Nhiều lần giảm cân không thành công, chị Tâm (42 tuổi) đi khám giảm cân, bác sĩ phát hiện thêm nhiều sỏi trong mật người bệnh, nghi do béo phì.

Liên tục tăng cân sau khi sinh con thứ hai, một năm gần đây, chị Tâm liên tục thấy hụt hơi, khó thở, đi lại nặng nề, mỗi lần lên xuống cầu thang đều đau nhức hai đầu gối nhiều nên quyết định giảm cân tại bệnh viện do trước đó chị đã nhiều lần tự giảm cân tại nhà không thành công.

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), cho biết chị Tâm nặng 97kg, chỉ số BMI 37, béo phì mức độ nặng nhất. Chỉ số mỡ nội tạng người bệnh là 244cm2, chị còn bị gan nhiễm mỡ độ 3. Đáng lo ngại, chỉ số cholesterol toàn phần vượt quá 240 mg/dL, ở ngưỡng nguy hiểm (mức bình thường dưới 200 mg/dL). Kết quả siêu âm còn cho thấy chị có sỏi kích thước 16mm và vài sỏi nhỏ rải rác ở túi mật.

Bác sĩ Hoàng giải thích, sỏi mật được tạo nên từ cholesterol hoặc bilirubin, trong trường hợp này là sỏi do cholesterol. Những người béo phì thường dễ bị sỏi mật hơn những người có cân nặng khỏe mạnh. Cholesterol cao dẫn đến sản xuất dịch mật có chứa nhiều cholesterol hơn lượng cholesterol cơ thể có thể phân hủy, hình thành nên sỏi mật từ cholesterol dư thừa. Theo thông tin từ Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, cứ tăng 5 chỉ số BMI sẽ làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật lên 1,63 lần.

Nồng độ estrogen làm tăng tiết và tổng hợp cholesterol gan, cholesterol mật lớn hơn dẫn đến hình thành tinh thể, khiến bệnh này phổ biến hơn ở phụ nữ thừa cân, béo phì.

Chị Tâm cho biết thêm, 3-4 tháng gần đây, thỉnh thoảng xuất hiện cơn đau vùng bụng trên, tự hết sau khi nghỉ ngơi. Bác sĩ nhận định, đây có thể là những cơn đau do sỏi mật gây ra. Sỏi mật có thể gây tắc nghẽn dịch mật thành từng đợt, nếu kéo dài sẽ dẫn đến viêm đường mật, túi mật cấp hoặc mạn tính, viêm tụy cấp, nặng hơn nữa là sốc do nhiễm trùng đường mật, hoại tử túi mật, viêm phúc mạc, nhiễm khuẩn huyết…

Chị Tâm được phối hợp giảm cân để giảm cholesterol, ngăn ngừa hình thành sỏi mới và điều trị nội khoa bằng thuốc để làm tan các viên sỏi nhỏ. Viên sỏi kích thước lớn được tiếp tục theo dõi và can thiệp ngoại khoa khi cần thiết.

Với tình trạng béo phì kèm sỏi mật, chị Tâm được chuyên viên dinh dưỡng tư vấn rất cụ thể về chế độ ăn phù hợp để vừa hỗ trợ giảm cân vừa phòng ngừa hình thành sỏi mới. Các thực phẩm giàu cholesterol như nội tạng động vật, mỡ động vật, sữa nguyên kem, lòng đỏ trứng, thực phẩm chế biến cần được hạn chế.

Ưu tiên các chất béo tốt như dầu thực vật, các loại hạt, tăng cường thực phẩm giàu chất xơ, vitamin C, vitamin nhóm B có trong rau, hoa quả tươi để tăng chuyển hóa chất mỡ và đường bột, tăng đạm nạc như nạc thăn heo, bò, cá lóc, cá chép, các loại đậu đỗ, nghệ… Đồng thời nên chia ra nhiều bữa ăn nhỏ, ăn nhiều lần trong ngày kết hợp đi bộ, đạp xe khoảng 30 phút mỗi ngày.

Thực hiện đúng theo liệu trình của bác sĩ, tháng đầu tiên chị Tâm giảm 4kg, sau 3 tháng chị giảm được tổng 16kg, cholesterol toàn phần chưa về mức bình thường nhưng đã giảm nhiều, không còn ở ngưỡng nguy hiểm. Kết quả siêu âm sau 3 tháng cho thấy các viên sỏi nhỏ rải rác trong mật đã hết, viên sỏi lớn không tăng kích thước, chị Tâm dự định sau liệu trình giảm cân, chị sẽ thực hiện tán sỏi mật bằng laser.

Bác sĩ Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, béo phì là một trong những nguyên nhân chính gây nên sỏi mật, vì thế duy trì cân nặng hợp lý, chế độ ăn cũng như luyện tập khoa học, phù hợp sẽ ngăn ngừa sỏi mật tái phát. “Giảm 10%-15% trọng lượng cơ thể trong 6 tháng tốt cho sức khỏe gan mật nói riêng cũng như sức khỏe tổng thể nói chung”, bác sĩ Hoàng khuyến cáo.

*Tên người bệnh đã thay đổi