Huyết áp bất ngờ vọt lên 220/120 mmHg khi đang làm việc, chị Nhung, 39 tuổi, đi khám bác sĩ chẩn đoán bệnh tim bẩm sinh còn ống động mạch nhưng chị không tin.

“Còn ống động mạch thường được chẩn đoán ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, trường hợp 39 tuổi mới phát hiện ít gặp”, GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nhận định.

Ống động mạch là một phần bình thường của hệ thống tuần hoàn bào thai, thường đóng lại ngay sau khi trẻ chào đời. Bệnh còn ống động mạch xảy ra khi ống động mạch không tự đóng được trong những tuần đầu sau sinh. Điều này khiến máu lưu thông trực tiếp từ động mạch chủ qua động mạch phổi, dẫn đến gia tăng dòng máu vào hệ tuần hoàn phổi, tăng lượng máu trở về tim trái. Bệnh có thể gây ra biến chứng tăng áp động mạch phổi, suy tim, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng.

Chị Nhung không có tiền sử huyết áp cao hay các bệnh lý khác, hai lần sinh nở đều không phát hiện bất thường, gia đình cũng không ai mắc bệnh tim. Trước đó một tháng, vợ chồng chị còn lái xe máy phượt từ Hải Dương vào TP.HCM để “sau này về già có chuyện kể cho con cháu nghe”. Anh chị thuê ôtô xuống miền Đông, miền Tây du ngoạn, sau đó lại chở nhau bằng xe máy về Hải Dương. Chuyến đi kéo dài nửa tháng, sức khỏe của chị không có biểu hiện lạ.

Gần đây, khi đang làm việc, chị thấy mặt nóng ran, choáng váng. Tự đo huyết áp tại nhà ghi nhận 220/120 mmHg, nghĩ do làm việc căng thẳng, chị mua thuốc hạ huyết áp uống. Hôm sau huyết áp tiếp tục tăng cao, chị đi khám tại một bệnh viện gần nhà (ở Hải Dương), được chẩn đoán mắc bệnh tim bẩm sinh.

Vợ chồng chị Nhung hoang mang, quyết định vào TP.HCM khám ở một số bệnh viện chuyên sâu, có chuyên gia giỏi, kỹ thuật tầm soát hiện đại để khám lại. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, chị được bác sĩ kiểm tra lâm sàng ghi nhận tim có âm thổi liên tục bất thường, siêu âm tim xác nhận còn ống động mạch, hở van hai lá nhẹ. “Lúc này tôi mới thật sự tin là mình có bệnh”, chị nói.

Giáo sư Nhân giải thích trường hợp này đường kính ống động mạch nhỏ nên không gây ra triệu chứng trong nhiều năm, một số dấu hiệu dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe khác. Phương pháp điều trị tối ưu là bít ống động mạch bằng dù qua ống thông. Đây là kỹ thuật can thiệp tim mạch ít xâm lấn, không cần mổ hở, giúp người bệnh nhanh hồi phục.

Thủ thuật diễn ra khoảng 30 phút, bệnh nhân được gây tê tại chỗ, tỉnh táo trong suốt quá trình can thiệp. Êkíp chọc kim vào tĩnh mạch và động mạch đùi, luồn ống thông nhỏ vào động mạch chủ, bơm thuốc cản quang để hiển thị rõ hình ảnh ống động mạch trên màn hình.

Dưới sự hướng dẫn của hệ thống máy chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), bác sĩ xác định chính xác vị trí, kích thước và hình dạng của ống động mạch, chọn loại dù có kích thước phù hợp để bít. Êkíp chụp lại mạch xác nhận dù đặt đúng vị trí, không rò, không ảnh hưởng đến các cấu trúc tim lân cận.

“Tôi không cảm thấy đau một chút nào, về giường bệnh là làm việc online như thường”, chị Nhung cho biết, lúc này chị mới thông báo với gia đình ở quê đi chữa bệnh. Hai ngày sau can thiệp, chị đủ điều kiện xuất viện, uống thuốc và tái khám theo lịch hẹn.

Theo GS.TS.BS Võ Thành Nhân, hiện có hai phương pháp ngoại khoa điều trị còn ống động mạch là can thiệp đóng ống động mạch bằng dù và phẫu thuật thắt ống động mạch bằng chỉ khâu hoặc kẹp. Trường hợp ống động mạch không quá lớn, có cấu trúc giải phẫu phù hợp có khả năng áp dụng can thiệp bít dù.

Nếu ống động mạch lớn, kèm theo các dị tật tim khác, có thể phẫu thuật để sửa chữa đồng thời các tổn thương. Người trưởng thành khi xuất hiện triệu chứng bất thường như khó thở, mệt mỏi, hụt hơi, tăng huyết áp đột ngột… cần đi khám sớm, tránh biến chứng.