Bé N.M.T. (9 tuổi, TP.HCM) nghẹt mũi, chảy nước mũi hôi hơn 1 năm, viêm mũi họng tái phát liên tục, bác sĩ phẫu thuật lấy ra khối polyp to bằng quả trứng gà và phát hiện nhiều ổ mủ ở mũi xoang.

Hơn 1 năm trước, khi xuất hiện các triệu chứng, bé T. được ba mẹ đưa đi khám ở một bệnh viện tại TP.HCM. Bé được chẩn đoán viêm mũi, điều trị nội khoa, sử dụng thuốc xịt mũi hàng ngày. Khoảng 2 tuần đầu, thuốc hiệu quả nhưng sau đó, triệu chứng trở lại, bệnh không bớt. “Bác sĩ có tư vấn, khi bé đến tuổi dậy thì các triệu chứng sẽ hết”, chị V.T.T.L., mẹ bé cho biết.

Mỗi khi bé học bơi, tham gia hoạt động làm đồ gỗ thủ công cùng các bạn ở lớp lại viêm mũi nặng hơn. Bé sốt, nghẹt mũi nặng, chảy mũi hôi nhiều, tắc mũi phải, không thở được bằng mũi phải, chỉ thở bằng mũi trái và miệng, ngủ ngáy. Vì thường xuyên thở bằng miệng nên bé hay viêm họng, phải uống thuốc điều trị viêm họng. Mỗi lần tái phát, bé phải nghỉ học 1-2 tuần để điều trị. “Điều này diễn ra liên tục, 6 tháng gần đây, gần như ngày nào bé cũng trong tình trạng nghẹt mũi, sổ mũi, chảy mũi đục hôi”, chị L. nói.

Nhìn thấy con bệnh liên tục, gầy gò, xanh xao, nhỏ bé hơn bạn bè đồng trang lứa, chị L. xót con nên tìm hiểu thêm nhiều phương pháp để tăng hiệu quả điều trị. Chị từng áp dụng phương pháp y học cổ truyền, cho bé uống thuốc nam, vệ sinh mũi họng cho bé ngày 2-3 lần bằng nước muối sinh lý nhưng bệnh vẫn không cải thiện.

Chị L. tiếp tục đưa con đến một bệnh viện khác tại TP. HCM để khám. Sau khi nội soi tai mũi họng, bác sĩ cho biết bé có polyp (khối u lành tính) mũi chặn đường thở, vừa polyp vừa viêm xoang nên triệu chứng nặng, chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên, lúc này, bé T. được chuyển qua khoa Hô hấp của bệnh viện để điều trị theo dõi triệu chứng. Thời gian kéo dài nhưng triệu chứng con không cải thiện, chị L. cũng không biết khi nào con được phẫu thuật. “Mọi thứ mù mờ và mông lung, tôi tìm hiểu và quyết định chuyển con sang Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM”, chị L. nói.

Nội soi, chụp CT scan, bác sĩ Trung tâm Tai Mũi Họng cho biết bé T. viêm đa xoang nhầy mủ mạn tính bên phải, theo dõi polyp Killian bên phải, viêm họng, vẹo vách ngăn mũi sang trái, quá phát cuốn mũi dưới, chỉ định phẫu thuật. Chỉ có phẫu thuật mới giúp mũi bé thông thoáng đường thở, cải thiện các triệu chứng. “Bác sĩ giải thích từng khâu giúp tôi yên tâm, hiểu bệnh của bé, mọi thủ tục cũng nhanh gọn, đội ngũ y tế còn tư vấn tâm lý để bé không sợ khi mổ”, chị L. kể.

Ekip phẫu thuật sử dụng ống nội soi có gắn camera để quan sát rõ bên trong hốc mũi và xoang, mở lỗ thông xoang hàm và xoang sàng để tiếp cận các cấu trúc bị tắc nghẽn và loại bỏ polyp. Sau khoảng 15 phút, qua nội soi, GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Cố vấn Trung tâm Tai Mũi Họng lấy ra 2 khối polyp lớn. Trong đó, một polyp to bằng quả trứng gà, một polyp to bằng một hạt đậu ngự. “Kích thước khối polyp lớn lấp gần toàn bộ hốc mũi bé – trường hợp ít gặp vì ở lứa tuổi này, polyp mũi thường rất nhỏ, ít khi to đến mức này”, bác sĩ Thủy giải thích.

Sau khi phẫu thuật lấy polyp mũi, các bác sĩ tiếp tục sử dụng ống nội soi mở rộng lỗ thông xoang hàm. Tiếp tục mở rộng, càng đưa đầu dò hình bi vào sâu xoang hàm, sát hốc mắt, bác sĩ càng thấy nhiều ổ mủ lớn nằm giữa các vách xoang sàng. Bác sĩ sử dụng dụng cụ chuyên dụng cắt và hút dịch mủ, đảm bảo loại bỏ các mô viêm nhiễm mà không làm tổn thương các cấu trúc lành. Mỗi lần bác sĩ hút ra một lượng dịch mủ lớn.

“Polyp lớn gây viêm xoang sàng, may mắn, bệnh nhi không nhiễm trùng lên các hốc mắt với tình trạng nhiều ổ mủ như vậy”, bác sĩ Thủy nói. Viêm xoang mạn tính có mủ như trường hợp bé T. rất dễ biến chứng: viêm tấy tổ chức hốc mắt, viêm tắc tĩnh mạch xoang hang, áp xe ngoài màng cứng, áp xe não…

Đây cũng là khu vực xoang sàng sau, gần cấu trúc hốc mắt, nền sọ nên bác sĩ thao tác và quan sát tỉ mỉ để không bỏ sót các ổ mủ, tránh biến chứng; đặc biệt ở trẻ nhỏ cấu trúc mũi xoang dễ tổn thương. Sau khoảng 90 phút phẫu thuật, toàn bộ khối polyp và các ổ mủ được loại bỏ.

Sau phẫu thuật, Merocel (loại bọt xốp có hình hốc mũi) hỗ trợ cầm máu, định hình và bảo vệ cấu trúc mũi được nhét vào mũi bé và lấy ra sau 24 giờ. Sức khỏe bé ổn định sau mổ, xuất viện sau 2 ngày. Tái khám 1 tuần sau phẫu thuật, bé hồi phục tốt, cải thiện các triệu chứng và giảm thiểu nghẹt mũi, chảy mũi hôi, tiếp tục tái khám theo lịch bác sĩ. Đồng thời, ba mẹ bé cũng được hướng dẫn chăm sóc, vệ sinh mũi cho bé tại nhà.

Sau phẫu thuật, toàn bộ khối polyp được gửi giải phẫu bệnh. Kết quả cho thấy, đúng đánh giá ban đầu của bác sĩ, là polyp Killian. Polyp Killian là một polyp lành tính được hình thành do tổn thương biểu mô niêm mạc ở xoang hàm trên kết hợp bất thường cấu trúc giải phẫu mũi xoang, phát triển ngày càng lớn và đi vào khoang mũi qua lỗ thông hàm trên, kéo dài đến hầu họng. Đây là một polyp đơn độc, biểu hiện bệnh một bên, phổ biến ở trẻ em, chiếm tới 35% polyp mũi ở trẻ em; trong khi chỉ chiếm 4-6% trong số tất cả các polyp mũi ở người lớn; theo Tạp chí Tai Mũi Họng Việt Nam.

Bác sĩ Thủy khuyến cáo, nếu trẻ nghẹt mũi, sổ mũi, chảy nước mũi kéo dài, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám đúng chuyên khoa Tai Mũi Họng ngay từ đầu để được chẩn đoán chính xác, điều trị đúng hướng từ sớm, hạn chế bệnh tiến triển nặng và biến chứng nguy hiểm.