Anh Dương thường xuyên nuốt nghẹn do bệnh co thắt tâm vị kéo dài, tới nay thực quản giãn lớn 7cm, biến dạng ngoằn ngoèo khiến thức ăn gần như không thể xuống dạ dày. Người bệnh được bác sĩ điều trị bằng phương pháp cắt cơ thực quản qua nội soi đường miệng (POEM).

Anh Dương (33 tuổi, Bắc Kạn) bắt đầu xuất hiện triệu chứng khó nuốt từ khoảng năm 20 tuổi. Năm 2015, anh đi khám, được chẩn đoán theo dõi co thắt tâm vị kèm giãn thực quản song không điều trị triệt để.

Sau nhiều năm, tình trạng nuốt nghẹn không ngừng tiến triển, anh Dương thường xuyên có cảm giác thức ăn mắc sau xương ức, phải ăn rất chậm, uống nhiều nước mới nuốt được. Anh Dương đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

ThS.BS Đào Trần Tiến, Phó khoa Tiêu hóa – Gan mật – Tụy, cho biết ở người khỏe mạnh, thực quản có đường kính khoảng 2-3 cm khi giãn để nuốt. Thức ăn được đẩy xuống dạ dày chỉ sau vài giây nhờ nhu động của thân thực quản kết hợp với sự giãn mở của cơ thắt thực quản dưới. Ở bệnh nhân co thắt tâm vị, cơ thắt thực quản dưới giãn không đầy đủ khi nuốt, đồng thời nhu động thân thực quản suy giảm hoặc mất, khiến thức ăn và nước uống không thể xuống dạ dày như bình thường mà bị ứ đọng trong lòng thực quản. Tình trạng này kéo dài làm thực quản giãn ngày càng lớn, giảm dần chức năng vận chuyển thức ăn.

Trường hợp của bệnh nhân Dương, tình trạng co thắt tâm vị diễn tiến suốt nhiều năm khiến thực quản giãn rất lớn tới 7 cm, thuôn nhỏ dần về phái tâm vị, biến dạng Sigma ngoằn nghèo. Khi chụp X-quang, 40 phút sau khi uống thuốc cản quang, thuốc vẫn không thể lưu thông xuống dạ dày, cho thấy đoạn nối giữa thực quản và dạ dày gần như không mở khi nuốt.

“Thực quản của người bệnh gần như đã trở thành một ‘túi chứa’ thức ăn thay vì một ống dẫn thức ăn xuống dạ dày”, bác sĩ Tiến cho biết.

Mặc dù mới 33 tuổi, bệnh nhân Dương đã có biến chứng thực quản giãn nặng, nếu không được can thiệp kịp thời, thực quản có thể tiếp tục giãn, mất hoàn toàn chức năng, thức ăn và dịch ứ đọng làm tăng nguy cơ hít sặc, viêm phổi hít tái diễn, suy dinh dưỡng, đồng thời khiến việc điều trị về sau trở nên khó khăn và phức tạp hơn.

Bác sĩ chỉ định điều trị bằng phương pháp cắt cơ thực quản qua nội soi đường miệng (POEM). Êkíp đưa ống nội soi vào thực quản, tạo một đường hầm dưới lớp niêm mạc rồi cắt lớp cơ thực quản đoạn dưới và cơ vòng thực quản dưới đang co thắt, giúp giải phóng tình trạng tắc nghẽn chức năng, khôi phục đường lưu thông thức ăn mà không cần mổ mở.

Ca can thiệp gặp nhiều thách thức do thực quản giãn rất lớn và ngoằn ngoèo, khiến việc xác định đúng hướng đi của đường hầm và vị trí cần cắt cơ trở nên khó khăn. Êkíp sử dụng hệ thống dây dẫn để định vị, đồng thời quan sát liên tục trong quá trình nội soi nhằm kiểm soát chính xác đường đi của đường hầm. Các bác sĩ cắt từng lớp cơ một cách thận trọng, tránh cắt quá rộng hoặc quá sâu có thể gây biến chứng. Khi đến vùng tâm vị, êkíp tính toán chiều dài và mức độ cắt cơ phù hợp, vừa giải phóng tình trạng co thắt, vừa hạn chế nguy cơ trào ngược dạ dày – thực quản sau này.

Sau can thiệp, chụp X-quang cản quang cho thấy thuốc đã lưu thông xuống dạ dày chỉ sau khoảng một phút. Trên phim kiểm tra sau 25 phút, thuốc cản quang tiếp tục đi qua dạ dày và đã xuống ruột non, trong khi trước điều trị gần như không thể vượt qua vị trí tâm vị.

Anh Dương hồi phục tốt, triệu chứng nuốt nghẹn cải thiện rõ, ăn uống thuận lợi hơn và được xuất viện sau 3 ngày. Trong tuần đầu sau xuất viện, người bệnh nên ăn thức ăn mềm, dễ tiêu để vị trí cắt cơ và khâu niêm mạc thực quản lành hoàn toàn. Sau đó có thể ăn uống bình thường nhưng cần hạn chế rượu bia, đồ uống có gas, thức ăn cay, chua nhằm giảm nguy cơ trào ngược.

Theo bác sĩ Tiến, co thắt tâm vị là rối loạn vận động thực quản tiến triển chậm nên dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với trào ngược dạ dày thực quản. Nhiều trường hợp không được phát hiện sớm để điều trị hoặc điều trị không triệt để khiến triệu chứng tăng nặng khó ăn uống ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống, đồng thời thực quản giãn lớn khiến việc điều trị phức tạp và nhiều nguy cơ hơn.

Bác sĩ Tiến khuyến cáo người có triệu chứng nuốt nghẹn kéo dài không nên chủ quan, tự ý bỏ điều trị hoặc không tái khám định kỳ. Hiện nay, kỹ thuật cắt cơ thực quản qua nội soi đường miệng (POEM) là phương pháp điều trị ít xâm lấn, giúp xử lý trực tiếp vị trí co thắt, người bệnh hồi phục nhanh và có thể ăn uống trở lại sớm. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị sẽ cao hơn nếu can thiệp trước khi thực quản giãn lớn, biến dạng hoặc mất chức năng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.

Xem thêm ca bệnh về: Người phụ nữ không thể ăn uống được do thực quản giãn 7 cm