Anh Long (31 tuổi) bị béo phì độ 3, khối lượng mỡ 57,4kg, chiếm hơn 43% tổng trọng lượng cơ thể, từng thử nhiều biện pháp giảm cân nhưng đều thất bại. Sau một tháng điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, anh giảm 7kg mỡ.
Đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, anh Nguyễn Hoàng Long (31 tuổi, ở Hải Phòng) cao 1m78 nhưng nặng 133,4 kg, chỉ số BMI 42,1.
TS.BS Lê Bá Ngọc, chẩn đoán anh Long béo phì độ 3 – mức độ nặng nhất. Khối lượng mỡ trong cơ thể người bệnh là 57,4 kg (ngưỡng bình thường 8,4-16,7 kg), chiếm hơn 43% tổng trọng lượng, diện tích mỡ nội tạng 270 cm2 (ngưỡng an toàn là dưới 100 cm2).
Tái khám sau một tháng điều trị, anh giảm hơn 7 kg mỡ (từ 57,4 kg xuống còn 50,3 kg), bảo toàn khối cơ, lượng mỡ nội tạng giảm 15%. Chế độ dinh dưỡng, tập luyện được cá thể hóa khiến anh Long dễ dàng thay đổi, thích nghi mà không gây mệt mỏi, căng thẳng vì phải ăn kiêng, tập luyện khắc nghiệt.
Lần đầu tiếp nhận người bệnh, bác sĩ Ngọc đánh giá lượng mỡ nội tạng của người bệnh cao gấp 2,7 lần ngưỡng an toàn, cho thấy mỡ tích tụ sâu trong ổ bụng, bao quanh nội tạng như gan, ruột, tim. Tình trạng này làm giảm độ nhạy insulin gây rối loạn chuyển hóa glucose, tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2. Cơ thể kháng insulin và tình trạng viêm mạn tính có thể ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch.
Đặc biệt, người bệnh còn dương tính với virus viêm gan B. Trong trường hợp này, bác sĩ Ngọc đánh giá gan đang phải chịu đựng tổn thương kép từ virus HBV và tình trạng gan nhiễm mỡ. Nếu không điều trị sớm, sự phối hợp cả 2 bệnh lý sẽ gây tổn thương gan rất nhanh, có thể dẫn đến xơ hoá và tăng nguy cơ ung thư gan.
Theo bác sĩ Ngọc, lượng mỡ dưới da của người bệnh quá lớn không chỉ làm tăng nặng các rối loạn chuyển hóa mà còn dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nguy hiểm khác. Cụ thể, mỡ tích tụ quanh cổ gây chèn ép đường thở, làm giảm oxy khi ngủ khiến người bệnh dễ rơi vào tình trạng ngưng thở khi ngủ, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, gây mệt mỏi, mất tập trung vào ban ngày. Mỡ thừa quá nhiều còn khiến khớp gối, khớp hông, cột sống phải chịu áp lực lớn, dễ dẫn đến thoái hóa, đau nhức.
Do đó, người bệnh được chỉ định sử dụng thuốc giảm cân đường tiêm. Thuốc hoạt động bằng cách tác động lên trung tâm kiểm soát cảm giác đói ở não (vùng dưới đồi), giúp giảm cảm giác đói và kéo dài cảm giác no sau khi ăn và khiến cơ thể giảm cân, từ đó thúc đẩy quá trình đốt mỡ toàn thân. Thuốc còn kích thích tuyến tụy tiết insulin nhiều hơn khi đường huyết tăng cao, đồng thời giảm tiết glucagon (hormone làm tăng đường huyết), giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn.
Đồng thời, anh Long cũng được kê thuốc nhằm kiểm soát nồng độ virus viêm gan B. Tuy nhiên, bác sĩ Ngọc lưu ý người bệnh cần được nhân viên y tế theo dõi sát chức năng gan, thận, và tác dụng phụ trên đường tiêu hóa khi kết hợp hai thuốc này. Do đó, anh tuyệt đối không tự ý thay đổi liều, tự mua thêm thuốc về sử dụng và tái khám đúng lịch hẹn.
Tư vấn với Tiến sĩ Trần Quyền An, chuyên gia dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, anh Long cho biết bản thân thừa cân từ nhỏ, từng thử nhiều cách tập luyện giảm cân nhưng đều thất bại. Các món ăn anh hàng ngày thường là đồ chiên, rán chứa nhiều dầu mỡ, chất béo và rất ít chất xơ. Anh cũng thường xuyên ăn vặt các loại hạt. Đặc biệt, anh không chỉ ăn nhiều mà còn thừa nhận bản thân có tốc độ ăn rất nhanh.
“Khẩu phần và thói quen ăn uống chưa hợp lý chính là nguyên nhân khiến người bệnh bị béo phì và nhiều lần giảm cân bằng cách tập luyện nhưng đều thất bại”, Tiến sĩ An nhận định.
Cụ thể, hành động ăn “no căng” lặp lại thường xuyên khiến cơ thể quen với việc tiêu thụ lượng thức ăn lớn hơn mức cần thiết. Trong khi đó, não bộ mất khoảng 20 phút để nhận được tín hiệu “no” từ dạ dày. Việc ăn quá nhanh khiến hàm lượng thức ăn tiêu thụ tăng nhiều so với nhu cầu thực tế. Ở người bệnh này, Tiến sĩ An đánh giá tổng lượng calo mỗi ngày đang tiêu thụ khoảng 3.500-3.700 kcal/ngày, vượt xa nhu cầu cơ thể.
Khẩu phần ăn của người bệnh còn rất ít chất xơ, dẫn đến cảm giác nhanh đói, dễ thèm ăn vặt và có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột.
Anh Long có thói quen tiêu thụ thực phẩm nhiều dầu mỡ và chất béo, dẫn đến sự gia tăng đáng kể lượng calo nạp vào cơ thể. Chất béo cung cấp hàm lượng calo cao, đặc biệt là chất béo bão hòa từ mỡ động vật và thực phẩm chiên rán có thể làm tăng nồng độ LDL-cholesterol (cholesterol xấu).
Hệ quả của chế độ ăn này là sự tích lũy năng lượng, tăng nguy cơ tích mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, làm tăng nguy cơ béo phì và các bệnh chuyển hoá khác, thúc đẩy quá trình xơ hóa gan và gây kháng leptin- một hormone quan trọng trong việc điều hòa cảm giác no, từ đó tiếp tục làm rối loạn cơ chế kiểm soát cân nặng.
“Đáng chú ý, anh Long có thói quen ăn vặt thường xuyên bằng các loại hạt, một sai lầm phổ biến ở nhiều người khi cố gắng giảm cân vì cho rằng đây là lựa chọn lành mạnh. Mặc dù các loại hạt chứa nhiều dưỡng chất có lợi, nhưng chúng cũng chứa hàm lượng calo cao. Chẳng hạn, 100g hạt bí cung cấp khoảng 550-600 kcal. Việc tiêu thụ hạt một cách không kiểm soát làm tăng tổng lượng năng lượng nạp vào cơ thể, ngay cả khi không thực sự cảm thấy đói, từ đó cản trở quá trình giảm cân và kiểm soát cân nặng”, Tiến sĩ An phân tích.
Với người bệnh có cân nặng rất lớn như anh Long, mục tiêu dinh dưỡng cần đạt là giảm dần khẩu phần ăn để đảm bảo yếu tố thâm hụt calo và xây dựng thói quen dinh dưỡng lành mạnh. Đây là yếu tố quan trọng giúp quá trình giảm cân, giảm mỡ thành công, đồng thời duy trì hiệu quả lâu dài, bền vững.
Trong quá trình tư vấn, tiến sĩ An đã chỉ ra vấn đề, cung cấp kiến thức đúng về dinh dưỡng và hướng dẫn chế độ ăn phù hợp thể trạng và mục tiêu sức khỏe. Do thể trạng thừa quá nhiều mỡ, chế độ ăn được khuyến nghị hướng dẫn cắt giảm 500-700 kcal/ngày so với mức nhu cầu cơ thể.
Tuy nhiên, để cơ thể tập trung vào quá trình phân giải mỡ không làm mất khối cơ, chế độ ăn của người bệnh cần đảm bảo cung cấp đủ 1-1,2g protein/kg thể trạng lý tưởng/ngày, hạn chế chất béo từ chế độ ăn ở dưới mức 20% tổng năng lượng và cung cấp đủ nhu cầu tinh bột duy trì ở mức 45-55% nhu cầu năng lượng cơ thể (khuyến nghị sử dụng ngũ cốc nguyên cám), tránh thực phẩm gây độc cho gan hoặc làm tăng gánh nặng chuyển hóa (rượu bia, mỡ động vật, đường).
Anh Long cũng được tư vấn một số quy tắc đơn giản, linh hoạt giúp kiểm soát lượng calo nạp vào có thể áp dụng cho mọi bữa ăn.
Tiến sĩ An còn hướng dẫn người bệnh cách thay đổi thói quen ăn nhanh thành “ăn chậm nhai kỹ”. Đây là một trong những thói quen đơn giản nhưng đóng vai trò quan trọng giúp kiểm soát cân nặng và hỗ trợ giảm mỡ hiệu quả. Việc ăn chậm giúp kiểm soát lượng thức ăn nạp vào, hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn đặc biệt là từ tinh bột và protein. Ngoài ra, khi nhai kỹ, các hormone liên quan đến cảm giác no (leptin, GLP-1) được tiết ra nhiều hơn. Điều này giúp người bệnh kiểm soát cơn đói tốt hơn”, tiến sĩ An giải thích.
Về vận động, kết quả đo InBody cho thấy người bệnh có nền tảng thể lực, cơ bắp phát triển tốt (42,7 kg) nhưng cơ bắp ở tay và thân trên phát triển hơn chân do hạn chế vận động. Mục tiêu đặt ra khi xây dựng bài tập cho anh Long là giảm mỡ hiệu quả, cải thiện sức bền, cân bằng phát triển cơ bắp toàn thân, hạn chế chấn thương do trọng lượng lớn. Các bài tập được xây dựng theo cường độ tăng dần để giúp anh Long thích nghi, không gây ra tình trạng căng thẳng, kiệt sức, mất nước và hạn chế chấn thương.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
