Người Việt trẻ tuổi mắc ung thư thực quản cao gấp 6-8 lần so với Trung Quốc, Hàn Quốc, gấp gần hai lần Thái Lan, Philippines.

Thông tin trên được PGS.TS.BS Phạm Hùng Cường, Phó Giám đốc Chuyên môn, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết tại Hội nghị Khoa học thường niên 2025 của Bệnh viện vừa diễn ra (ngày 27-28/9). PGS Cường thêm rằng theo quy ước, ung thư ở độ tuổi trẻ được xác định khi bệnh xảy ra ở người dưới 50 tuổi.

Tại Hội nghị, PGS dẫn phân tích từ dữ liệu GLOBOCAN 2022 ghi nhận 16,2% bệnh nhân ung thư thực quản tại Việt Nam là người trẻ. Trong khi đó tỷ lệ này tại Trung Quốc là 2,6%, Hàn Quốc 3,3%, Thái Lan 9,4% và Philippines (9,7%). PGS Hùng Cường cho biết các con số trên được tính theo tỉ lệ phần trăm giữa người trẻ dưới 50 tuổi và toàn bộ trường hợp mắc ung thư thực quản tại các nước liên quan. Quy mô so sánh lần lượt trên 3.690 người bệnh (Việt Nam), 224.000 người (Trung Quốc), 2.390 người (Hàn Quốc), 3.290 người (Thái Lan) và 1.440 người (Philippines).

Hiện, ghi nhận trên toàn cầu cho thấy các ca mới mắc ung thư thực quản phổ biến ở độ tuổi trên 70 tuổi. Trong khi đó, tại Việt Nam, tuổi trung bình của bệnh nhân ung thư thực quản là độ tuổi 60. “Cơ quan Nghiên cứu ung thư Quốc tế (IARC) đánh giá trong giai đoạn 2022-2050, ung thư thực quản ở người trẻ Việt Nam có xu hướng gia tăng”.

Riêng tại TP.HCM, PGS Hùng Cường cũng báo cáo nghiên cứu ghi nhận số liệu ung thư thực quản quần thể (thống kê trên diện rộng và trong một khoảng thời gian cụ thể) cho thấy toàn thành phố có 1.384 ca mắc mới được chẩn đoán trong giai đoạn 2003-2016. Trong đó, số bệnh nhân trẻ (dưới 50 tuổi) chiếm tỷ lệ 15,3%. Mặc dù nghiên cứu lấy dữ liệu cách đây nhiều năm nhưng đây là lần đầu tiên một nghiên cứu quần thể về ung thư thực quản tại TP.HCM được tổ chức, theo PGS Hùng Cường.

So sánh với ghi nhận của GLOBOCAN cho thấy sự tương đồng về tỷ lệ mắc ung thư thực quản ở người trẻ tuổi tại Việt Nam đang ở mức cao. 

TTND.TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, nguyên Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, hiện là Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đánh giá các dữ liệu này góp phần giúp các chuyên gia nghiên cứu về dự phòng, sàng lọc, phát hiện sớm và điều trị, chăm sóc bệnh ung thư thực quản hiệu quả hơn. Với người bệnh trẻ tuổi, cần khám tầm soát sức khỏe định kỳ hoặc khám ngay khi có triệu chứng nghi ngờ như nuốt khó, sụt cân không rõ nguyên nhân…

Hiện chưa rõ nguyên nhân cụ thể dẫn đến tình trạng độ tuổi ung thư thực quản ở Việt Nam trẻ hơn các nước khác. Tuy nhiên, theo PGS Cường, ung thư thực quản tại Việt Nam chủ yếu là loại biểu mô tế bào gai. Rượu bia và thuốc lá là các yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến loại ung thư này.

Người có thói quen sử dụng đồ uống có cồn, các loại rượu mạnh trong thời gian dài có nguy cơ cao mắc ung thư thực quản. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá mức tiêu thụ rượu, bia của người Việt Nam là cao so với các quốc gia khác trong khu vực châu Á. Ước tính, trung bình mỗi người Việt trên 15 tuổi tiêu thụ 9,3 lít cồn nguyên chất trong một năm.

Ước tính Việt Nam có 16 triệu người trưởng thành hút thuốc. Trong thuốc lá có hơn 60 chất độc hại như formaldehyde, thạch tín, chất phóng xạ, hydro xyanua, benzen… Các chất này làm suy yếu hệ miễn dịch, có thể làm đột biến ADN (gen) dẫn đến ung thư. Nguy cơ ung thư thực quản cao hơn khi hút thuốc kết hợp uống rượu.

Các yếu tố nguy cơ khác như ăn ít chất xơ, vitamin từ rau, trái cây… Thói quen ăn thực phẩm nướng, chiên xào nhiều dầu mỡ ở nhiệt độ cao của người trẻ dễ dẫn đến tổn thương niêm mạc thực quản làm tăng nguy cơ mắc bệnh này.

Ngoài ra, người mắc bệnh trào ngược dạ dày – thực quản và bệnh Barrett, viêm teo dạ dày, co thắt tâm vị, khiến tế bào niêm mạc thực quản bị thay đổi tính chất cấu trúc, tổn thương, cũng tăng nguy cơ ung thư thực quản. Thừa cân, béo phì có thể tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào tuyến thực quản, do thúc đẩy bệnh trào ngược dạ dày. 

Thực quản có cấu trúc hình ống, dài khoảng 25 cm, nằm phía sau khí quản (đường thở) và phía trước cột sống. Ung thư thực quản xuất hiện khi các tế bào của thực quản phát triển bất thường không kiểm soát.

Bệnh ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng. Phần lớn người bệnh phát hiện bệnh ung thư thực quản ở giai đoạn trễ, đã di căn, gây nuốt nghẹn, nuốt khó khi ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân… khiến khả năng điều trị thấp. Ung thư thực quản ở giai đoạn sớm, được điều trị kịp thời, tiên lượng sống sau 5 năm (hoặc hơn) khoảng 80%. Tùy vào loại sinh học của u, giai đoạn, tổng trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp như phẫu thuật, xạ trị, hoá trị, thuốc trúng đích, miễn dịch…

Để phòng bệnh, mỗi người không nên hút thuốc lá, uống rượu bia. Chế độ ăn uống nhiều đạm nạc, rau xanh, trái cây giúp tăng cường sức khỏe. Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, duy trì cân nặng phù hợp. Khám sức khỏe định kỳ, người có yếu tố nguy cơ cao nên tầm soát ung thư để phát hiện sớm bất thường, điều trị kịp thời.