Bé N.H.D. (4 tuổi, nhà ở quận 2) được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trong tình trạng đau mũi trái nhiều. Bác sĩ phát hiện đầu bút sáp màu trong mũi bé.

Trong giờ học vẽ ở lớp, bé D. nhét bút sáp màu vào mũi nhưng không ai hay biết. Đến tối, bé than đau mũi, không ngủ được. Khi mẹ ân cần hỏi thêm, bé kể đã nhét bút sáp màu vào mũi.

Khám lâm sàng, khai thác bệnh sử và dùng đèn Clar soi mũi bé, thạc sĩ bác sĩ CKI Nguyễn Minh Tú, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát hiện đầu bút sáp màu có hình lục giác nằm sâu trong mũi bé, chẩn đoán bé bị dị vật mũi trái. Bác sĩ cho biết, khi bé nhét bút sáp vào mũi, đầu bút bị gãy nên còn kẹt lại trong mũi.

Bác sĩ Tú lấy dị vật trong mũi bé bằng các dụng cụ chuyên dụng với sự trợ giúp của điều dưỡng. Lúc này, mẹ bé ôm bé ngồi đối diện với bác sĩ, điều dưỡng giữ chặt đầu và tay bé để bé không lắc hay xoay đầu. Bác sĩ dùng đèn Clar quan sát và dùng móc tròn để lấy đầu bút sáp màu ra khỏi mũi bé. Mọi thao tác được thực hiện trong khoảng 10 phút. Sau khi lấy dị vật ra, bé có chảy một ít máu mũi.

Bác sĩ Tú cho biết, do đầu bút sáp màu hình lục giác cọ vào niêm mạc mũi bé nên gây tổn thương, chảy máu. Tuy vị trí dị vật nằm hơi sâu trong mũi nhưng có sự hợp tác của mẹ và bé, sự hỗ trợ của điều dưỡng nên việc gắp dị vật không quá khó khăn.

“Trường hợp trẻ nhét dị vật vào mũi ít gặp ở phòng khám, thường gặp khi bác sĩ trực cấp cứu do ba mẹ phát hiện sớm và đưa con đến bệnh viện ngay”, bác sĩ Tú nói.

Nhét dị vật trong mũi thường xảy ra ở trẻ từ 9 tháng đến 7 tuổi. Lúc này, trẻ có khả năng cầm, nắm đồ vật, thích khám phá, tò mò với những đồ vật xung quanh hoặc muốn đưa đồ vật vào mũi để ngửi.

Một số dị vật trẻ có thể nhét vào mũi như: cục tẩy, đầu bút chì, đầu bút sáp màu, các mảnh đồ chơi, viên bi, hạt đậu, pin điện tử, cúc áo, hạt các loại quả,… Trong một số tình huống đặc biệt, dị vật trong mũi trẻ có thể là những vật sống như côn trùng.

Trẻ nhét dị vật vào mũi thường không gây nên những phản ứng ngay. Nhưng ba mẹ có thể nhận biết qua những triệu chứng: trẻ cảm giác ngứa mũi, khó chịu, quẹt mũi, ngoáy mũi vì ngứa, chảy nước mũi, chảy máu mũi (do dị vật nhọn đâm vào niêm mạc mũi).

Bác sĩ Tú cho biết, mức độ nguy hiểm của dị vật rơi vào mũi phụ thuộc vào kích thước, chất liệu, dạng dị vật và việc xử lý dị vật như thế nào. Với nhiều trường hợp, dị vật nhỏ, bề mặt trơn nhẵn có thể không gây hiện tượng kích ứng, viêm nhiễm ngay. Nhưng những dị vật sắc nhọn sẽ gây xước, tổn thương niêm mạc mũi, gây nhiễm trùng và nguy cơ gây nên các bệnh tai mũi họng sau này.

Ngoài ra, với những dị vật như đồ điện tử hoặc dị vật có thể bị oxy hóa như pin đồng hồ, nếu để lâu trong cơ thể có thể gây viêm nhiễm nặng. Đặc biệt, dị vật mũi có thể rơi xuống khoang miệng, theo đường di chuyển của thức ăn, gây hóc ở các vị trí thuộc đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa; rơi xuống phổi, gây bít tắc đường thở và ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ nếu không được cấp cứu kịp thời.

Bác sĩ Tú cũng hướng dẫn cách xử trí khi ba mẹ phát hiện trẻ nhét dị vật vào mũi. Cha mẹ phải bình tĩnh, tuyệt đối đừng quát nạt trẻ vì sẽ khiến trẻ khóc, vô tình tạo điều kiện cho dị vật đi sâu hơn và cũng đừng cố gắng lấy dị vật ra trừ khi nó nằm ngay trên bề mặt và rất dễ lấy.

Ba mẹ tuyệt đối không để trẻ tự ngoáy mũi lấy dị vật ra, không tự sử dụng kẹp, nhíp để cố lấy dị vật. Rất nhiều những tình huống tự xử lý dị vật mũi ở trẻ của người lớn đã khiến dị vật trong mũi bị đẩy vào sâu bên trong, gây khó khăn trong việc điều trị sau đó. Đồng thời gây tổn thương và vấn đề về sống mũi, cuốn mũi ở trẻ.

Nếu dị vật nhỏ và nằm ở ngoài, hãy bịt bên mũi không có dị vật và hướng dẫn trẻ xì mũi mạnh. Xì mạnh sẽ giúp dị vật nhỏ bị đẩy ra ngoài. Tuyệt đối không để trẻ làm ngược lại là hít mạnh vào thì dị vật càng đi vào sâu. Nếu làm cách này không đẩy được dị vật ra ngoài, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Ba mẹ cũng cần báo cho bác sĩ đầy đủ các triệu chứng, thông tin về loại dị vật để bác sĩ chẩn đoán và xử lý kịp thời.

Đặc biệt, khi dị vật còn sống, dị vật là pin điện tử hoặc dị vật nhỏ, trơn có thể di chuyển xuống họng và trẻ gặp tình trạng ngạt thở, ba mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Để phòng ngừa việc trẻ nhét dị vật vào mũi, ba mẹ có thể dạy trẻ không được cho bất cứ thứ gì vào mũi; giữ các đồ vật nhỏ, nguy hiểm tránh xa tầm tay của trẻ; các loại đồ chơi có pin – vị trí lắp pin nên được cố định chắc chắn; giám sát trẻ chặt chẽ nhất có thể; hạn chế mua những đồ chơi có chi tiết quá nhỏ cho trẻ.