Nôn ói, quấy khóc dữ dội, bé Khánh được đưa đến bệnh viện cấp cứu. Siêu âm Doppler phát hiện ruột xoắn quanh trục mạch máu, nguy cơ thiếu máu và hoại tử nếu chậm can thiệp.

Hai tuần sau khi chào đời, bé Khánh đột ngột quấy khóc dữ dội, nôn ra dịch xanh rêu nên gia đình đưa bé đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ).

Khi tiếp nhận, bác sĩ nhận thấy bụng bé chướng lên ở vùng thượng vị nhưng phía dưới lại xẹp, mỗi lần chạm vào, bé khóc thét. Trẻ sinh đủ tháng, đi phân su bình thường sau sinh và trước đó không có biểu hiện bất thường. Tuy nhiên, màu xanh rêu trong dịch nôn khiến bác sĩ cấp cứu nghi ngờ đường tiêu hóa của bé đang bị tắc nghẽn, chỉ định siêu âm bụng bằng hệ thống siêu âm Doppler khẩn cấp.

Bác sĩ CKII Mai Tấn Liên Bang, Trưởng Đơn vị Hình ảnh học Nhi, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp cho biết, kết quả ban đầu không cho thấy hẹp môn vị phì đại – một trong những nguyên nhân có thể gây nôn ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, với tình trạng nôn dịch xanh rêu và bụng chướng bất thường của bé, bác sĩ không dừng lại ở những nguyên nhân thường gặp mà tiếp tục khảo sát kỹ vùng thượng vị.

Khi di chuyển đầu dò dọc theo vùng bụng, một hình ảnh bất thường dần hiện rõ trên màn hình, các mạch máu và mạc treo ruột cuộn xoắn quanh nhau, tạo thành hình ảnh “xoáy nước”. Để xác định chính xác cấu trúc đang bị xoắn, bác sĩ tiếp tục đánh giá mối tương quan giữa động mạch và tĩnh mạch mạc treo tràng trên. Kết quả cho thấy tĩnh mạch mạc treo tràng trên nằm lệch về phía trước và bên trái động mạch, đồng thời cùng mạc treo ruột quấn quanh động mạch thành một vòng xoắn. Các quai ruột phía sau xẹp, nhu động giảm. Tuy nhiên, thành ruột chưa dày và trên Doppler màu vẫn còn tín hiệu dòng máu nuôi thành ruột. Điều này cho thấy ruột đã bị xoắn và cản trở lưu thông, nhưng chưa có dấu hiệu rõ của mất tưới máu tại thời điểm siêu âm.

Từ những dấu hiệu trên siêu âm, bác sĩ chẩn đoán bé bị xoắn trung tràng trên nền ruột xoay bất toàn.

Xoắn trung tràng là tình trạng các quai ruột bị xoắn quanh trục mạch máu nuôi ruột, làm cản trở lưu thông. Ruột xoay bất toàn là một bất thường xảy ra trong quá trình thai nhi phát triển. Bình thường, ruột sẽ xoay và cố định dần vào vị trí ổn định trong ổ bụng. Nếu quá trình này không hoàn tất, ruột có thể nằm ở vị trí bất thường và phần gắn ruột vào thành bụng trở nên hẹp, khiến các quai ruột dễ bị xoắn.

“Đây không còn là dấu hiệu của một rối loạn tiêu hóa thông thường. Hình ảnh “xoáy nước” là dấu hiệu đặc trưng gợi ý ruột đang xoắn quanh trục mạch máu – tình trạng có thể nhanh chóng cản trở dòng máu đến ruột. Ở bệnh nhi này, cơ hội bảo tồn đoạn ruột vẫn còn, nhưng không thể chờ đợi”, bác sĩ Bang nói.

Ê kíp Cấp cứu, Chẩn đoán hình ảnh, Trung tâm Sơ sinh nhanh chóng hội chẩn khẩn cấp. Từ hình ảnh “xoáy nước”, tình trạng tắc nghẽn và đánh giá tưới máu, êkíp thống nhất đưa bé vào phẫu thuật khẩn để tháo xoắn trước khi dòng máu đến ruột bị chặn hoàn toàn. Với một trẻ mới 2 tuần tuổi, từng phút đều có ý nghĩa. Nếu tình trạng xoắn kéo dài, phù nề thành ruột có thể tăng lên, dòng máu động mạch bị cản trở, đoạn ruột thiếu máu rồi hoại tử, phải cắt bỏ.

Ngay sau hội chẩn, bé được chuyển phẫu thuật khẩn cấp. Các bác sĩ phát hiện ruột bị xoắn quanh cuống mạch, làm cản trở lưu thông trong ổ bụng. Êkíp tiến hành tháo xoắn ruột, giải phóng các dây chằng Ladd – các dải mô bất thường đang giữ bất thường các quai ruột, sau đó sắp xếp lại vị trí ruột trong ổ bụng để giảm nguy cơ xoắn trở lại. Việc can thiệp được thực hiện khi đoạn ruột vẫn còn tưới máu, không phải cắt bỏ ruột, giúp bé tránh được biến chứng thiếu máu kéo dài dẫn đến hoại tử.

Sau phẫu thuật, bé được chuyển về Trung tâm Sơ sinh để tiếp tục theo dõi. Một ngày sau can thiệp, bé không còn quấy khóc, hết nôn, bụng mềm hơn và bắt đầu ăn uống trở lại. Tình trạng ổn định dần, không ghi nhận dấu hiệu bất thường. Sau 3 ngày điều trị, bé được xuất viện, trở về nhà trong tình trạng ổn định.

Bác sĩ Liên Bang cho biết, ngoài xoắn trung tràng, trẻ có thể gặp xoắn tinh hoàn, xoắn mấu phụ tinh hoàn hoặc mào tinh, xoắn buồng trứng, và hiếm hơn là xoắn mạc nối lớn…

Điều khiến các tình trạng này dễ bị bỏ sót là triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu. Trẻ nhỏ có thể chỉ quấy khóc, nôn ói, bỏ bú hoặc đau bụng. Trẻ lớn hơn có thể đau bụng, đau vùng bẹn hoặc bìu nhưng không phải lúc nào cũng mô tả rõ vị trí và mức độ đau. Vì vậy, biểu hiện có thể bị nhầm với các bệnh lý tiêu hóa, tiết niệu thông thường.

Bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ đau đột ngột, quấy khóc bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm, đặc biệt khi triệu chứng tăng nhanh hoặc không rõ nguyên nhân. Siêu âm Doppler có thể giúp tìm dấu hiệu xoắn và đánh giá tình trạng tưới máu, hỗ trợ bác sĩ quyết định xử trí, can thiệp kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

*Tên của người bệnh đã được thay đổi