Đau ngực âm ỉ kèm mệt mỏi kéo dài, ông Tuấn, 59 tuổi, đi khám phát hiện loét động mạch chủ dọa vỡ kèm ung thư thận cần điều trị ngay.

Một năm trước, ông Tuấn từng bị nhồi máu não và được điều trị thành công. Khi xuất hiện triệu chứng trên, ông đã đi khám nhiều nơi nhưng đều được chẩn đoán di chứng của bệnh cũ, cần theo dõi thêm.

Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát hiện nhiều vết loét xuyên thành động mạch chủ ngực, ổ lớn nhất sâu 12 mm, đường kính miệng loét 22 mm. Tình trạng này có thể tiến triển thành phình, bóc tách hoặc vỡ động mạch chủ nếu không được can thiệp kịp thời. Bác sĩ còn phát hiện ông Tuấn có khối u thận trái kích thước hơn 2 cm, có nguy cơ xâm lấn, được xác định ung thư thận trái giai đoạn T1a.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu cho biết, tổn thương loét động mạch chủ có thể diễn tiến rất nhanh, vì vậy người bệnh cần đặt stent graft sớm để ngăn nguy cơ vỡ mạch. Sau đó bác sĩ lên kế hoạch phẫu thuật khối u thận. Tuy nhiên, sau đặt stent graft, khi dùng thuốc kháng kết tập tiểu cầu để phòng huyết khối, sẽ làm tăng nguy cơ chảy máu nếu mổ ung thư. Ngược lại, nếu ngừng thuốc quá sớm, stent có thể tắc gây biến chứng nghiêm trọng.

Sau khi hội chẩn, các bác sĩ Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu phối hợp cùng Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa xây dựng chiến lược điều trị theo từng giai đoạn, lựa chọn thời điểm can thiệp tối ưu để xử lý cả hai bệnh lý mà vẫn đảm bảo an toàn cho người bệnh.

Giai đoạn một, Phó giáo sư Vĩnh tiến hành đặt stent graft nhằm che phủ các ổ loét trên động mạch chủ ngực, cô lập vùng thành mạch bị tổn thương khỏi áp lực dòng máu và ngăn nguy cơ bóc tách hoặc vỡ động mạch chủ. Dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), êkíp đưa ống thông qua động mạch đùi đến vị trí tổn thương. Sau khi xác định chính xác phạm vi ổ loét, stent graft được bung ra, áp sát thành trong động mạch chủ, tạo thành lớp bảo vệ chắc chắn, che phủ toàn bộ những vết loét và các điểm xơ vữa.

Trong suốt quá trình can thiệp, êkíp gây mê hồi sức theo dõi sát các chỉ số huyết động để kịp thời xử trí nếu xuất hiện biến động về huyết áp, nhịp tim hoặc tưới máu đến não, tủy sống và các cơ quan quan trọng.

Ca can thiệp diễn ra an toàn, ông Tuấn xuất viện sau 1 ngày hậu phẫu, cần uống thuốc chống đông và hẹn tái khám theo lịch.

Sau ba tuần điều trị, kết quả tái khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho thấy stent graft nằm đúng vị trí, lưu thông tốt, không ghi nhận dấu hiệu rò rỉ hay huyết khối. Lúc này khối u thận trái chưa tiến triển thêm, TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa quyết định phẫu thuật cắt u thận cho ông bằng robot Da Vinci Xi.

Thông thường, trước các cuộc mổ lớn, người bệnh phải ngừng thuốc kháng kết  tập tiểu cầu khoảng 5-7 ngày để giảm nguy cơ chảy máu trong và sau phẫu thuật. Tuy nhiên, với ông Tuấn, việc mới đặt stent graft động mạch chủ khiến bác sĩ không thể ngừng thuốc quá lâu. Nếu dừng thuốc 5-7 ngày, nguy cơ hình thành cục máu đông trong stent sẽ tăng lên, có thể gây tắc stent hoặc dẫn đến các biến chứng tim mạch, đột quỵ nghiêm trọng.

Bác sĩ chỉ định ngừng thuốc một ngày trước phẫu thuật và cho người bệnh dùng lại ngay sau khi kiểm soát tốt tình trạng chảy máu.

Dưới màn hình 3D với độ phóng đại gấp 10-15 lần, bác sĩ Liên quan sát từng mao mạch nhỏ nhất, từng lớp màng bao quanh khối u và điều khiển các cánh tay robot có khả năng xoay 540 độ bóc tách khối u nằm sát các mạch máu lớn và động mạch chủ vừa mới đặt stent.

Do ông Tuấn chỉ mới ngưng thuốc kháng đông một ngày, trong quá trình phẫu thuật, máu liên tục rỉ ra ở những tổn thương nhỏ nhất. Nhờ độ phóng đại của camera, bác sĩ kịp thời phát hiện và kiểm soát tận gốc ở những mạch máu nhỏ, giảm nguy cơ chảy máu ồ ạt.

Ca mổ thuận lợi, người bệnh chỉ mất chưa đến 50ml máu. Sau 24 giờ, ông có thể dùng lại thuốc kháng đông để bảo vệ stent graft động mạch chủ và ngăn ngừa đột quỵ não tái phát. Sau 3 ngày ông được xuất viện, tiếp tục dùng thuốc theo chỉ định và tái khám định kỳ.

Loét động mạch chủ là biến chứng nguy hiểm của xơ vữa động mạch, xảy ra khi mảng xơ vữa ăn sâu vào thành mạch, làm suy yếu cấu trúc động mạch chủ và có thể tiến triển thành phình, bóc tách hoặc vỡ nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Bệnh thường gặp ở người trên 60 tuổi, đặc biệt ở người tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá hoặc có tiền sử bệnh tim mạch. Trong khi đó, ung thư thận giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm, đa số được phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc chụp CT khi khám vì một bệnh lý khác.

Bác sĩ cho biết, hai bệnh lý này không có mối liên hệ trực tiếp, song thường gặp trên cùng nhóm người bệnh có nhiều yếu tố nguy cơ cao như lớn tuổi, tăng huyết áp và xơ vữa mạch máu. Khi hai bệnh xuất hiện đồng thời, việc điều trị trở nên phức tạp hơn do vừa phải can thiệp sớm để ngăn nguy cơ vỡ động mạch chủ, vừa phải phẫu thuật loại bỏ khối u ác tính. Người bệnh khi phát hiện cả hai bệnh lý nên đến các bệnh viện đa chuyên khoa để được điều trị toàn diện, hiệu quả.