Ông Sự (88 tuổi, TP.HCM) phải nhập viện trong tình trạng khó thở dữ dội, suy nhược do đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính sau nhiều năm sống chung với bệnh.

7 năm trước, ông Sự – một cựu viên chức ngành cơ khí, bất ngờ phải nhập viện trong tình trạng khó thở dữ dội, chẩn đoán mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đợt cấp nặng. Điều khiến ông nhớ nhất không chỉ là những ngày phải điều trị trong bệnh viện mà còn là câu nói của bác sĩ điều trị thời điểm đó: “Sao bác để bệnh nặng đến vậy rồi mới đi viện?”.

“Từ lần đó tôi mới biết mình bị COPD. Nghĩ lại thấy cũng chủ quan, cứ tưởng ho, khó thở do tuổi già nên chịu đựng”, ông kể. Từ một người chỉ đi khám khi bệnh trở nặng, ông Sự bắt đầu thay đổi thói quen. Suốt 7 năm qua, ông duy trì tái khám đúng hẹn, dùng thuốc đều đặn và theo dõi sức khỏe thường xuyên. Nhờ vậy, phần lớn thời gian ông vẫn có thể sinh hoạt, đi lại và quây quần cùng con cháu dù mang trong mình nhiều bệnh mạn tính.

Tuy nhiên, tuổi tác ngày càng cao cùng nhiều bệnh nền như suy thận mạn giai đoạn 3, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh tim thiếu máu cục bộ mạn… khiến sức khỏe của ông trở nên nhạy cảm hơn trước những thay đổi của thời tiết. Khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, TP.HCM liên tục xuất hiện những đợt mưa nắng thất thường. Ông bắt đầu cảm thấy mệt hơn, khó thở tăng dần, khò khè, ăn uống kém. Dù đã đến phòng khám hô hấp và được bác sĩ khuyên nhập viện điều trị, ông vẫn xin về nhà theo dõi vì nghĩ tình trạng chưa quá nghiêm trọng.

Cảm giác khó thở tăng nhiều, các thuốc xịt thường dùng không còn giúp cải thiện triệu chứng nên gia đình đưa ông vào khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ).

Qua thăm khám, ThS.BS.CKI Nguyễn Thanh Thùy, khoa Nội Tổng hợp, xác định ông bị đợt cấp COPD trên nền nhiều bệnh mạn tính. Kết quả chụp X-quang ghi nhận hình ảnh khí phế thũng hai phổi và nhiều tổn thương xơ cũ, cùng các xét nghiệm được thực hiện đồng thời nhằm đánh giá tình trạng nhiễm trùng, chức năng gan thận và loại trừ những nguyên nhân khác có thể khiến người bệnh khó thở. Các biến cố tim mạch cũng được tầm soát vì đợt nhiễm trùng cấp tính ở phổi có thể thúc đẩy bệnh tim mạch nặng lên. Ông được điều trị bằng thuốc giãn phế quản, corticoid, kháng sinh kết hợp kiểm soát chặt các bệnh nền như tăng huyết áp, suy thận mạn và bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Bác sĩ Thùy cho biết trong những ngày đầu điều trị, có những lúc ông quá lo lắng, buồn phiền về bệnh tật làm ông mất ngủ, ăn uống kém, khiến cho tình trạng bệnh cải thiện chậm và lại càng làm ông lo lắng nhiều hơn. Hiểu được tâm lý đó, hàng ngày bác sĩ động viên và giải thích kĩ hơn cho ông về sự cải thiện bệnh mỗi ngày mỗi chút một. Sau vài ngày, tình trạng khó thở ông cải thiện dần, có thể cai được oxy, ông ngủ ngon hơn, ăn uống và vui vẻ hơn. Các chỉ số lâm sàng dần ổn định, đủ điều kiện xuất viện để tiếp tục theo dõi ngoại trú ở ngày thứ 5.

Bác sĩ Thùy cho biết COPD là một bệnh lý hô hấp mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, bao gồm giảm các triệu chứng hàng ngày như khó thở, ho và ngăn ngừa các đợt cấp tính của bệnh xảy ra. Nhiều người chỉ đến bệnh viện khi khó thở nhiều hoặc xuất hiện đợt cấp, trong khi chức năng phổi đang suy giảm dần mỗi ngày mà người bệnh không nhận thấy được. Bác sĩ cho biết ở người lớn tuổi, ngoài bệnh lý COPD người bệnh còn thường đi kèm nhiều bệnh mạn tính khiến cho hệ miễn dịch suy giảm, chức năng tim phổi kém, như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận, đái tháo đường… Khi thời tiết thay đổi, đặc biệt giai đoạn mưa nắng thất thường, hay vấn đề ô nhiễm không khí tăng, nguy cơ xuất hiện các đợt cấp cũng tăng lên. Nếu không được điều trị kịp thời, mỗi đợt cấp có thể làm chức năng hô hấp suy giảm đáng kể và không thể hồi phục lại hoàn toàn như trước. Đến khi chức năng hô hấp quá suy yếu, người bệnh phải lệ thuộc vào máy thở oxy, khí dung tại nhà, tăng nguy cơ nhập viện tái phát và tăng nguy cơ các biến cố tim mạch trong tương lai.

Bác sĩ khuyến cáo người trên 40 tuổi có tiền sử hút thuốc, thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, hóa chất hoặc có các triệu chứng như ho kéo dài, khạc đàm, khó thở khi gắng sức nên đi khám chuyên khoa hô hấp để được tầm soát sớm. Đối với người đã được chẩn đoán COPD, việc tái khám định kỳ, sử dụng thuốc đúng hướng dẫn, tiêm phòng cúm và phế cầu, duy trì vận động phù hợp, đồng thời kiểm soát tốt các bệnh nền là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ đợt cấp, hạn chế nhập viện và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.