Sau 8 tháng cắt gần như hoàn toàn tinh bột và tập luyện cường độ cao, Linh (29 tuổi, TP.HCM) rụng tóc, mất kinh. Bác sĩ Bệnh viện Tâm Anh phát hiện rối loạn nội tiết do thiếu năng lượng.

Những lời khen về vòng eo thon gọn không còn khiến Linh vui khi mái tóc ngày càng thưa, chu kỳ kinh nguyệt biến mất, cơ thể thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt và lạnh buốt tay chân. Nghĩ rằng đây chỉ là phản ứng tạm thời sau giảm cân, Linh cố gắng duy trì chế độ ăn kiêng và tập luyện cho đến khi sức khỏe suy giảm rõ rệt.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), bác sĩ CKII Trịnh Thanh Mai, khoa Nội Tổng hợp, cho biết người bệnh giảm 12 kg trong vòng 8 tháng bằng cách gần như loại bỏ hoàn toàn tinh bột khỏi khẩu phần, chỉ ăn ức gà, trứng, rau xanh, sữa chua không đường, đồng thời tập luyện cường độ cao 60-90 phút mỗi ngày với các bài tập ngắt quãng và nâng tạ.

Chỉ số BMI giảm từ 24.7 xuống 19.7, trở về mức bình thường. Tuy nhiên, từ tháng thứ 6, Linh bắt đầu rụng tóc nhiều, mất kinh, thường xuyên hoa mắt khi đứng lên, đầy bụng, khó tiêu và không còn đủ sức duy trì cường độ tập luyện.

Thay vì chỉ điều trị từng triệu chứng như rụng tóc hay rối loạn kinh nguyệt, bác sĩ chỉ định đánh giá toàn diện bằng khai thác bệnh sử kết hợp xét nghiệm huyết học, nội tiết và chuyển hóa để tìm nguyên nhân.

Kết quả cho thấy người bệnh bị hạ đường huyết nhẹ, thiếu máu do thiếu sắt, nồng độ estrogen và progesterone giảm mạnh, trong khi hormone cortisol tăng cao. Kết hợp triệu chứng lâm sàng và đo huyết áp tư thế, bác sĩ xác định Linh mắc hội chứng thiếu năng lượng sẵn có (Low Energy Availability – LEA), gây rối loạn nội tiết và suy nhược cơ thể.

Theo bác sĩ Mai, nhiều người giảm cân bằng cách cắt giảm gần như hoàn toàn tinh bột nhưng vẫn duy trì tập luyện nặng. Khi năng lượng nạp vào thấp hơn nhiều so với mức tiêu hao, cơ thể sẽ ưu tiên nuôi các cơ quan sống còn như tim, não và phổi, đồng thời giảm cung cấp năng lượng cho những cơ quan khác.

“Nang tóc, hệ nội tiết, hệ tiêu hóa hay tuần hoàn ngoại vi đều bị ảnh hưởng. Vì vậy người bệnh có thể đồng thời rụng tóc, mất kinh, đầy bụng, lạnh tay chân, chóng mặt dù cân nặng đã đạt mức mong muốn”, bác sĩ Mai giải thích.

Nếu tình trạng thiếu năng lượng kéo dài, người bệnh không chỉ đối mặt với rối loạn nội tiết mà còn có nguy cơ giảm mật độ xương, suy giảm miễn dịch, giảm khả năng sinh sản và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe toàn thân.

Sau khi xác định đúng nguyên nhân, bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa cho Linh. Người bệnh được bổ sung sắt và vi chất dinh dưỡng nhằm cải thiện tình trạng thiếu máu, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn bằng cách đưa tinh bột trở lại khẩu phần với tỷ lệ phù hợp để phục hồi cân bằng năng lượng.

Song song đó, bác sĩ yêu cầu giảm cường độ tập luyện, thay thế các bài tập nặng bằng đi bộ hoặc yoga trong giai đoạn hồi phục, hướng dẫn thay đổi tư thế từ từ để hạn chế hạ huyết áp tư thế đứng và theo dõi sát đáp ứng điều trị.

Sau 4 tháng tuân thủ phác đồ, chu kỳ kinh nguyệt của Linh trở lại tự nhiên, tình trạng rụng tóc giảm rõ rệt, hệ tiêu hóa hoạt động ổn định. Người bệnh không còn chóng mặt, tay chân lạnh hay mệt mỏi kéo dài, sức khỏe phục hồi hoàn toàn.

Theo bác sĩ Mai, duy trì vóc dáng là nhu cầu chính đáng nhưng giảm cân không nên đánh đổi bằng sức khỏe. Mỗi người có thể trạng, mức chuyển hóa và nhu cầu năng lượng khác nhau. Vì vậy không nên tự áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc tập luyện quá sức theo xu hướng trên mạng xã hội.

Người có nhu cầu kiểm soát cân nặng nên được bác sĩ đánh giá toàn diện về dinh dưỡng, chuyển hóa, nội tiết và bệnh đi kèm để xây dựng phác đồ giảm cân phù hợp. Điều này không chỉ giúp đạt mục tiêu về cân nặng mà còn bảo vệ sức khỏe lâu dài, hạn chế nguy cơ rối loạn nội tiết, suy giảm thể chất và các biến chứng khó hồi phục.

*Tên nhân vật đã được thay đổi