Ông Tú, 58 tuổi, phát hiện khối u dạ dày 8 cm xâm lấn lách, gan và vòm hoành; vừa trải qua ca phẫu thuật thành công kéo dài 5 giờ.

Ông Tú đã phát hiện khối u dạ dày cách đây hai năm nhưng khi đó còn nhỏ và được chẩn đoán lành tính nên điều trị nội khoa. Thỉnh thoảng ông tái phát các triệu chứng viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày – thực quản. Khoảng một tháng trước, ông bị đau quặn vùng bụng bên trái. Cơn đau xuất hiện ngày càng thường xuyên, ảnh hưởng đến ăn uống và giấc ngủ, ông sụt 8 kg sau khoảng 10 ngày.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả CT bụng cho thấy khối u đặc kích thước hơn 8 cm ở vùng phình vị dạ dày, phát triển chủ yếu ra ngoài thanh mạc, có hoại tử trung tâm rộng và loét rò vào lòng dạ dày. Hình ảnh gợi ý u mô đệm đường tiêu hóa (GIST) dạ dày, thuộc nhóm có nguy cơ cao tùy kích thước lớn, vị trí và đặc điểm hoại tử. Khối u tiếp xúc nhưng ranh giới không rõ với gan trái, lách và vùng dưới vòm hoành trái. Một số hạch vùng tâm vị và rốn lách phì đại, kích thước khoảng 10 mm.

ThS.BS.CKII Trần Hiếu Nhân, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết gan và phúc mạc là những vị trí thường gặp khi GIST di căn. Vì vậy, với khối u kích thước lớn, có hoại tử và nghi ngờ nguy cơ cao, ông Tú cần được phẫu thuật sớm để hạn chế các biến chứng do khối u tiến triển. Tuy nhiên, kích thước lớn và tình trạng khối u dính, xâm lấn các cấu trúc lân cận khiến cuộc phẫu thuật trở nên phức tạp. Khối u có vùng hoại tử và thông vào lòng dạ dày cũng làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Nếu mạch máu nuôi khối u tổn thương, người bệnh có thể chảy máu cấp; kéo dài có thể gây thiếu máu, suy kiệt.

Ngoài ra, với những khối u lớn phát triển ra ngoài thành dạ dày, vùng hoại tử bên trong có nguy cơ gây biến chứng tại chỗ. Khi khối u vỡ hoặc vùng hoại tử nhiễm trùng, người bệnh có thể bị viêm phúc mạc, nhiễm trùng ổ bụng, cần được xử trí cấp cứu.

Sau hội chẩn chuyên môn, bác sĩ quyết định phẫu thuật lấy khối u và xử trí các cấu trúc bị xâm lấn, dính chặt. Bệnh nhân được tiêm ngừa đầy đủ trước cuộc mổ để tránh các nguy cơ nhiễm trùng sau này. Ê kíp dự kiến phẫu thuật nội soi cắt phần dạ dày chứa khối u. Khi thám sát ổ bụng, gan và phúc mạc chưa ghi nhận tổn thương di căn rõ ràng. Khối u kích thước khoảng 8 cm nằm ở vùng phình vị, phát triển ra ngoài thành dạ dày, dính vào gan trái, vòm hoành trái và đặc biệt dính chặt vào lách.

Các bác sĩ tiến hành giải phóng bờ cong lớn dạ dày, kiểm soát các mạch máu liên quan và di động dạ dày, sau đó bóc tách, cắt khối u khỏi gan trái. Tuy nhiên, khối u dính chặt vào vòm hoành trái, không thể tách an toàn bằng phẫu thuật nội soi. Ê kíp chuyển sang mổ hở để có trường phẫu thuật rộng hơn, kiểm soát mạch máu và các cơ quan lân cận tốt hơn.

Qua đường mổ hở, bác sĩ tiếp tục phẫu tích, gỡ dính khối u khỏi vòm hoành nhưng khối u xâm lấn và dính chặt vào lách, không thể bóc tách. Ê kíp quyết định cắt lách cùng khối u thành một khối, hạn chế nguy cơ làm vỡ khối u hoặc sót tổn thương. Sau khi cắt lách và giải phóng hoàn toàn khối u, bác sĩ cắt phần dạ dày có tổn thương, lấy khối u cùng phần lách. Ca mổ kéo dài căng thẳng hơn 5 tiếng.

Sau phẫu thuật, ông Tú được theo dõi sát, không có tình trạng chảy máu, nhiễm trùng, vết mổ khô ráo, sau hai ngày, người bệnh có thể tập đi lại và ăn cháo, không ghi nhận biến chứng rò sau phẫu thuật. Ông được xuất viện sau năm ngày trong tình trạng ổn định. Kết quả giải phẫu bệnh xác định u mô đệm đường tiêu hóa, mô u xâm nhập bao lách, diện cắt âm tính. Với kết quả u lớn 8 cm, anh Tú sẽ điều trị hóa trị để triệt căn tế bào ung thư.

Theo bác sĩ Hiếu Nhân, GIST là nhóm u trung mô phát sinh từ thành ống tiêu hóa, thường gặp nhất ở dạ dày và ruột non. Khác với một số tổn thương lành tính của dạ dày, GIST có tiềm năng ác tính với mức độ nguy cơ khác nhau. Đột biến gen KIT là một trong những bất thường phân tử thường gặp.

GIST kích thước nhỏ có thể không gây triệu chứng, phát hiện tình cờ khi nội soi hoặc chẩn đoán hình ảnh. Khi khối u phát triển lớn, người bệnh có thể xuất hiện đau bụng, cảm giác nhanh no, buồn nôn, nôn, xuất huyết tiêu hóa hoặc sụt cân không chủ ý. Một số trường hợp khối u phát triển ra ngoài thành dạ dày, triệu chứng có thể không rõ ràng cho đến khi u đạt kích thước lớn.

Với các khối u dạ dày được phát hiện khi còn nhỏ, chưa xâm lấn hoặc dính phức tạp vào cơ quan lân cận, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhằm lấy trọn tổn thương và hạn chế phạm vi phẫu thuật. Ngược lại, khi khối u phát triển lớn, xâm lấn gan, lách, cơ hoành hoặc các cấu trúc xung quanh, phẫu thuật có thể phức tạp hơn, phải cắt thêm cơ quan bị xâm lấn và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Do đó, thăm khám sớm và theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt với những người đã phát hiện tổn thương hoặc khối u ở dạ dày. Việc đánh giá đúng bản chất, kích thước và nguy cơ của khối u giúp lựa chọn thời điểm và phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế tình trạng khối u phát triển lớn, xâm lấn rộng khiến việc phẫu thuật trở nên khó khăn hơn.

Xem thêm: Bóc tách khối u dạ dày 5 cm qua nội soi