Chân trái đột ngột sưng phù, đau nhức, chị Phương, 51 tuổi, đi khám phát hiện cục máu đông chi chít trong lòng tĩnh mạch chi dưới, cản trở lưu thông máu.

Chị Phương không có tiền sử bệnh tim mạch. Hai tuần nay chị sưng đau vùng chân trái. Mức độ đau nhức ngày càng tăng khiến chị không thể đi lại, vùng đùi và bắp chân phù to. Chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu cho biết, tĩnh mạch chi dưới của bệnh nhân chi chít huyết khối làm chậm lưu thông máu, khiến toàn bộ cẳng chân thiếu máu nuôi nghiêm trọng gây biểu hiện sưng đau. Bác sĩ chẩn đoán chị mắc hội chứng May-Thurner.

Hội chứng May-Thurner xảy ra khi động mạch chậu phải bắt chéo chèn ép tĩnh mạch chậu trái, làm chậm dòng máu từ chân trở lại tim. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc huyết khối tĩnh mạch sâu tại vị trí tĩnh mạch chậu bị chèn ép. Cục máu đông có thể vỡ ra và trôi đến các động mạch khác, phổi biến nhất là phổi, gây thuyên tắc phổi đe dọa tính mạng. Về lâu dài, huyết khối tĩnh mạch sâu có khả năng tái phát hoặc gây hội chứng hậu huyết khối, ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh.

Trước đây đối với các bệnh nhân bị huyết khối tĩnh mạch sâu, bác sĩ thường điều trị nội khoa bằng thuốc kháng đông và vớ áp lực. Điều này giúp cải thiện một phần triệu chứng, ngăn hình thành huyết khối mới trong giai đoạn đầu. Nhưng một thời gian sau bệnh dễ tái phát, huyết khối nhiều hơn làm triệu chứng trầm trọng hơn. Do đó, bên cạnh điều trị thuốc, phương pháp hiệu quả hơn là sử dụng thuốc tiêu sợi huyết để làm mềm cục máu đông, hút bớt máu đông, sau đó đặt stent tĩnh mạch chậu để khơi thông lòng mạch. Đây là biện pháp ít xâm lấn, giúp giải quyết gần như hoàn toàn tình trạng hẹp tĩnh mạch, khả năng tái phát thấp.

Ê kíp hội chẩn, nhận định chị Phương cần trải qua nhiều thì can thiệp để khơi thông tĩnh mạch chi dưới. Trước tiên, chị được đặt lưới lọc tĩnh mạch chủ nhằm ngăn ngừa huyết khối trôi lên gây thuyên tắc phổi. Tiếp đến, bác sĩ luồn dụng cụ qua tĩnh mạch khoeo với vết chọc kim rất nhỏ, chỉ 2-3 mm, đưa một quả bóng nhỏ vào để mở rộng tĩnh mạch chậu trái rồi dùng dụng cụ chuyên dụng hút huyết khối bám trong lòng mạch. Cuối cùng, bác sĩ đặt stent vào tĩnh mạch để mở rộng lòng mạch, giúp máu lưu thông bình thường. Suốt quá trình can thiệp có sự trợ giúp của hệ thống siêu âm trong lòng mạch (IVUS) giúp bác sĩ quan sát kỹ hơn cấu trúc mạch máu để thao tác chuẩn xác.

Thủ thuật diễn ra thuận lợi, không biến chứng. Bệnh nhân xuất viện sau ba ngày, chân giảm phù nhiều, được kê toa thuốc kháng đông trong vài tháng đầu để ngăn tái phát huyết khối.

Tái khám sau hai tuần, chân trái chị Phương trở về kích thước ban đầu, hết hẳn đau nhức. Dự kiến một tháng sau, khi huyết khối tan hết, chị sẽ được làm thủ thuật lấy lưới lọc tĩnh mạch chủ ra.

Hội chứng May-Thurner không phải bệnh lý di truyền, có thể gặp ở bất kỳ người nào. Bệnh gồm ba giai đoạn: giai đoạn I không triệu chứng, giai đoạn II tĩnh mạch bị chèn ép lâu ngày làm tổn thương lòng mạch máu, giai đoạn III đã hình thành máu đông trong lòng mạch. Người có nguy cơ dẫn đến huyết khối là nữ giới, trên 50 tuổi, phụ nữ mới sinh con, phụ nữ có từ hai con trở lên, phụ nữ đang uống thuốc tránh thai, người phải nằm bất động thời gian dài, người mắc bệnh lý làm tăng nguy cơ đông máu như ung thư.

Bác sĩ Dũng cho biết, không có biện pháp giúp ngăn ngừa tuyệt đối hội chứng May-Thurner, nhưng mỗi người có thể cải thiện lưu thông máu và giảm nguy cơ đông máu bằng cách tránh đứng hoặc ngồi một chỗ trong thời gian dài, uống nhiều nước, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc lá, kiểm soát bệnh lý đi kèm như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh động mạch ngoại vi, mang vớ tĩnh mạch… Khi có dấu hiệu nặng chân, sưng phù, loét da, đau nhức, giãn tĩnh mạch chân…, người bệnh cần đi khám sớm để tìm nguyên nhân và can thiệp tái thông tĩnh mạch sớm, tránh bỏ lỡ “thời điểm vàng” điều trị.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi