
Một nghiên cứu tỷ lệ rối loạn chức năng tiền đình ở dân số Hoa Kỳ bằng cách sử dụng dữ liệu từ Khảo sát kiểm tra sức khỏe và dinh dưỡng quốc gia (NHANES) năm 2001–2004 cho thấy 35% người Mỹ trưởng thành từ 40 tuổi trở lên có bằng chứng về rối loạn chức năng thăng bằng.
“Dừng thế giới hết quay vòng” (“Stop the world from spinning”) là câu khẩu hiệu của Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ (NIH) liên quan đến những người bị rối loạn cân bằng – một triệu chứng của bệnh rối loạn tiền đình.
TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức – Trưởng khoa Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ tại hội thảo này, có trường hợp, người bệnh đến Khoa Thần kinh khám rối loạn tiền đình sau 3 lần đo chức năng tiền đình và điều trị ở nơi khác nhưng bệnh không dứt điểm.
Qua khám lâm sàng và khai thác bệnh sử, bác sĩ Đức nhận thấy có những triệu chứng của bệnh chóng mặt tư thế kịch phát lành tính nên đưa người bệnh đến Trung tâm Tai Mũi Họng kiểm tra tiền đình bằng hệ thống đo chức năng tiền đình. Người bệnh được chẩn đoán chóng mặt tư thế kịch phát lành tính và tập phục hồi chức năng tiền đình tại đây sau một lần thì hết các triệu chứng. Người bệnh quay lại tái khám và cảm ơn bác sĩ.
Theo bác sĩ Hằng, các triệu chứng của thạch nhĩ lạc chỗ làm người bệnh chóng mặt từ 1 đến 40 giây sau khi thực hiện các tư thế như đột ngột xoay trái-xoay phải, cúi hay ngửa đầu quá mức. Triệu chứng này làm người bệnh hốt hoảng, tá hỏa, có người tưởng sắp chết tới nơi, tưởng bị tai biến, đặc biệt trên cơ địa những người hay lo lắng. Người bệnh hoảng sợ, bần thần, vã mồ hôi, ăn không ngon, ngủ không yên, trầm cảm. Chất lượng cuộc sống của người bệnh giảm sút rõ rệt khi từ một người bình thường trở thành người nằm một chỗ, ăn uống, vệ sinh tại giường.
Bác sĩ Hằng khuyến cáo, để hạn chế tái phát, người bệnh hạn chế thay đổi tư thế đột ngột; không nên tự ý sử dụng thuốc; không nên uống thuốc ức chế tiền đình kéo dài sẽ làm bệnh diễn tiến nặng hơn; không được tự ý bỏ điều trị; thường xuyên tập các bài tập vật lý trị liệu phục hồi tiền đình tại nhà mà bác sĩ đã hướng dẫn; vận động nhẹ nhàng; hạn chế căng thẳng, stress.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
