Bị thấp tim lâu năm dẫn đến hẹp khít van hai lá, rung nhĩ, suy tim biến chứng đột quỵ nhiều lần, anh Quang (40 tuổi, Quảng Ninh) được bác sĩ can thiệp nong van hai lá, cải thiện tiên lượng bệnh.

Anh Quang được chẩn đoán hẹp van hai lá, rung nhĩ, suy tim, đã xuất hiện đột quỵ não 2 lần vào năm 2025. Cuối tháng 3 năm 2026, anh xuất hiện triệu chứng yếu tay chân bên phải tăng lên, nói khó, kèm sốt và ho khạc đờm. Gia đình đưa anh đến bệnh viện địa phương, được các bác sĩ chẩn đoán đột quỵ não cấp, viêm phổi. Sau 1 tuần điều trị tích cực, tình trạng bệnh cải thiện kém, nên người nhà quyết định chuyển anh tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

Theo ThS.BS Nguyễn Xuân Duy, khoa Tim mạch, anh Quang có tiền sử thấp tim. Bệnh này thường xảy ra sau khi bị nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A. Hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng lại bằng cách tạo kháng thể chống vi khuẩn nhưng các kháng thể này lại “tấn công nhầm” vào mô tim, đặc biệt là van tim do cấu trúc protein trên van tim khá giống với cấu trúc protein của vi khuẩn. Lâu dần van tim và cấu trúc dưới van bị viêm trở nên dày dính, xơ cứng và co rút dẫn đến hẹp van.

Kết quả siêu âm tim cho thấy tình trạng van hai lá của người bệnh hẹp nặng, diện tích lỗ van chưa đến 1 cm² (bình thường khoảng 4 – 6 cm²). Ngoài ra, kết quả siêu âm còn ghi nhận hình ảnh “âm cuộn” nhiều trong nhĩ trái – đây là dấu hiệu dòng máu chảy chậm, xoáy trong nhĩ trái gây tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Những cục máu đông này có thể theo dòng máu di chuyển lên não, gây tắc mạch và dẫn đến đột quỵ. Điều này lý giải vì sao anh Quang đã bị đột quỵ nhồi máu não tới 3 lần.

Tuy nhiên, khi đánh giá điểm Wilkins (thang điểm đánh giá mức độ tổn thương van trên siêu âm tim) để lựa chọn phương pháp điều trị cho bệnh nhân, các bác sĩ nhận thấy giải phẫu van hai lá và bộ máy dưới van của bệnh nhân vẫn còn khá tốt với điểm Wilkins là 8 điểm.

Sau khi đánh giá tổng thể tình trạng người bệnh, bác sĩ Duy nhận định phương pháp điều trị tối ưu trong trường hợp này là can thiệp nong van hai lá bằng bóng Inoue. So với điều trị nội khoa chỉ giúp kiểm soát triệu chứng tạm thời, hoặc phẫu thuật tiềm ẩn nhiều nguy cơ hơn, can thiệp qua da ít xâm lấn, có thể cải thiện ngay lập tức tình trạng hẹp van, giảm sung huyết phổi tạo thuận cho điều trị viêm phổi cũng như giảm các biến cố tắc mạch do cải thiện tình trạng ứ máu và âm cuộn trong nhĩ trái bệnh nhân.

Êkíp tiến hành mở một đường vào tại tĩnh mạch đùi, chọc vách liên nhĩ để đưa dụng cụ từ tim phải sang tim trái, sau đó bơm bóng tại vị trí van bị hẹp để tách các mép van dính, giúp mở rộng lỗ van. Toàn bộ quá trình được thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm tim qua thực quản, cho phép quan sát trực tiếp các cấu trúc buồng tim theo thời gian thực, giúp can thiệp chính xác và an toàn.

Sau can thiệp, dòng máu qua van được cải thiện rõ rệt. Người bệnh tiếp tục được tối ưu điều trị nội khoa và phục hồi chức năng sớm. Tình trạng viêm phổi của bệnh nhân cải thiện nhanh, sức cơ phục hồi, ăn uống tốt hơn và xuất viện sau 1 tuần điều trị.

Theo bác sĩ Duy, bệnh thấp tim thường gặp ở lứa tuổi từ 6 – 15 tuổi, là bệnh viêm cấp tính có tính chất toàn thân, xảy ra sau nhiễm liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A đường họng, miệng, gây tổn thương và để lại các biến chứng nặng nề ở nhiều cơ quan như não, tim và khớp. Đây cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tim mắc phải ở trẻ em và người lớn, đặc biệt phổ biến tại các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Bác sĩ Duy khuyến cáo bệnh có thể phòng ngừa từ sớm nếu được quan tâm đúng mức. Việc dự phòng gồm phòng thấp ban đầu và phòng thấp tái phát.

Phòng thấp ban đầu áp dụng cho trẻ chưa bao giờ bị thấp tim. Trẻ cần thực hiện vệ sinh răng miệng hàng ngày bằng đánh răng, xúc họng, ngậm họng bằng nước muối. Tránh cho trẻ tiếp xúc với người bị viêm nhiễm đường hô hấp trên. Nếu cha mẹ phát hiện con mình bị viêm họng, sưng khớp cần phải cho trẻ đến bệnh viện khám, làm xét nghiệm để phát hiện, điều trị sớm, đúng cách. Nếu trẻ mắc các bệnh mạn tính vùng hầu họng cần được điều trị một cách triệt để. Viêm họng do liên cầu cần được điều trị bằng Penicillin trong khoảng 10 ngày. Ngoài ra cần cải thiện điều kiện sống nhằm tăng cường sức khỏe, tăng sức đề kháng bệnh

Phòng thấp thứ phát áp dụng cho người bị thấp tim, người bệnh cần được theo dõi lâu dài và dùng kháng sinh dự phòng theo chỉ định để hạn chế tái phát, tránh tổn thương van tim tiến triển. Đặc biệt, cần tái khám và siêu âm tim định kỳ để đánh giá mức độ hẹp van và chức năng tim, từ đó có kế hoạch điều trị kịp thời bằng các phương pháp phù hợp như can thiệp qua da hoặc phẫu thuật, giảm nguy cơ biến chứng suy tim và đột quỵ.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.