Na (14 tuổi) viêm mũi xoang tái phát, gia đình dùng nước ép tỏi nhỏ vào mũi tự điều trị khiến bé bỏng niêm mạc kèm mủ, phải nhập viện điều trị.

Chị Hà (mẹ Na) cho biết hơn hai năm nay bé viêm xoang mạn tính, bệnh nặng hơn sau mỗi lần đi bơi hay tham gia các hoạt động ngoài trời. Dù bé đã đi khám, uống thuốc kéo dài nhưng bệnh vẫn tái phát. Bé từng được chỉ định mổ nhưng chị Hà chần chừ vì lo sợ con còn nhỏ không chịu nổi ca phẫu thuật. Ai mách bảo gì chị cũng áp dụng. Gần đây, chị Hà được chỉ cách nhỏ nước ép tỏi vào mũi trị viêm xoang nên áp dụng cho con.

Hôm bé Na nghẹt mũi, thở bằng miệng, ngủ ngáy, nhức mũi, chị Hà lấy 5 củ tỏi to, bóc vỏ, ép lấy nước rồi hòa với nước muối sinh lý, nhỏ vào mũi con. Dù bé khó chịu, khóc nhưng chị Hà động viên, dỗ dành con. Thấy con đỡ nghẹt mũi, ngủ dễ hơn chị Hà “tăng liều” mỗi khi con tái phát. Sau 5 lần nhỏ nước ép tỏi, bé Na nghẹt mũi nặng hơn, mũi đau rát và sưng, chảy nước mũi liên tục kèm mủ xanh, chị Hà đưa con đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi thấy niêm mạc mũi bé Na sung huyết, phù nề, bọng nước rải rác, vùng biểu mô bong tróc, tăng tiết dịch nhầy. Bé Na còn có tình trạng lệch vách ngăn, quá phát cuốn mũi dưới, polyp mũi lớn chèn ép hốc mũi, bít tắc lỗ thông xoang.

Bác sĩ Hằng chẩn đoán bé Na bỏng hóa chất niêm mạc mũi cấp tính, viêm đa xoang nhầy mủ, polyp mũi, vẹo vách ngăn, quá phát cuốn mũi. Tổn thương trên nền bệnh lý viêm xoang mạn tính nên cần điều trị toàn diện, phối hợp nội và ngoại khoa.

Bác sĩ Hằng giải thích, Allicin là hợp chất hoạt tính sinh học mạnh nhất trong tỏi, có tính cay nóng cao, hình thành khi tỏi tươi được nghiền nát hoặc băm nhỏ, có tác dụng như một “kháng sinh tự nhiên” giúp kháng khuẩn, kháng nấm, chống virus, tăng cường miễn dịch. Nhưng khi nhỏ vào mũi, Allicin trở thành chất ăn mòn trực tiếp lên niêm mạc mũi, có thể gây bỏng, phù nề niêm mạc nhạy cảm, thậm chí hoại tử niêm mạc, đặc biệt ở trẻ em do niêm mạc mỏng và nhạy cảm hơn.

Ở trẻ viêm xoang mạn tính và polyp mũi như bé Na, khi nhỏ nước ép tỏi vào mũi giống như sát axit vào vết thương hở, khiến tổn thương nặng hơn, tăng phù nề, tắc nghẽn đường thở. Chưa kể, niêm mạc tổn thương còn khiến vi khuẩn dễ xâm nhập sâu hơn. Về lâu dài, nếu không điều trị có thể ảnh hưởng vùng thần kinh khứu giác khiến người bệnh mất một phần hoặc toàn bộ khứu giác, khó hồi phục.

Bác sĩ Hằng xử lý tổn thương bỏng cho bé Na, kê toa thuốc điều trị ngăn tổn thương lan rộng. Sau hơn 1 tháng điều trị và theo dõi, tổn thương được kiểm soát triệt để. Lúc này, bé Na được chỉ định phẫu thuật nội soi mũi xoang, giải phóng đường thở, vì tổn thương mạn tính, polyp mũi độ 4, điều trị nội khoa không còn đáp ứng.

Khi phẫu thuật qua nội soi, bác sĩ Hằng lấy ra khối polyp to như quả trứng gà, nhiều ổ mủ trong các xoang. “Với mức độ tổn thương này, nhỏ nước tỏi vào mũi hoàn toàn không có tác dụng điều trị mà còn làm bệnh nặng hơn”, bác sĩ Hằng nói.

Theo bác sĩ Hằng, ngay cả người khỏe mạnh, không bệnh nền, khi nhỏ nước ép tỏi đậm đặc vào mũi cũng bị tổn thương niêm mạc. Quá trình khám ghi nhận, nhiều trường hợp người lớn tự tìm hiểu nhỏ tỏi vào mũi trị viêm xoang.

“Dùng nước tỏi nhỏ mũi trị viêm xoang hiện chưa có nghiên cứu khoa học chứng minh hiệu quả rõ ràng và cũng không nằm trong phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ chuyên khoa”, bác sĩ Hằng nói. Việc tự áp dụng các mẹo, không kiểm soát liều lượng, cách pha chế gây hại nhiều hơn lợi, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người có cơ địa nhạy cảm. Nếu muốn tận dụng đặc tính kháng khuẩn của tỏi, người bệnh có thể xông mũi bằng hơi tỏi, giúp làm loãng dịch nhầy vùng mũi họng hoặc ăn tỏi ngâm mật ong để tăng cường sức đề kháng từ bên trong.

Phương pháp làm sạch mũi an toàn là sử dụng nước muối sinh lý rửa mũi hàng ngày. Ngoài ra, nên áp dụng các biện pháp hỗ trợ, chăm sóc tại nhà như giữ ấm cơ thể, ngủ đủ giấc, hạn chế đồ uống lạnh, nghỉ ngơi hợp lý, tăng sức đề kháng, đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh khói bụi và thuốc lá… Khi triệu chứng bệnh kéo dài hơn 2 tuần không cải thiện, người bệnh nên đi khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Với người viêm xoang mạn tính, cần điều trị triệt để các cơn viêm xoang cấp, giữ xoang thông thoáng, giảm viêm, hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, tuân thủ chỉ định của bác sĩ, tránh để bệnh diễn tiến nặng hơn.

Tên người bệnh đã được thay đổi.