Bà Nga, 65 tuổi, sốt cao, sưng cổ, khó thở sau 7 ngày viêm mũi họng, bác sĩ chẩn đoán áp xe lớn vùng cổ, phải phẫu thuật cấp cứu ngăn áp xe lan trung thất, gây suy hô hấp, nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng.

Bà Nga vốn có bệnh nền đái tháo đường, tăng huyết áp, mỡ máu dù chỉ nặng 39 kg, cao 1,4 m. Bà có tiền sử viêm mũi họng, uống thuốc điều trị mỗi đợt viêm cấp. Tuy nhiên đợt này, giao mùa bệnh diễn tiến nhanh, trở nặng sau 7 ngày. Ban đầu, bà chỉ ho, sổ mũi, đau họng, sau đó đau nhức, sưng to vùng cổ họng, khó thở, nhập cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

ThS.BS.CKII Phạm Thái Duy, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi tai mũi họng ghi nhận khe giữa mũi đọng dịch, họng sung huyết, hai dây thanh phù nề, sụn phễu sung huyết, xoang lê phải và thanh môn đọng nhiều dịch đục.

Kết quả CT-scan cho thấy khối áp xe kích thước 4,5 x 7 x 10,5 cm ở vùng cổ, lan từ hầu miệng xuống gần trung thất trên. Ổ tổn thương lan tỏa vào các khoang: khoang tạng, khoang cảnh, khoang cổ trước, khoang sau hầu hai bên và khoang nguy hiểm, thâm nhiễm cả khoang cạnh cột sống. Khối áp xe bao quanh thân cánh tay đầu và động mạch cảnh trong phải, đè đẩy thực quản và làm thanh – khí quản lệch nhẹ sang trái.

Bác sĩ Duy chẩn đoán bà Nga viêm họng sung huyết, áp xe cổ, cần nhập viện điều trị. Bà được ưu tiên điều trị bằng thuốc, triệu chứng có cải thiện nhưng mủ dịch còn nhiều. Bác sĩ Duy chỉ định phẫu thuật cấp cứu ngăn nhiễm trùng lan rộng chèn ép khí quản gây suy hô hấp cấp, nhiễm trùng huyết, lan trung thất, đe dọa tính mạng.

Ekip mổ cấp cứu gồm ThS.BS.CKI Phạm Thị Phương, ThS.BS.CKII Phạm Thái Duy dẫn lưu áp xe cổ cho người bệnh. Vì khối áp xe lớn nên bác sĩ phải rạch da khoảng 10 cm dọc cơ ức đòn chũm, bóc tách da, qua lớp cân cơ cổ nông thấy mủ trào ra, ổ mủ đã lan rộng và xâm lấn nhiều khoang cổ nguy hiểm.

Tiếp tục bóc tách xuống khoang trước cột sống, mủ tiếp tục chảy ra, lan từ dưới cằm xuống hõm ức, kéo dài lên góc hàm và sang cả bên cổ đối diện. “Đây là tình trạng áp xe cổ sâu lan tỏa, có nguy cơ tiến xuống trung thất, đe dọa tính mạng người bệnh nếu không xử trí kịp thời”, bác sĩ Phương nói. Trung thất là khoang trung tâm của lồng ngực, nằm giữa hai lá phổi, bao bọc trái tim, các mạch máu lớn. Khi các khoang cổ sâu thông với trung thất, mủ có thể lan rất nhanh và gây áp xe. Đây là biến chứng có tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được can thiệp kịp thời.

Ê kíp tiến hành dẫn lưu ổ mủ, hút ra khoảng 100 ml dịch mủ, làm sạch nhiều khoang cổ, kết thúc ca mổ. Bác sĩ để hở đường rạch da và đặt gạc nhằm giúp dẫn lưu mủ, thuận tiện cho việc vệ sinh, sát trùng hằng ngày. Khi ổ nhiễm trùng được kiểm soát hoàn toàn và không còn dịch mủ, bác sĩ mới tiến hành khâu đóng da. “Nếu khâu kín khi nhiễm trùng chưa dứt, ổ áp xe có thể tái lập trở lại”, bác sĩ Duy cho biết.

Sau hơn 10 ngày chăm sóc tích cực, theo dõi sát sau mổ, sức khỏe bà Nga mới ổn định, hết sốt, ăn uống sinh hoạt bình thường và xuất viện.

Theo bác sĩ Phương, viêm mũi họng thường ít khi diễn tiến nặng và nhanh nếu điều trị kịp thời và phù hợp. Tuy nhiên, ở người lớn tuổi, nhiều bệnh nền đặc biệt đái tháo đường, bệnh dễ diễn tiến nhanh, biến chứng nặng như áp xe cổ sâu, viêm trung thất, nhiễm trùng huyết, suy hô hấp, đe dọa tính mạng. Vì vậy, nhóm người bệnh này cần theo dõi sát triệu chứng, cần giữ ấm vùng cổ – ngực, hạn chế ra ngoài khi nhiệt độ xuống thấp, dùng thuốc theo hướng dẫn bác sĩ và đi khám sớm khi có dấu hiệu sưng đau cổ, sốt cao, nuốt đau, khó thở. Ngoài ra, dù không có bệnh nền cũng không nên chủ quan khi viêm mũi họng. Khi thấy triệu chứng kéo dài nhiều ngày nên đi khám để được đánh giá và điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.