Chị Bích 48 tuổi, nghẹt mũi một bên, chảy dịch mũi hôi, đau nhức vùng mặt, đi khám, bác sĩ phát hiện nhiều ổ nấm trong xoang hàm phải.

Ban đầu, chị Bích nghĩ do viêm mũi thông thường nên tự mua thuốc uống và xịt mũi. Tuy nhiên, sau một thời gian, nghẹt mũi một bên không cải thiện, dịch mũi ngày càng đặc và có mùi hôi khó chịu, kèm đau nhức vùng mặt. Thấy dấu hiệu bất thường kéo dài, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi mũi cho người bệnh ghi nhận niêm mạc phù nề, khe giữa xuất tiết nhiều nhầy mủ, vẹo vách ngăn. Chụp CT ghi nhận niêm mạc xoang hàm phải bên trong có thành phần đóng vôi, nghi nấm, dày niêm mạc xoang sàng và xoang trán hai bên, phức hợp lỗ ngách sàng – hàm bên phải bị bít tắc. Chị Bích được chẩn đoán viêm đa xoang nghi nấm xoang hàm, vẹo vách ngăn.

Xoang hàm là hốc rỗng nằm trong xương hàm trên, ngay dưới hai bên má và hốc mắt. Đây là hốc xoang lớn nhất trong hệ thống xoang sọ mặt, làm ấm và làm ẩm không khí hít vào. Bề mặt xoang được lót bởi một lớp niêm mạc mỏng. Viêm xoang hàm do nấm là tình trạng lớp niêm mạc này bị viêm, phù nề do vi nấm (thường gặp nhất là Aspergillus) phát triển bên trong xoang.

Bệnh chủ yếu xảy ra ở một bên, với các triệu chứng: nghẹt mũi, chảy dịch mũi hôi, giảm khứu giác, đau nhức vùng xoang, đôi khi kèm sốt. Bệnh thường kéo dài, kém đáp ứng với các thuốc điều trị viêm xoang thông thường. Nguyên nhân thường gặp do hít phải bào tử nấm trong môi trường, kết hợp yếu tố tạo điều kiện cho nấm phát triển như sức đề kháng suy giảm, vệ sinh mũi xoang kém hoặc có bất thường cấu trúc mũi xoang như trường hợp vẹo vách ngăn của chị Bích khiến dịch nhầy ứ đọng, tắc nghẽn lưu thông xoang.

Theo bác sĩ Hằng, điều trị nội khoa thường ít hiệu quả với khối nấm đã hình thành trong xoang. Phẫu thuật nội soi mũi xoang lấy sạch ổ nấm, làm thông thoáng xoang là phương pháp điều trị “tiêu chuẩn” và hiệu quả. Nếu để lâu, nấm có thể phát triển thành khối đầy trong xoang, phá hủy các thành xoang, xâm lấn những những cơ quan lân cận như hốc mắt, sọ não, gây biến chứng nguy hiểm.

Qua nội soi, bác sĩ Hằng phẫu thuật mở rộng lỗ thông xoang hàm phải, ghi nhận nhiều nấm và mủ, tiến hành hút sạch nhầy mủ, lấy sạch mô nấm gửi phẫu bệnh. Kết quả giải phẫu bệnh là nấm Aspergillus với tính chất đặc trưng là đặc, khô, gây tắc hoàn toàn dẫn lưu xoang.

Hậu phẫu, sức khỏe chị Bích ổn định, xuất viện sau hai ngày. Tái khám vết mổ lành thương tốt, cải thiện rõ tình trạng nghẹt mũi.

Bác sĩ Hằng lưu ý, người bệnh cần chăm sóc kỹ sau phẫu thuật để hạn chế tái phát. Chị Bích được hướng dẫn tránh khói bụi, không khí lạnh và các tác nhân dị ứng, giữ ấm cơ thể, uống nhiều nước, đeo khẩu trang khi ra ngoài và rửa mũi bằng nước muối sinh lý.

Bác sĩ Hằng khuyến cáo, để phòng ngừa nấm xoang, nên tránh môi trường ẩm mốc, khói bụi, tăng sức đề kháng, rửa mũi họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày, đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc làm việc ở nơi nhiều bụi bẩn, hóa chất. Điều trị dứt điểm các bệnh răng hàm mặt vì nấm xoang hàm thường bắt đầu từ nhiễm trùng răng. Giữ vệ sinh môi trường sống; dùng máy lọc không khí; nâng cao sức đề kháng bằng cách tập thể dục, ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý. Nếu nghẹt mũi một bên kéo dài, chảy dịch mũi hôi, kém đáp ứng với điều trị thông thường nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán, điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.