Bà Trâm (56 tuổi, TP.HCM) sống chung với những cơn ho khan dai dẳng kèm khàn tiếng, đau tức ngực và khò khè nhiều hơn vào ban đêm.

Dù không sốt, không khó thở và cũng không có tiền sử hen phế quản hay lao phổi, tình trạng kéo dài khiến bà nhiều lần đi khám, điều trị ở nhiều nơi nhưng không cải thiện.

Lo lắng cơn ho kéo dài có thể liên quan đến bệnh phổi, bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) thăm khám. Qua khai thác bệnh sử, BS.CKI Nguyễn Hoàng Anh Duy, khoa Nội Tổng hợp nhận thấy người bệnh đã ho liên tục gần một năm, kèm khàn tiếng và đau tức ngực nhưng không có các biểu hiện thường gặp của nhiễm trùng hô hấp như sốt hay rét run. Người bệnh còn có nhiều bệnh nền như viêm gan B mạn đang điều trị, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu, đòi hỏi quá trình đánh giá phải toàn diện để tránh bỏ sót nguyên nhân, bác sĩ Duy cho biết.

Lần lượt các chỉ định cận lâm sàng nhằm loại trừ những nguyên nhân nguy hiểm gây ho mạn tính được thực hiện. Kết quả X-quang ngực không ghi nhận bất thường, song với tình trạng ho kéo dài hơn một năm, người bệnh vẫn được chụp CT phổi liều thấp để tầm soát tổn thương nhu mô phổi và khối u. Đồng thời, bác sĩ thực hiện đo chức năng hô hấp và đo FeNO nhằm đánh giá hen phế quản cũng như tình trạng viêm đường thở ái toan – những nguyên nhân thường gặp gây ho kéo dài. Kết quả đều trong giới hạn bình thường, giúp loại trừ phần lớn bệnh hô hấp mạn tính.

Bước tiếp theo, người bệnh được nội soi tai mũi họng. Kết quả ghi nhận viêm mũi xuất tiết, viêm họng thanh quản và các dấu hiệu gợi ý bệnh trào ngược dạ dày – thực quản (GERD). Từ việc đối chiếu triệu chứng lâm sàng với các kết quả cận lâm sàng, bác sĩ Duy xác định nguyên nhân gây ho kéo dài nhiều khả năng không xuất phát từ phổi mà do dịch vị trào ngược thường xuyên kích thích vùng hầu họng và thanh quản, gây viêm mạn tính, dẫn đến ho khan, khàn tiếng và cảm giác ngứa họng kéo dài.

Bác sĩ Duy giải thích không ít người bị trào ngược nhưng không có triệu chứng ợ nóng hay ợ chua điển hình mà chỉ ho dai dẳng, khàn tiếng, ngứa họng hoặc liên tục hắng giọng. Chính vì vậy, bệnh dễ bị bỏ sót hoặc nhầm với viêm họng thông thường, trong khi thuốc giảm ho hay kháng sinh chỉ giúp giảm triệu chứng tạm thời nếu chưa xử lý được nguyên nhân gây trào ngược.

Người bệnh được điều trị kiểm soát trào ngược kết hợp thuốc giảm triệu chứng và theo dõi các bệnh nền. Sau 4 ngày, các cơn ho giảm khoảng 60-70%, sức khỏe cải thiện rõ, không còn đau ngực hay sốt, đủ điều kiện xuất viện và tiếp tục điều trị ngoại trú.

Bác sĩ Duy cho biết ho kéo dài trên 8 tuần được xếp vào nhóm ho mạn tính và không nên xem là biểu hiện của cảm cúm hay viêm họng thông thường. Ngoài các bệnh hô hấp như hen, lao, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay ung thư phổi,… trào ngược dạ dày – thực quản cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng dễ bị bỏ sót.

Bác sĩ khuyến cáo người dân nếu ho kéo dài trên 8 tuần, kèm khàn tiếng, đau ngực, sụt cân, ho ra máu, không nên tự ý dùng thuốc giảm ho kéo dài. Việc thăm khám sớm và đánh giá đầy đủ sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân, điều trị trúng đích, đồng thời tránh bỏ sót các bệnh lý nguy hiểm cần được phát hiện sớm.

*Tên người bệnh đã được thay đổi