Tối sầm hai mắt sau cơn đau đầu dữ dội, anh Mạnh (37 tuổi, TP.HCM) được chẩn đoán suy giảm thị lực vĩnh viễn do biến chứng tăng huyết áp ác tính và tiểu đường.

Thạc sĩ bác sĩ Dương Minh Phúc, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), cho biết khi đến khám thị lực mỗi mắt người bệnh chỉ còn 2/10. Anh Mạnh không biết mình có bệnh nền. Thời điểm này, huyết áp người bệnh rất cao, lên đến 158/100 mmHg (bình thường khoảng 120/80 mmHg). Anh cho biết trước đó bị đau đầu dữ dội, kèm choáng váng và mờ mắt; sau 3 ngày tuy đã hết đau đầu nhưng tình trạng mắt không cải thiện. Bác sĩ nghi ngờ người bệnh vừa trải qua cơn tăng huyết áp ác tính (mức huyết áp trên 180/120 mmHg), dù khi đến khám chỉ số huyết áp đã hạ xuống, qua giai đoạn nguy hiểm nhưng vẫn cần đánh giá nguy cơ tổn thương toàn diện.

Kết quả kiểm tra chuyên sâu bằng máy chụp màu đáy mắt FO và máy chụp cắt lớp quang học OCT ghi nhận hai mắt phù gai thị, tân mạch võng mạc, xuất huyết võng mạc kèm xuất huyết dịch kính. Anh Mạnh được chẩn đoán mắc bệnh võng mạc do tăng huyết áp ác tính và bệnh võng mạc tiểu đường tăng sinh. Anh được hướng dẫn khám tại Trung tâm Tim mạch và khoa Nội tiết – Đái tháo đường để điều chỉnh huyết áp, đường huyết về mức ổn định; kết hợp tầm soát các biến chứng khác.

Tăng huyết áp ác tính là tình trạng nguy hiểm, diễn biến nhanh. Bệnh xảy ra khi chỉ số huyết áp bị tăng cao đột ngột, có kèm theo tổn thương cơ quan đích gồm tim, não, thận và mắt. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, nhìn mờ, tức ngực, khó thở hoặc rối loạn tri giác, bác sĩ cho biết.

Tình trạng của anh Mạnh là hệ quả của hai bệnh nền – tăng huyết áp và tiểu đường, cùng lúc gây tổn thương hệ thống mạch máu nuôi võng mạc. “Tổn thương võng mạc của người bệnh ở mức nghiêm trọng, không chỉ đe dọa thị lực mà còn cảnh báo nguy cơ biến chứng bệnh toàn thân như thận, tim mạch, thậm chí đột quỵ”, bác sĩ Phúc nói.

Đường huyết tăng kéo dài khiến thành mạch võng mạc suy yếu, gây tắc nghẽn mao mạch, thiếu oxy, kích thích hình thành các mạch máu mới (tân mạch) bất thường, dẫn đến bệnh võng mạc tiểu đường tăng sinh.

Khi xuất hiện cơn tăng huyết áp ác tính, áp lực tăng cao lên thành mạch vốn suy yếu, các mạch máu mới dễ vỡ, dẫn đến rò rỉ dịch và xuất huyết võng mạc. Lúc này, tổn thương tiến triển nhanh hơn, dẫn đến xuất huyết dịch kính, phù gai thị. Người bệnh thường bị mất thị lực đột ngột hoặc giảm thị lực nặng như trường hợp của anh Mạnh. Bệnh có nguy cơ dẫn đến tăng nhãn áp, bong võng mạc, thậm chí mù lòa vĩnh viễn nếu không điều trị kịp thời.

Anh Mạnh được chỉ định tiêm thuốc chống tăng sinh mạch máu (Anti-VEGF) vào buồng dịch kính nhằm kiểm soát tân mạch, hạn chế rò rỉ dịch và xuất huyết; kết hợp laser quang đông võng mạc nhằm giảm vùng thiếu máu.

Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý do võng mạc bị tổn thương nghiêm trọng, thị lực suy giảm khó có khả năng phục hồi hoàn toàn. Các phương pháp điều trị nhằm kiểm soát bệnh, ngăn tổn thương tiến triển và giảm nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.

Một tuần sau điều trị, tình trạng xuất huyết võng mạc được kiểm soát, thị lực cải thiện lên mức 5/10. Bác sĩ lưu ý người bệnh vẫn cần kiểm soát chặt huyết áp, đường huyết và tái khám định kỳ vì bệnh có nguy cơ tái phát. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như đau đầu kèm nhìn mờ, mất thị lực đột ngột, thấy đốm đen cần đến ngay bệnh viện có chuyên khoa Mắt để được khám và điều trị kịp thời.

Bệnh võng mạc là biến chứng phổ biến đối với người mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch. Cả hai bệnh đều diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, đến giai đoạn tổn thương nặng, người bệnh có thể bị giảm thị lực, nhìn thấy ruồi bay, nhìn méo hình hoặc có màn che trước mắt.

Bác sĩ Phúc tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khuyến cáo người cao tuổi, người có bệnh nền cần khám mắt định kỳ 6-12 tháng để tầm soát, khám và điều trị kịp thời giúp bảo tồn thị lực. Đồng thời, mỗi người cần kiểm soát các chỉ số toàn thân như huyết áp, đường huyết. Khi thấy các dấu hiệu bất thường như chóng mặt, đau đầu thường xuyên, tim đập nhanh, khát nước nhiều, nhanh đói… cần đến đến bệnh viện để kiểm tra, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

*Tên người bệnh đã được thay đổi