“Tôi như một cái máy, cứ thế nhét thức ăn vào miệng và không thể dừng dù bụng đã căng cứng. Ăn xong, tôi lại tự dằn vặt, khóc đến sưng mắt vì ghét bản thân”, chị Hà (27 tuổi) chia sẻ.
Trần Minh Hà (27 tuổi, trú tại Nam Định) được mẹ đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám. Kết quả đo InBody, xét nghiệm, siêu âm cho thấy người bệnh cao 1m70 nhưng nặng 131kg, chỉ số BMI 45,2 (béo phì độ 3), lượng mỡ nội tạng 248,1 cm2 (ngưỡng bình thường là 100 cm2), gan nhiễm mỡ độ 3, tiền đái tháo đường, tăng huyết áp.
Nói với bác sĩ, bà Lan (mẹ của Hà) cho biết chỉ trong vòng 2 năm trở lại đây con gái tăng cân không kiểm soát, tăng tổng cộng hơn 60kg. Khi nhận thấy người bệnh có biểu hiện thu mình, ngại giao tiếp, TS.BS Lê Bá Ngọc – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, lập tức yêu cầu được trao đổi kỹ hơn với người nhà của Hà và tư vấn thăm khám thêm với bác sĩ tâm lý – tâm thần.
Bà Lan cho biết sau biến cố hôn nhân xảy ra cách đây hơn 2 năm, chồng của Hà ngoại tình, lừa hết tiền bạc, con gái đau khổ trở về nhà với cha mẹ và dần thay đổi tính cách.
“Hà trầm tính hơn, không muốn giao tiếp với ai, đặc biệt là thói quen ăn uống thay đổi rõ rệt. Con như ăn để quên đi nỗi đau. Nhiều lần tôi bắt gặp con ăn 2-3 phần gà rán, hai cốc trà sữa to, thêm vài gói bim bim chỉ trong hơn một tiếng. Sau bữa tối, con lại kiếm đồ để ăn, không có thì đặt mua bên ngoài.
Nghĩ đó là cách giúp con giải tỏa căng thẳng nên tôi không cấm cản, nhưng tình trạng ngày càng nặng hơn. Con thường xuyên lén lút ăn một mình, thậm chí giấu thức ăn trong ngăn kéo, tủ quần áo để tránh bị người khác phát hiện, buổi đêm thì tắt đèn, trốn trong phòng ăn một mình để không ai nhìn thấy”, bà nói.
Từ đó, cân nặng của Hà tăng không kiểm soát. Sáu tháng đầu tiên sau biến cố, bà Lan cho biết Hà tăng 15 kg. Hơn một năm sau, cân nặng chạm mốc 131kg. Thân hình nặng nề khiến con gái càng tự ti, thu mình không muốn gặp gỡ, giao tiếp với bất kỳ ai. Cuối năm 2024, chị nghỉ việc vì không chịu được áp lực và lại càng rơi vào tình trạng ăn uống vô đô. Nhận thấy sức khỏe của Hà có vấn đề, bà Lan quyết định động viên, đưa con gái đến bệnh viện.
Khám với Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Dương, lĩnh vực tâm lý – tâm thần, Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chị Hà chia sẻ: “Tôi như một cái máy, cứ thế nhét thức ăn vào miệng không thể dừng dù bụng đã căng cứng. Ăn xong, tôi lại tự dằn vặt, khóc đến sưng mắt vì ghét bản thân. Có những lúc tôi từng suy nghĩ mình không xứng đáng được sống vì lúc nào cũng có cảm giác mọi người đang chế giễu mình”.
Bác sĩ Dương xác định chị Hà mắc chứng rối loạn ăn uống vô độ (Binge-Eating Disorder – BED). Đây là rối loạn ăn uống đặc trưng bởi các cơn ăn mất kiểm soát (ăn lượng lớn thức ăn trong thời gian ngắn), kèm cảm giác xấu hổ, tội lỗi, nhưng không có hành vi bù trừ (nôn ói, nhịn ăn, tập thể dục quá mức).
Người bệnh có các biểu hiện điển hình như ăn nhanh, ăn đến mức đau bụng dù không đói với tần suất 3 cơn/tuần (mức độ nặng), cảm giác mất kiểm soát trong khi ăn, cảm thấy ghét bản thân, trầm cảm sau cơn ăn. Bác sĩ nghi ngờ nguyên nhân có thể do sang chấn tâm lý sau khi chị bị chồng cũ lừa đảo, phản bội.
Với người bệnh này, các bác sĩ đã hội chẩn và xây dựng phác đồ điều trị chứng ăn uống vô độ (BED) và giảm cân an toàn để kiểm soát các biến chứng nguy hiểm do béo phì gây ra. Phác đồ điều trị có sự kết hợp giữa bác sĩ nội tiết, tâm lý – tâm thần, chuyên viên dinh dưỡng, vận động y học. Đặc biệt, người bệnh cần có sự đồng hành, ủng hộ, động viên tinh thần rất lớn từ gia đình để kiên trì sử dụng thuốc, tuân thủ chế độ dinh dưỡng, tập luyện.
Trước tiên, người bệnh được trị liệu tâm lý kèm sử dụng thuốc để ổn định hành vi ăn uống, giảm tần suất cơn ăn vô độ và chứng rối loạn lo âu. Về dinh dưỡng, chuyên viên lên thực đơn giúp chị Hà đảm bảo đủ protein, chất xơ, hạn chế lượng calo nạp vào nhưng không ăn kiêng khắc nghiệt. Ưu tiên trong thời gian này là giúp người bệnh thiết lập mối quan hệ lành mạnh với thức ăn trước khi tập trung vào giảm cân.
Người bệnh được hướng dẫn ghi lại nhật ký ăn uống để giúp bản thân và bác sĩ nhận diện cảm xúc hoặc tình huống kích hoạt cơn ăn vô độ, phát hiện hành vi lặp lại nhằm theo dõi sự tiến bộ và điều chỉnh kế hoạch điều trị kịp thời.
Qua nhật ký, bác sĩ phát hiện chị có thói quen ăn đêm khi cảm xúc cô đơn trỗi dậy. Do đó, bác sĩ yêu cầu chị thay đổi thói quen đó là đi bộ nhẹ nhàng cùng mẹ vào buổi tối, hai mẹ con cùng nhau xem phim, đọc sách trước khi đi ngủ. Đồng thời, chuẩn bị một số loại đồ ăn lành mạnh như các loại hạt, sữa chua không đường để ăn nếu xuất hiện cơn thèm.
Từ những bữa ăn vẫn đầy ắp thực phẩm giàu calo, nhiều chất béo, nhật ký của chị dần lành mạnh hơn. “Nhật ký ăn uống giúp tôi hiểu rõ hơn về bản thân và dần phá vỡ được vòng lặp ăn vô độ”, chị nói.
Người bệnh được chỉ định dùng thuốc giảm cân có tác dụng làm tăng cảm giác no để từ đó giảm cảm giác thèm ăn giúp hỗ trợ kiểm soát chứng BED.
Về dinh dưỡng, người bệnh tiếp tục được tư vấn chế độ ăn ở ngưỡng 1.800-2.000 calo/ngày. Dựa vào kết quả đo InBody, bác sĩ đánh giá lượng cơ của Hà khá phát triển (37,8 kg), nhưng lượng mỡ dư thừa rất lớn, đặc biệt là diện tích mỡ nội tạng. Vì vậy, người bệnh cần tập trung lựa chọn các thực phẩm giúp duy trì khối cơ và giảm lượng mỡ thừa.
Chị chia sẻ: “Tôi như học ăn lại từ đầu nhờ sự hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng Bệnh viện Tâm Anh, từ cách chia nhỏ các bữa trong ngày để không bỏ đói bản thân cho đến việc lên thực đơn danh sách các thực phẩm giàu protein, chất xơ để no lâu, giảm nguy cơ ăn uống vô độ”.
Tập luyện cũng là giải pháp đóng vai trò rất lớn trong quá trình điều trị cho người bệnh. Một tuần đầu tiên, chuyên viên vận động yêu cầu chị đi bộ từ 20 – 30 phút mỗi ngày. Sau khi đã quen với cường độ tập luyện này, chị được tư vấn bổ sung thêm các bài tập kháng lực tại nhà giúp tăng khả năng đốt cháy calo. Tập luyện còn giúp chị Hà cải thiện tâm trạng, ngủ ngon hơn, qua đó kiểm soát cơn thèm ăn tốt hơn.
Sau 2 tháng điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chứng rối loạn ăn uống của chị Hà cơ bản đã được kiểm soát, tinh thần phấn chấn hơn. Đồng thời, người bệnh giảm 6kg, các chỉ số khác như mỡ nội tạng, chức năng gan, tiền đái tháo đường cũng bước đầu được cải thiện. Mục tiêu điều trị trong thời gian tới của chị là kiểm soát hoàn toàn vấn đề tâm lý, tiếp tục giảm cân, giảm mỡ nội tạng, đưa các chỉ số huyết áp, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ về ngưỡng an toàn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
