Không được chẩn đoán đúng nguyên nhân, tự uống thuốc bổ não, tự chuyển hướng điều trị,… khiến người bệnh rối loạn tiền đình điều trị mãi không hết.

Thạc sĩ bác sĩ CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, nhiều người bệnh rối loạn tiền đình mệt mỏi, hoang mang khi mỗi lần khám là một chẩn đoán khác nhau. Trung tâm thường tiếp nhận nhiều người bệnh đến khám rối loạn tiền đình sau thời gian dài khám và điều trị nhiều nơi nhưng không hết, chủ yếu vì chưa điều trị đúng nguyên nhân hoặc tự uống thuốc, tự điều trị; có trường hợp vì lo lắng, hoảng sợ nên chuyển sang điều trị thêm rối loạn lo âu.

Các triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng, ù tai, đau đầu cũng thường gặp ở một số bệnh như thiếu máu não, bệnh tim mạch, rối loạn tai trong, chấn thương tai, viêm dây thần kinh, rối loạn lo âu, rối loạn tiền đình… Đa phần người bệnh ban đầu thường khám tại chuyên khoa nội tổng quát hoặc tim mạch vì triệu chứng giống bệnh huyết áp. Người bệnh khám đơn lẻ ở một chuyên khoa khiến bệnh bị bỏ sót, không được chẩn đoán đúng. Rối loạn tiền đình là bệnh phức tạp với nhiều nguyên nhân, cần có sự phối hợp đa chuyên khoa (tai mũi họng, thần kinh) để chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị đúng hướng.

“Việc tự ý dùng thuốc và chưa chẩn đoán đúng bệnh không chỉ không có hiệu quả điều trị mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro”, bác sĩ Hằng nói.

Theo bác sĩ Hằng, trước đây, khi chưa có thiết bị công nghệ cao trong chẩn đoán, điều trị rối loạn tiền đình thì bác sĩ chỉ dựa trên khám lâm sàng. Việc quan sát bằng mắt thường khó có thể phát hiện và đánh giá chính xác những chuyển động bất thường rất nhỏ của mắt, dẫn đến tỷ lệ bỏ sót cao hoặc khó phân loại nguyên nhân gây bệnh. Do đó chỉ định điều trị thường ít hiệu quả, người bệnh tốn nhiều thời gian, công sức, tiền bạc. Hiện, nếu cơ sở y tế chưa có công nghệ hỗ trợ này thì người bệnh cũng “gian nan” đi tìm bệnh.

Như trường hợp, chị N.T.D. (48 tuổi, Bình Thuận) đến khám tại Trung tâm Tai Mũi Họng trong trạng thái mệt mỏi, chán nản vì đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng, đặc biệt mỗi khi xoay đầu, nằm xuống, ngồi dậy…, dù khám và điều trị nhiều nơi hơn 1 năm qua.

Khi mới xuất hiện triệu chứng, nghĩ thiểu năng tuần hoàn não, chị tự mua thuốc bổ não uống. Sau 1 tháng, triệu chứng không giảm, chị đi khám tại phòng khám gần nhà, được chẩn đoán cao huyết áp, uống thuốc theo toa. Không hết bệnh, chị tiếp tục đi khám ở bệnh viện địa phương, bác sĩ khám lâm sàng và chẩn đoán chị rối loạn tiền đình. Uống thuốc 3 tháng, bệnh vẫn không cải thiện. Gần đây, chị D. thường phải nằm yên một chỗ mỗi khi cảm thấy mất thăng bằng, mọi thứ quay vòng, không ăn uống được, buồn nôn. Bệnh mãi không khỏi, chị rơi vào trạng thái lo lắng, hoảng sợ, mất ngủ, phải điều trị rối loạn lo âu 4 tháng.

Các con nhiều lần tính đưa mẹ vào TP.HCM kiểm tra lần nữa nhưng chị không muốn đi. “Mỗi lần đi khám, tôi lại nghe một nguyên nhân bệnh khác nhau. Có nơi bảo tôi thiếu máu não, nơi lại nói do cao huyết áp, stress. Uống thuốc nhiều đến mức tôi bị ám ảnh và sợ đi khám”, chị D. nói.

Triệu chứng ngày càng nặng cùng các con thuyết phục, chị D. đồng ý đến Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM với mong muốn kiểm tra chức năng tiền đình. Sau khi khám lâm sàng, khai thác bệnh sử, chị D. được đo chức năng tiền đình bằng hệ thống Interacoustics kết hợp công nghệ ảnh động nhãn đồ (VNG) ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Với 18 nghiệm pháp đo được lập trình sẵn, chị D. được kiểm tra tiền đình về vận động mắt, kiểm tra xung động đầu, phân tích chức năng phản xạ tiền đình mắt của 6 ống bán khuyên qua hệ thống vHIT EyeSeeCam, kiểm tra định vị nhằm phân tích rung giật nhãn cầu ở các tư thế.

Kết quả cho thấy chị D. bị chóng mặt tư thế kịch phát lành tính, thạch nhĩ (sỏi tai) lạc chỗ trong ống bán khuyên sau – một dạng rối loạn tiền đình ngoại biên. “Thạch nhĩ lạc chỗ có thể tự biến mất trong vài ngày, vài tuần nhưng có thể tiến triển thành bệnh mạn tính như trường hợp chị D.”, bác sĩ Hằng nói.

Người bệnh được bác sĩ hướng dẫn tập nghiệm pháp tái định vị sỏi tai. Chị đến bệnh viện tập 4 lần, đồng thời về nhà tự tập theo clip hướng dẫn của bác sĩ. Chị hết chóng mặt, quay vòng, đau đầu sau 3 tuần điều trị. Chị không còn “chạy chữa” khắp nơi vì rối loạn tiền đình.

Hay như ông P.T.A. (60 tuổi, Đồng Nai) đến khám với bác sĩ chuyên khoa Thần kinh tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 vì rối loạn tiền đình. Ông từng khám nhiều nơi, uống thuốc điều trị hơn 1 năm qua nhưng bệnh không cải thiện nên muốn bỏ ngang nhiều lần. Qua khám lâm sàng, khai thác bệnh sử tỉ mỉ, bác sĩ nghi ngờ ông A. chóng mặt tư thế kịch phát lành tính. Bác sĩ hướng dẫn ông A. đến Đơn vị Tai Mũi Họng của phòng khám đo chức năng tiền đình nhưng ông từ chối.

“Lúc đó tôi không muốn kiểm tra lần nữa vì đã từng khám 4 cơ sở y tế trước đó, tất cả đều chẩn đoán rối loạn tiền đình”, ông A. nói. Nhưng sau khi bác sĩ hướng dẫn và thuyết phục, ông A. đồng ý kiểm tra chức năng tiền đình bằng hệ thống ứng dụng công nghệ ảnh động nhãn đồ (VNG) tại Đơn vị Tai Mũi Họng. Kết quả cho thấy, thạch nhĩ ông A. lạc vào ống bán khuyên sau gây chóng mặt, mất thăng bằng. Ông A. bị chóng mặt tư thế kịch phát lành tính.

Ông A. được kê toa thuốc kèm tập nghiệm pháp tái định vị sỏi tai với sự hỗ trợ của bác sĩ. Ông hết các triệu chứng hoa mắt, chóng mặt chỉ sau 2 lần điều trị. Ông quay lại cảm ơn bác sĩ chuyên khoa Thần kinh và Tai Mũi Họng của phòng khám.

Thạc sĩ bác sĩ CKI Trương Tấn Phát, Trưởng Đơn vị Tai Mũi Họng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 cho biết, các nghiệm pháp tập nhằm tái định vị sỏi tai giúp người bệnh hết các triệu chứng. “Đa số không cần uống thuốc với bệnh này, tuy nhiên, trường hợp người bệnh chóng mặt, nôn ói nhiều thì bác sĩ có thể kê toa thuốc cho người bệnh bớt chóng mặt và nôn ói trong khi tập phục hồi chức năng tiền đình”, bác sĩ Phát nói.

Công nghệ đo chức năng tiền đình hiện nay với công nghệ ảnh động nhãn đồ (VNG) ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây rối loạn tiền đình ngoại biên (ở tai) hay trung ương (ở não). Người bệnh được kiểm tra một lần, bác sĩ xác định đúng nguyên nhân bệnh; phân loại, đánh giá mức độ bệnh, loại trừ một số bệnh như u dây thần kinh số 8, nhồi máu não, tắc mạch máu não; từ đó điều trị đúng hướng.

Rối loạn tiền đình ngoại biên có thể chữa khỏi hoàn toàn, hạn chế nguy cơ tái phát, tránh biến chứng lâu dài nếu người bệnh được điều trị đúng và tích cực. Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh phối hợp đa chuyên khoa điều trị cho người bệnh rối loạn tiền đình. Nếu nghi ngờ người bệnh có tổn thương ở não, bác sĩ chuyên khoa Thần kinh chỉ định thêm một số xét nghiệm cận lâm sàng, đo chức năng tiền đình, đo chức năng tai, chụp CT tai, chụp MRI não…

Bác sĩ Hằng khuyến cáo, để điều trị hiệu quả rối loạn tiền đình, người bệnh nên khám đúng chuyên khoa để xác định đúng nguyên nhân; chọn cơ sở uy tín có trang thiết bị hiện đại và có sự phối hợp đa chuyên khoa; tuân thủ điều trị của bác sĩ; tái khám theo lịch hẹn. Đồng thời, người bệnh cũng nên có chế độ sinh hoạt, ăn uống lành mạnh; kiểm soát căng thẳng; duy trì giấc ngủ đủ; hạn chế thay đổi tư thế đầu đột ngột.