Từng phẫu thuật tìm tinh trùng thất bại, anh Minh, 35 tuổi, đến Bệnh viện Tâm Anh xin tinh trùng thụ tinh ống nghiệm, được toại nguyện ước mơ làm cha nhờ kỹ thuật gom tinh trùng số lượng ít.

Anh Minh kết hôn cùng chị Tú, 38 tuổi, năm 2013 nhưng nhiều năm không có tin vui. Năm 2018, anh đi khám được chẩn đoán không có tinh trùng trong tinh dịch, đã phẫu thuật tìm tinh trùng nhưng không thành công.

Cuối cùng, sau 13 năm điều trị, uống thuốc nam, thuốc bắc không có kết quả, anh chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM với dự định xin tinh trùng để thụ tinh ống nghiệm.

Bác sĩ Nguyễn Quang Vinh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, nhận định việc từng phẫu thuật tìm tinh trùng thất bại không đồng nghĩa hoàn toàn không còn khả năng sinh tinh, do đó bác sĩ đánh giá lại toàn diện chức năng sinh sản của anh Minh, gồm tiền sử điều trị, tình trạng tinh hoàn, nội tiết và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.

Bác sĩ Vinh hướng dẫn anh Minh điều chỉnh các yếu tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng. Đến ngày lấy mẫu, tinh dịch đồ ban đầu vẫn gần như không ghi nhận tinh trùng. Thay vì dừng lại ở kết quả này, mẫu được ly tâm, cô đặc và chuyên viên phôi học tiếp tục rà soát kỹ phần cặn lắng dưới kính hiển vi. Trong mẫu tinh dịch, êkíp chỉ ghi nhận vài tinh trùng.

Theo bác sĩ Vinh, số lượng này cực kỳ ít nhưng có ý nghĩa với người từng được chẩn đoán không có tinh trùng và phẫu thuật tìm tinh trùng thất bại. “Nếu tận dụng được, anh Minh vẫn còn cơ hội có con bằng chính tinh trùng của mình”, bác sĩ Vinh nói.

Thay vì sử dụng ngay lượng tinh trùng ít ỏi này cho một chu kỳ IVF, các chuyên viên phôi học thu nhận và trữ lạnh từng mẫu. Quá trình được lặp lại qua nhiều lần xuất tinh, từng lượng tinh trùng nhỏ được tích lũy để gom đủ cho chu kỳ tạo phôi.

Mỗi lần, tinh dịch được chuyển đến phòng Lab để xử lý, gạn lọc và ly tâm nhằm tập trung phần cặn có khả năng chứa tinh trùng. Chuyên viên phôi học tiếp tục tìm kiếm dưới kính hiển vi, thu nhận những tinh trùng có thể sử dụng rồi bảo quản lạnh. Những lượng tinh trùng nhỏ được tích lũy qua từng lần cho đến khi đạt tiêu chuẩn để tạo phôi.

Theo ThS Nguyễn Ngọc Quỳnh, Trưởng Lab, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, điểm quan trọng của kỹ thuật này là tận dụng những tinh trùng xuất hiện với số lượng rất ít thay vì bỏ qua vì không đủ cho một lần điều trị. Việc thu nhận và bảo quản qua nhiều lần giúp tích lũy nguồn tinh trùng, tạo điều kiện để người bệnh có thể thực hiện IVF bằng tinh trùng của chính mình.

Khi lượng tinh trùng đã được tích lũy đủ, êkíp rã đông các mẫu theo quy trình của phòng Lab, lựa chọn tinh trùng phù hợp và thực hiện kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI). Với ICSI, chuyên viên phôi học có thể lựa chọn từng tinh trùng phù hợp để tiêm trực tiếp vào noãn trưởng thành, thay vì cần một lượng lớn tinh trùng để thụ tinh theo phương pháp thông thường.

Từ lượng tinh trùng được gom và trữ lạnh qua nhiều lần, êkíp thực hiện ICSI với noãn của chị Tú, tạo được 4 phôi, nuôi cấy trong hệ thống Time-lapse tích hợp AI tại phòng Lab ISO 5. Môi trường nuôi cấy được kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm, chất lượng không khí và các điều kiện liên quan nhằm hạn chế những biến động có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển của phôi.

Hệ thống Time-lapse cho phép quan sát, theo dõi liên tục quá trình phát triển và phân chia của phôi mà không cần đưa phôi ra ngoài kiểm tra thường xuyên.

Các phôi tiếp tục được nuôi đến giai đoạn phôi nang để đánh giá và thực hiện sinh thiết kiểm tra di truyền. Kết quả cho thấy 2 trong 4 phôi có bất thường, được bác sĩ tư vấn không sử dụng; 2 phôi còn lại có kết quả bình thường, được trữ lạnh để chuẩn bị cho bước chuyển phôi.

Với trường hợp có số lượng tinh trùng cực ít như anh Minh, việc tạo được phôi và có phôi bình thường là những bước quan trọng trong quá trình điều trị. Hiện chị Tú đang được chuẩn bị nội mạc tử cung, dự kiến sẽ được chuyển phôi trong thời gian tới.

Bác sĩ Vinh cho biết, vô sinh nam có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như rối loạn nội tiết, suy giảm khả năng sinh tinh của tinh hoàn, tắc nghẽn đường dẫn tinh hoặc bất thường về số lượng và chất lượng tinh trùng. Riêng tình trạng tinh trùng cực kỳ ít (Cryptozoospermia) như anh Minh cần được đánh giá chuyên sâu để xác định nguyên nhân do tắc nghẽn hay suy giảm quá trình sản xuất tinh trùng.

Với trường hợp nam giới có số lượng tinh trùng cực ít, các chuyên viên phôi học tại IVF Tâm Anh TP.HCM áp dụng kỹ thuật ly tâm và khảo sát kỹ phần cặn lắng nhằm phát hiện những tinh trùng hiếm có mà xét nghiệm thông thường khó ghi nhận.

Bác sĩ khuyến cáo nam giới kết hôn một năm chưa có con, đặc biệt khi từng có kết quả tinh dịch đồ bất thường, hoặc được chẩn đoán không có tinh trùng, nên khám chuyên khoa để xác định nguyên nhân trước khi lựa chọn phương án điều trị. Hai vợ chồng cũng cần được đánh giá đồng thời bởi khả năng thành công của hỗ trợ sinh sản phụ thuộc vào nhiều yếu tố từ cả hai phía.

“Không tìm thấy tinh trùng ở một thời điểm không đồng nghĩa khép lại cơ hội có con chính chủ. Điều quan trọng là xác định chính xác nguyên nhân, đánh giá lại khi cần thiết và lựa chọn đúng phương pháp điều trị”, bác sĩ Vinh nói.

* Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi