Ông Mạnh, 89 tuổi, được đưa vào viện cấp cứu vì đau hông lưng phải, bác sĩ phát hiện một khối nang lớn ở gan bị xuất huyết, nghi vỡ, khiến máu và dịch tràn vào ổ bụng.

Từ tối hôm trước, người bệnh đột ngột đau âm ỉ vùng hông lưng phải, cơn đau lan xuống vùng chậu và kéo dài không dứt. Đến sáng hôm sau, người bệnh đau dữ dội hơn nên gia đình lập tức đưa ông đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ).

Bác sĩ CKI Nguyễn Hoàng Khương, khoa Cấp cứu, cho biết cơn đau kéo dài nhiều giờ, kèm mệt mỏi, lạnh tay chân, chướng bụng. Tình trạng không cải thiện, đến cấp cứu được thăm khám nghi ngờ tình trạng cấp cứu cần can thiệp ngoại khoa khẩn cấp. Người bệnh lập tức được thực hiện cận lâm sàng cần thiết, chụp CT bụng khẩn cấp bằng hệ thống CT 1975 lát cắt.

Kết quả CT ghi nhận trong gan phải có một nang khổng lồ, kích thước 23 x 18 x 19 cm, bằng một quả dưa hấu. Bên trong nang có lượng máu lớn, đồng thời ghi nhận dấu hiệu thoát thuốc cản quang, gợi ý tình trạng chảy máu đang diễn tiến.

Sát thành nang có một ổ tụ máu khoảng 7 x 2 cm, kèm dấu hiệu cho thấy một phần thành nang có thể đã bị rách, khiến máu và dịch thoát ra ngoài ổ bụng. Khối nang lớn đồng thời chèn ép vùng rốn gan, khiến đường mật trong gan phải giãn.

“Nguồn chảy máu vẫn đang hoạt động, nếu không được kiểm soát kịp thời, người bệnh sẽ tiếp tục mất máu, dẫn đến tụt huyết áp, sốc mất máu và đe dọa tính mạng”, bác sĩ Khương nói.

Trước một “quả bom hẹn giờ”, êkíp Cấp cứu lập tức hội chẩn khẩn cấp với êkíp Can thiệp nội mạch, khoa Ngoại tổng quát để lựa chọn phương án điều trị.

Bác sĩ CKI Nguyễn Trung Đức, Đơn vị Can thiệp nội mạch, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, cho biết nang gan là những túi chứa dịch hình thành trong gan, phần lớn lành tính và có thể tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng. Nhiều người chỉ phát hiện nang khi siêu âm hoặc chụp CT/MRI vì một lý do khác. Nang gan đơn thuần thường hình thành từ những bất thường trong quá trình phát triển của hệ thống đường mật. Các khoang chứa dịch có thể lớn dần theo thời gian, nhưng không phải nang nào cũng tiếp tục phát triển hoặc gây biến chứng.

Theo một nghiên cứu trên gần 39.000 người đi khám sức khỏe ghi nhận 21,9% có nang gan, nhưng chỉ 0,5% có nang lớn từ 5,1 cm trở lên. Nang gan có thể chỉ vài milimet đến vài centimet. Phần lớn nang nhỏ, không triệu chứng không cần can thiệp. Khi nang phát triển lớn, gây đau, chèn ép các cơ quan lân cận hoặc xuất hiện biến chứng, bác sĩ sẽ cân nhắc phương án điều trị phù hợp.

Trường hợp của ông Mạnh đặc biệt nghiêm trọng khi nang gan có kích thước lên đến 23 cm, chứa lượng máu lớn và có dấu hiệu chảy máu đang hoạt động. Khối nang không chỉ chiếm một phần lớn ổ bụng mà còn chèn ép vùng rốn gan, gây giãn đường mật trong gan phải.

“Người bệnh cao tuổi có nang gan khổng lồ đang chảy máu, nếu phẫu thuật mở bụng sẽ gặp nhiều thách thức. Tùy vị trí tổn thương và mức độ xuất huyết, phẫu thuật có thể phải xử lý trực tiếp thành nang hoặc nhu mô gan, thậm chí cắt bỏ một phần gan. Điều này làm tăng nguy cơ mất máu và các biến chứng hậu phẫu, đặc biệt ở người bệnh lớn tuổi”, bác sĩ Đức nói.

Chính vì vậy, các bác sĩ thống nhất thực hiện phương pháp can thiệp nội mạch dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) cho người bệnh. Khác với phẫu thuật mở bụng, can thiệp nội mạch cho phép bác sĩ tiếp cận trực tiếp nhánh động mạch gây xuất huyết thông qua một đường chọc nhỏ ở vùng bẹn. Phương pháp này giúp kiểm soát nguồn chảy máu mà không cần mở bụng, hạn chế tổn thương các mô lành xung quanh và giảm mức độ xâm lấn cho người bệnh.

Ngay lập tức, người bệnh được chuyển từ khoa Cấp cứu vào thẳng phòng can thiệp. Qua đường động mạch đùi phải, các bác sĩ đưa vi ống thông vào động mạch thân tạng, lần lượt khảo sát hệ thống mạch máu nuôi gan. Hình ảnh DSA ghi nhận một nhánh động mạch thuộc gan phải đang tổn thương, khiến máu liên tục thoát ra và chảy vào nang, khiến nang chứa đầy máu.

Các bác sĩ tiếp tục đưa vi ống thông vào chọn lọc những nhánh động mạch gây xuất huyết, sau đó tiến hành nút mạch cầm máu. Chụp kiểm tra sau can thiệp cho thấy vị trí thoát mạch đã được bít hoàn toàn, không còn hình ảnh thuốc cản quang thoát ra ngoài. Nguồn chảy máu trong nang gan được kiểm soát.

Sau khoảng 60 phút can thiệp, người bệnh được chuyển đến khoa Gây mê Hồi sức để tiếp tục theo dõi. Sau can thiệp, tình trạng người bệnh cải thiện nhanh chóng. Chỉ một ngày sau, ông hết đau bụng, có thể tự đi lại, ăn uống và sinh hoạt bình thường. Sau khi được bác sĩ đánh giá tình trạng ổn định, người bệnh xuất viện, tiếp tục theo dõi và tái khám theo lịch hẹn.

Bác sĩ Đức lưu ý, nút mạch giúp kiểm soát nguồn xuất huyết nhưng không làm khối nang khổng lồ biến mất ngay lập tức. Người bệnh vẫn cần được theo dõi sau can thiệp để đánh giá diễn tiến của nang gan, khả năng hấp thu lượng máu tụ và phát hiện sớm các biến chứng nếu có.

Bác sĩ Đức khuyến cáo, người bệnh cần đi khám ngay nếu xuất hiện cơn đau bụng hoặc đau hạ sườn phải, vùng hông lưng khởi phát đột ngột, tăng nhanh hoặc kéo dài, nhất là khi kèm mệt lả, chóng mặt, bụng chướng hoặc ngất. Đây có thể là dấu hiệu nang gan đã xuất hiện biến chứng như xuất huyết hoặc vỡ.

Đặc biệt, những người đã được phát hiện có nang gan kích thước lớn cần tuân thủ lịch theo dõi của bác sĩ. Khi xuất hiện cơn đau bất thường, không nên chủ quan tự điều trị tại nhà vì tình trạng xuất huyết có thể diễn tiến nhanh, dẫn đến mất máu và sốc.

*Tên của người bệnh đã được thay đổi