Nang giáp lưỡi là dị tật bẩm sinh có thể tồn tại nhiều năm không triệu chứng, chỉ bộc lộ khi bội nhiễm. Anh Jiho, 38 tuổi, người Hàn Quốc tại Việt Nam phát hiện bệnh sau 10 ngày tự điều trị viêm họng.

Bác sĩ CKI Võ Mai Khanh, Trưởng đơn vị Siêu âm can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P. Tân Sơn Hòa – Q. Tân Bình cũ), cho biết đau họng, sốt, nuốt vướng là những triệu chứng thường gặp của viêm đường hô hấp trên nên nhiều người có xu hướng tự mua thuốc điều trị. Tuy nhiên, nếu vùng cổ xuất hiện khối sưng ngày càng lớn hoặc triệu chứng kéo dài không đáp ứng điều trị, nguyên nhân có thể không còn là viêm họng thông thường mà là bệnh lý vùng cổ cần được chẩn đoán sớm.

Một trong những tổn thương khá thường gặp là nang giáp lưỡi. Đây là dị tật bẩm sinh hình thành từ phần còn sót lại của ống giáp lưỡi trong quá trình phát triển thai nhi. Phần lớn nang rất nhỏ, tồn tại âm thầm hàng chục năm mà không gây triệu chứng. Chỉ khi bị kích thích bởi viêm đường hô hấp trên hoặc nhiễm trùng vùng tai mũi họng, nang mới sưng nhanh, tạo mủ, gây nuốt khó, nuốt vướng và dễ bị nhầm với viêm họng hoặc các khối u khác ở vùng cổ.

Chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng rất khó xác định chính xác bản chất khối sưng. Việc kết hợp thăm khám với siêu âm giúp xác định tổn thương xuất phát từ họng, tuyến giáp hay mô mềm vùng cổ, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Anh Jiho, 38 tuổi, quốc tịch Hàn Quốc, đang làm việc tại Việt Nam là một trường hợp như vậy.

Người bệnh xuất hiện sốt, ho, đau họng và cảm giác nuốt vướng. Cho rằng chỉ mắc viêm họng thông thường, anh tự mua thuốc điều trị trong khoảng 10 ngày. Tuy nhiên, các triệu chứng không cải thiện, vùng cổ trước ngày càng căng tức rồi sưng to nhanh. Khi khối sưng lớn gần bằng quả chanh, kèm khó nuốt và đau, anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

Bác sĩ Nguyễn Đăng An, đơn vị Siêu âm can thiệp, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, cho biết khối sưng nằm ở đường giữa cổ, tiến triển nhanh và không điển hình của viêm họng thông thường. Người bệnh được chỉ định siêu âm để xác định nguyên nhân.

Kết quả cho thấy một khối dạng nang chứa nhiều dịch nằm đúng vị trí điển hình của nang giáp lưỡi. Thành nang dày, bên trong có dịch không đồng nhất cùng nhiều dấu hiệu viêm, phù hợp tình trạng bội nhiễm. Đồng thời, siêu âm xác định tuyến giáp nằm đúng vị trí và tách biệt hoàn toàn với khối nang, giúp loại trừ các bệnh lý xuất phát từ tuyến giáp.

Bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị nang giáp lưỡi bội nhiễm với kích thước hơn 7 cm, lớn gấp nhiều lần so với nang giáp lưỡi thông thường.

Theo bác sĩ An, người bệnh có thể đã có nang từ khi mới sinh nhưng không biết vì nang quá nhỏ. Sau đợt nhiễm trùng đường hô hấp, vi khuẩn xâm nhập vào nang khiến dịch và mủ tích tụ nhanh, làm khối nang tăng kích thước chỉ trong thời gian ngắn, gây chèn ép vùng cổ.

Do khối nang lớn gây khó nuốt và khó thở, ê kíp quyết định thực hiện chọc hút dưới hướng dẫn siêu âm để giải áp và kiểm soát nhiễm trùng trước khi điều trị triệt để.

Theo bác sĩ An, siêu âm không chỉ giúp xác định chính xác vị trí, kích thước và bản chất tổn thương mà còn hỗ trợ định vị đường đi của kim trong suốt quá trình can thiệp, giúp tránh các mạch máu, thần kinh và cấu trúc quan trọng vùng cổ, tăng độ an toàn cho người bệnh.

Thủ thuật được thực hiện dưới gây tê tại chỗ trong khoảng 30 phút. Ê kíp hút ra 114 ml dịch màu nâu từ khối nang. Sau can thiệp, khối sưng gần như xẹp hoàn toàn, người bệnh giảm rõ cảm giác căng tức, hết khó nuốt và cải thiện hô hấp. Sau khoảng một giờ theo dõi, anh được xuất viện và hẹn tái khám để đánh giá phẫu thuật cắt toàn bộ nang cùng đường rò nếu có chỉ định nhằm hạn chế tái phát.

Bác sĩ CKI Võ Mai Khanh cho biết phần lớn nang giáp lưỡi tồn tại âm thầm hàng chục năm. Chỉ khi có nhiễm trùng đường hô hấp trên, viêm tai mũi họng hoặc chấn thương vùng cổ, thành nang mới bị viêm, dịch và mủ tích tụ nhanh khiến khối nang phình to trong một đến hai tuần. Vì xuất hiện đột ngột, nhiều người lầm tưởng đây là khối u mới hình thành, trong khi nang đã tồn tại từ trước.

Các chuyên gia khuyến cáo, đau họng kéo dài kèm khối sưng vùng cổ ngày càng lớn, đặc biệt khi xuất hiện nuốt vướng, khó thở hoặc điều trị thông thường không cải thiện, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Khám lâm sàng kết hợp siêu âm giúp xác định chính xác nguyên nhân khối sưng, phân biệt với bệnh lý tuyến giáp, hạch cổ hay các tổn thương mô mềm khác, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng và tránh bỏ sót bệnh.

*Tên của người bệnh đã được thay đổi