Thiết bị chỉ bằng viên thuốc con nhộng, được cấy vào buồng tim qua ống thông giúp tim đập ổn định, ngăn nguy cơ ngưng tim, đột tử cho người bệnh rối loạn nhịp tim.

TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, bác sĩ Việt Nam đầu tiên được trao chứng chỉ chuyên gia độc lập (Solo Operator) và chuyên gia huấn luyện (Proctor) cấy máy tạo nhịp không dây tại Việt Nam, cho biết thiết bị này có kích thước nhỏ gọn, chỉ bằng 1/10 máy tạo nhịp có dây, nặng 2g, được cấy vào buồng tim của bệnh nhân thông qua ống thông, không cần dây dẫn. Máy có thể hoạt động trong cơ thể đến 12 năm.

Máy tạo nhịp tim (có dây và không dây) là một thiết bị y tế có các điện cực được đưa vào cơ thể giúp điều chỉnh sự co bóp của cơ tim để duy trì nhịp tim và cung lượng tim phù hợp. Phương pháp này có thể cứu sống người bệnh trong trường hợp cấp cứu ngưng tim.

Theo Giáo sư Nhân, máy tạo nhịp có dây tồn tại nhiều nhược điểm như dễ gây nhiễm trùng (do phải rạch da để đặt máy dưới da); một số trường hợp bệnh nhân có thể trạng gầy, lớp mô dưới da mỏng, phải bóc tách cơ để đặt máy dưới cơ dễ gây tụ máu tại chỗ đặt máy; tổn thương mạch máu có thể gây tràn máu màng phổi khi đâm kim vào tĩnh mạch dưới đòn để đưa điện cực vào tim; để lại sẹo xấu trên da. Ngoài ra, những bệnh nhân lớn tuổi, suy giảm trí nhớ thường quên mình đang gắn máy tạo nhịp nên sờ, gãi chỗ vết mổ, dễ gây nhiễm trùng.

“Kỹ thuật này không cần mở ngực nên tránh được nguy cơ nhiễm trùng, tụ máu, tràn máu màng phổi so với đặt máy tạo nhịp có dây”, Giáo sư Võ Thành Nhân nói.

Kỹ thuật đặt máy tạo nhịp không dây được ứng dụng tại Việt Nam lần đầu vào năm 2018. Cho đến nay Việt Nam đã thực hiện khoảng 53 ca, trong đó riêng giáo sư Nhân đã thực hiện 34 ca, tỷ lệ thành công 100%. Giáo sư Nhân đánh giá đây là kỹ thuật khó, cần được thực hiện ở bệnh viện có trang bị phòng thông tim hoặc phòng Hybrid hiện đại, đội ngũ chuyên nghiệp.

Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, riêng Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quận Tân Bình, TP HCM, mỗi năm điều trị cho khoảng 3.600 lượt người bệnh đến thăm khám vì rối loạn nhịp. Mới đây nhất, GS.TS.BS Võ Thành Nhân đã đặt máy tạo nhịp không dây kịp thời, cứu bệnh nhân 61 tuổi trước nguy cơ đột tử.

Trước nhập viện vài ngày, bà Mỹ mệt nhiều, choáng váng khi thay đổi tư thế, suýt ngất. Nghĩ do thiếu máu, rối loạn tiền đình, bà tự mua thuốc uống nhưng không khỏi. Khi đang xem ti vi, bà đột nhiên ngất, sau đó tỉnh lại.

Khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, Giáo sư Võ Thành Nhân cho biết kết quả điện tâm đồ ghi nhận nhiều đoạn ngừng tim vài giây. Đây là biểu hiện của hội chứng suy nút xoang – một loại rối loạn nhịp tim do sự suy yếu chức năng của nút xoang (bộ phận tạo nhịp tim tự nhiên của cơ thể). Nếu không can thiệp điều trị, bệnh tiến triển nghiêm trọng, người bệnh có nguy cơ đột tử.

Giáo sư Nhân nhận định, với tình trạng tim đập nhanh chậm thất thường của bệnh nhân, không thể điều trị bằng thuốc tăng nhịp tim vì nếu bệnh nhân vào cơn nhịp nhanh thuốc sẽ khiến tim đập nhanh hơn. Ngược lại, dùng thuốc làm chậm nhịp khi nhịp nhanh thì vào cơn nhịp chậm sẽ càng chậm hơn. Do đó, giải pháp là đặt máy tạo nhịp để kiểm soát nhịp chậm và dùng thuốc để điều trị nhịp nhanh để đảm bảo an toàn cho người bệnh.

Giáo sư Nhân cùng êkíp luồn ống thông qua tĩnh mạch đùi đến tâm thất phải. Trường hợp bà Mỹ, hai động mạch và tĩnh mạch nằm sát nhau, gây khó khăn khi làm thủ thuật. Dưới hướng dẫn của siêu âm, các bác sĩ quan sát rõ đường đi của kim trên siêu âm cùng với kinh nghiệm và thao tác chuẩn xác, quá trình cấy máy diễn ra thuận lợi trong vòng 45 phút, tránh được nguy cơ tổn thương động mạch, nguy hiểm cho người bệnh.

Sau thủ thuật, bệnh nhân đỡ mệt, không còn bị choáng, nhịp tim ổn định vì đã có máy tạo nhịp hỗ trợ. Hình ảnh điện tâm đồ không còn đoạn ngừng xoang kéo dài. Bà chia sẻ, “vui nhất là sau khi đặt máy không để lại sẹo lồi, chẳng ai biết mình từng cấy máy tạo nhịp. Máy nhỏ nên không gây khó chịu vùng ngực, tôi có thể thoải mái cử động mà không lo máy xê dịch”.

Theo Giáo sư Nhân, đối với máy tạo nhịp có dây, bệnh nhân cần tránh vận động mạnh cánh tay bên đặt máy ít nhất vài tuần sau thủ thuật để giảm nguy cơ chảy máu túi máy tạo nhịp. Trong khi đó, khi đặt máy tạo nhịp không dây, bà Mỹ có thể sinh hoạt và tự thực hiện các hoạt động cá nhân ngay sau can thiệp, xuất viện 3 ngày sau đó.

Rối loạn nhịp tim là bệnh lý tim mạch nguy hiểm, có biểu hiện đặc trưng là nhịp tim đập bất thường, quá nhanh (tần số >100 lần/phút) hoặc quá chậm (tần số < 60 lần/phút), không đều hoặc lúc nhanh lúc chậm. Tất cả các vấn đề về rối loạn nhịp tim đều ảnh hưởng đến khả năng bơm máu của tim.

Những trường hợp rối loạn nhịp tim nặng, tim ngừng đập sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng. Bệnh ước tính gây ra 75% đến 80% các trường hợp tử vong đột ngột do tim, là nguyên nhân dẫn đến 184.000 đến 450.000 ca tử vong mỗi năm chỉ riêng tại Hoa Kỳ.

Tại Việt Nam, nhóm bệnh lý rối loạn nhịp tim ngày càng tăng với hơn 5000 ca mỗi năm, theo Giáo sư Nhân. Bệnh tiến triển âm thầm, gây ra những biến cố tim mạch nặng nề, đe dọa tính mạng bệnh nhân nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh triển khai các kỹ thuật cao cấp, điều trị chuyên sâu rối loạn nhịp tim và các bệnh lý tim mạch mà rất ít cơ sở y tế làm được, như: Đặt máy tạo nhịp không dây “siêu nhỏ”; cấy van động mạch chủ qua ống thông (TAVI) – một trong những kỹ thuật can thiệp tim mạch phức tạp nhất trên thế giới, áp dụng cho bệnh hẹp van động mạch chủ nặng mà không cần phẫu thuật; chụp cắt lớp kết quang nội mạch (OCT) trong can thiệp mạch vành; đặt stent graft điều trị bệnh lý động mạch chủ, sửa van hai lá qua đường ống thông…

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi